Binh sĩ xuống đường
Từ Dhaka đến các tỉnh, hàng trăm binh sĩ bán quân sự được điều động nhằm ngăn chặn làn sóng bạo lực leo thang. Tuần trước, Awami League công bố chương trình biểu tình và mít tinh kéo dài một tuần để vận động ủng hộ sự trở về của bà Hasina, với đỉnh điểm là cuộc phong tỏa toàn quốc ngày 19/11.
Lý do trực tiếp của các cuộc biểu tình là việc chính phủ bác bỏ yêu cầu cấp hộ chiếu và thẻ căn cước mới của bà Hasina – tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy bà thực sự muốn trở về sau hơn hai năm lưu vong.
Mười ngày khói lửa
Theo cảnh sát và truyền thông địa phương, chuỗi bạo lực đã lan rộng với những vụ việc nghiêm trọng:
- Tối 17/11, một nhà hoạt động của BNP bị những kẻ lạ mặt sát hại trong cuộc biểu tình gần Gopalganj, quê nhà của bà Hasina.
- Cùng đêm, một quả bom tự chế phát nổ bên ngoài tư dinh ở Dhaka của Bộ trưởng Văn hóa Nitai Roy Chowdhury; nhà của một nghị sĩ BNP và cửa hàng của những người ủng hộ BNP tại Gopalganj bị phóng hỏa.
- Sáng 18/11, một phụ xe buýt bị thiêu chết tại quận Pirojpur sau khi hai xe buýt bị đốt.
Nhiều cảnh sát và dân thường bị thương. Ngày 17/11 cũng đánh dấu tròn một năm kể từ khi tòa án trong nước tuyên án tử hình vắng mặt bà Hasina vì ra lệnh đàn áp đẫm máu phong trào sinh viên năm 2024.
Grameen Bank trở thành mục tiêu
Ít nhất 37 chi nhánh và văn phòng của Grameen Bank bị tấn công hoặc phóng hỏa kể từ ngày 10/11, cùng 14 cơ sở khác bị nhắm tới kể từ nửa đêm 17/11, theo thông tin từ ngân hàng.
Grameen Bank do nhà khoa học đoạt giải Nobel Muhammad Yunus sáng lập. Ông là người lãnh đạo chính phủ lâm thời sau khi bà Hasina bị lật đổ và từ lâu chịu sự thù địch từ những người ủng hộ bà.
Việc các tổ chức tín dụng vi mô phục vụ người nghèo bị tấn công cho thấy xung đột chính trị đang lan sang cả những thiết chế xã hội.
Hai câu chuyện, một đất nước
Bà Hasina, 78 tuổi, khẳng định việc trở về là nghĩa vụ với người dân, bất chấp bản án tử hình đang chờ đợi. Trong bài phát biểu hồi tháng 8, bà nói rằng mình có thể bị bỏ tù hoặc thậm chí bị giết, nhưng vẫn phải quay về:
“Nỗi sợ hãi không thể quyết định nghĩa vụ của tôi với nhân dân.” Sheikh Hasina
Ở chiều ngược lại, Bộ trưởng Nội vụ Salahuddin Ahmed cáo buộc các lãnh đạo Awami League ở nước ngoài kích động người ủng hộ gây bất ổn và đốt phá tài sản, cam kết truy tố những kẻ liên quan. Cảnh sát Dhaka cho biết đã bắt ít nhất 71 thành viên của các tổ chức bị cấm. Các lãnh đạo Awami League, phần lớn đang lẩn trốn, không thể liên lạc để bình luận.
Tháng 12 – phép thử cho nền dân chủ non trẻ
Awami League tuyên bố bà Hasina sẽ trở về vào tháng 12 dù có giấy tờ hay không. Trong khi đó, Dhaka tiếp tục yêu cầu New Delhi dẫn độ bà, biến vấn đề này thành điểm nóng trong quan hệ Bangladesh – India.
Với chính phủ BNP của Thủ tướng Tarique Rahman, tháng 12 sẽ là phép thử về khả năng giữ gìn trật tự mà không đẩy đất nước vào vòng xoáy trả đũa mới. Với người dân bình thường – những người lái xe, chủ cửa hàng, khách hàng của các ngân hàng vi mô – điều họ mong mỏi nhất có lẽ chỉ là một ngày bình yên.











