Thách thức pháp lý đối với JBS về môi trường và xã hội
Tập đoàn JBS, nổi tiếng là công ty thịt lớn nhất toàn cầu, đang đối mặt với một vụ kiện mang tính tiền lệ yêu cầu công ty công khai cách thức kế hoạch mở rộng trị giá 6 tỷ USD phù hợp với trách nhiệm bảo vệ khí hậu, thiên nhiên và quyền con người. Phiên tòa tại Hà Lan, nơi JBS đặt trụ sở chính, sẽ xem xét đơn kiến nghị do Greenpeace đệ trình nhằm làm rõ liệu JBS có tuân thủ luật "trách nhiệm thận trọng" của Hà Lan và các cam kết công khai của chính mình hay không.
Luật sư của Greenpeace nhận định đây là bước mở đường cho các vụ kiện liên quan đến biến đổi khí hậu, đặc biệt trong ngành nông nghiệp - nguyên nhân lớn nhất gây phá rừng và phát thải lượng lớn khí mê-tan. Richard Brown, cố vấn pháp lý của Greenpeace International, cho biết mục tiêu chính là thách thức mô hình kinh doanh và chiến lược mở rộng của JBS, khi có nghi ngờ công ty chưa thu thập đủ thông tin để hiểu đầy đủ tác động của kế hoạch.
Mở rộng đầu tư tại Nigeria gây nhiều lo ngại
Tâm điểm của đơn kiện là sự thiếu minh bạch trong kế hoạch đầu tư lớn tại Nigeria. JBS dự kiến chi 2,5 tỷ USD để xây dựng sáu nhà máy chế biến thịt quy mô lớn, nhằm tiếp cận thị trường châu Phi đang phát triển nhanh. Các tổ chức xã hội dân sự cảnh báo kế hoạch này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến nông dân nhỏ lẻ, an ninh lương thực bản địa và sử dụng đất, đồng thời thúc đẩy phát thải khí mê-tan với khối lượng lớn - một trong những khí nhà kính ảnh hưởng mạnh đến khí hậu.
Elujulo Opeyemi, đại diện Mạng lưới Thanh niên về Nông nghiệp Sinh thái và Phục hồi, nhấn mạnh đây là khoản đầu tư nông nghiệp lớn nhất từng có tại Nigeria nhưng thiếu thông tin chi tiết và chưa có sự tham vấn của các tổ chức xã hội dân sự. Ông kêu gọi chính phủ Nigeria tạm dừng kế hoạch để thực hiện phân tích chi phí-lợi ích rõ ràng nhằm đảm bảo lợi ích đối với người dân và môi trường.
Ông cũng cảnh báo chính quyền bang Niger đã cam kết dành ra 1,2 triệu hecta đất cho JBS, một con số đáng chú ý cho thấy tầm ảnh hưởng của dự án tại khu vực này.
Di chuyển về Hà Lan, tăng minh bạch nhưng cũng đối mặt thử thách mới
JBS được thành lập tại Brazil năm 1953 và chuyển trụ sở chính đến Hà Lan năm ngoái nhằm niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán New York. Động thái này giúp công ty tiếp cận vốn quốc tế thuận lợi và gia tăng quyền sở hữu của gia đình sáng lập Batista, nhưng đồng thời buộc JBS phải chịu các yêu cầu công khai thông tin và minh bạch cao hơn theo luật pháp Hà Lan.
Richard Brown khẳng định công ty phải tuân thủ các quy định và tiêu chuẩn nghiêm ngặt của Hà Lan trong hoạt động toàn cầu, đảm bảo các hoạt động kinh doanh diễn ra trong giới hạn an toàn của hành tinh.
Tiền lệ từ các vụ kiện tập đoàn dầu khí và môi trường
Lĩnh vực năng lượng đã chứng kiến các vụ kiện tương tự với các tập đoàn dầu khí. Tháng trước, tòa án Paris yêu cầu TotalEnergies công bố rủi ro khí hậu liên quan đến sản phẩm dầu khí và có kế hoạch giảm thiểu, đồng thời các nhóm môi trường tại Hà Lan đang thách thức Shell phải giảm 45% khí thải CO2 vào năm 2030 phù hợp với thỏa thuận Paris về khí hậu. Phán quyết cuối cùng dự kiến vào đầu năm 2027.
Về phần mình, Greenpeace Hà Lan khẳng định họ không còn lựa chọn nào ngoài việc sử dụng con đường pháp lý để đòi quyền được biết thông tin từ JBS do những tồn tại về minh bạch và trách nhiệm.
Chất vấn về cam kết bền vững của JBS tại Brazil
Tại Brazil, quê nhà của JBS, công ty này bị chỉ trích về việc không thực hiện đầy đủ các cam kết về bền vững. Sản xuất thịt bò là nguyên nhân chính của phá rừng khi rừng bị chặt để tạo đồng cỏ nuôi bò, đe dọa tới vùng rừng Amazon, nơi đang đứng trước nguy cơ chuyển từ bể hấp thụ carbon thành nguồn phát thải carbon.
JBS đã hứa sẽ làm sạch chuỗi cung ứng thịt bò tại đây vào cuối năm 2025, tuy nhiên báo cáo điều tra của Guardian và các đối tác cho thấy công ty sẽ không hoàn thành được mục tiêu này. Họ cũng đã bỏ lỡ hạn cuối năm và hủy bỏ cam kết "net zero vào năm 2040". Bản báo cáo bền vững mới nhất của JBS cũng không tính đến lượng khí thải gián tiếp, chủ yếu là mê-tan từ bò, một yếu tố then chốt trong tác động khí hậu của công ty.
Opeyemi cho biết Nigeria cần sự minh bạch từ JBS để đánh giá đầy đủ hậu quả đầu tư cho con người, môi trường và khu vực xung quanh. "Khi JBS đã có chân tại Nigeria, họ có thể mở rộng về châu Phi. Vì vậy chính phủ Nigeria phải xử lý thật chuẩn xác," ông nói thêm. "Vụ kiện này giúp làm rõ mọi thứ."
Trong phản hồi gửi Guardian, JBS cho biết họ "không bình luận về các vụ kiện tiềm năng khi chưa chính thức nhận được thông báo".
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- JBS đối mặt vụ kiện tại Hà Lan về tính minh bạch và cam kết bảo vệ môi trường trong kế hoạch mở rộng toàn cầu 6 tỷ USD.
- Kế hoạch đầu tư 2,5 tỷ USD vào Nigeria gây lo ngại về tác động xã hội và môi trường, đặc biệt liên quan đến khí mê-tan và quyền lợi nông dân nhỏ lẻ.
- Các vụ kiện tương tự trước đây chủ yếu tập trung vào ngành dầu khí, nay mở rộng sang lĩnh vực nông nghiệp.
- JBS từng không thực hiện đúng các cam kết về giảm phá rừng và trung hòa carbon tại Brazil, làm dấy lên nghi ngại về cam kết bền vững của tập đoàn.
- Người dân và các tổ chức xã hội yêu cầu chính phủ Nigeria tạm dừng dự án để đánh giá kỹ lưỡng nguy cơ và lợi ích thực sự.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.







