Bối cảnh thành lập cục mới trong Bộ Quốc phòng Nhật Bản
Nhật Bản đang tiến hành thành lập một cục mới thuộc Bộ Quốc phòng nhằm nâng cao khả năng hợp tác quốc phòng với các nước đồng minh, theo các nguồn tin chính phủ và chính trị được truyền thông địa phương trích dẫn. Sự kiện này nằm trong chính sách rộng lớn của Tokyo nhằm tăng cường sức răn đe trước các thách thức an ninh ngày càng phức tạp từ Trung Quốc, Triều Tiên và Nga. Mục tiêu là củng cố năng lực phối hợp quốc tế trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực và toàn cầu trở nên khó đoán và căng thẳng hơn.
Báo chí địa phương nhấn mạnh rằng các mối đe dọa quân sự từ Bắc Triều Tiên, Nga và Trung Quốc là nguyên nhân thúc đẩy Nhật Bản phải tăng cường hợp tác với các quốc gia Đông Nam Á và châu Âu để duy trì thế phòng ngự hiệu quả. Cục mới dự kiến sẽ đảm nhiệm việc chuyển giao trang bị quốc phòng cho các nước đối tác cũng như thương lượng các thỏa thuận hợp tác giữa Lực lượng Tự vệ Nhật Bản (SDF) với các quân đội nước ngoài.
Cải tổ nội bộ và áp lực công việc tăng cao
Vào tháng 6, Ủy ban nghiên cứu về an ninh của Đảng Dân chủ Tự do đã trình bày đề xuất lên Thủ tướng Sanae Takaichi, cảnh báo rằng các thử thách trong chính sách đối ngoại mà Bộ Quốc phòng cần giải quyết ngày càng nhiều, và cấu trúc hiện tại của bộ này đã không còn đủ sức đáp ứng công việc.
Ngày 15/7, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản, ông Shinjiro Koizumi thừa nhận khối lượng công việc của bộ đã “đạt giới hạn”, đồng thời khẳng định sự cần thiết phải thành lập cục mới để bắt kịp với các yêu cầu vận hành và an ninh đang ngày càng mở rộng. Theo Jumpei Ishimaru, nhà phân tích từ Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, cục mới chủ yếu tập trung sâu sắc vào củng cố hợp tác quốc phòng với các đối tác chiến lược quốc tế, đồng thời là một phần trong kế hoạch cải cách nội bộ nhằm tăng cường các lĩnh vực như an ninh mạng, hậu cần và hỗ trợ quân nhân về hưu.
Ý nghĩa và tác động của cục mới
Ryosuke Hanada, nghiên cứu sinh tiến sĩ chuyên ngành chính sách đối ngoại và an ninh Nhật Bản thuộc Đại học Macquarie (Úc), nhận định sự thành lập cục mới "đã quá muộn", bởi tình trạng thiếu nhân sự và khối lượng công việc quá lớn đã bộc lộ rõ khi Tokyo mở rộng các hoạt động hợp tác quốc tế dưới tầm nhìn Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Tự do và Rộng mở (FOIP).
Cục mới khi được nâng lên cấp bậc này sẽ cho phép tăng biên chế cùng ngân sách, từ đó cải thiện phân công nhiệm vụ trong Bộ Quốc phòng.
Cục sẽ chịu trách nhiệm làm đầu mối liên hệ với các hoạt động trao đổi quốc tế của Lực lượng Tự vệ Nhật, đồng thời phối hợp với các cơ quan khác như Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Nhật Bản và Bộ Ngoại giao trong việc tiến hành các hoạt động hỗ trợ an ninh chính thức (OSA).
Chương trình hỗ trợ an ninh chính thức và hợp tác quốc phòng khu vực
Theo chương trình OSA, Nhật Bản cung cấp thiết bị quốc phòng phi sát thương, vật tư và hỗ trợ hạ tầng cho các lực lượng vũ trang của các quốc gia cùng chí hướng. Gần đây, Tokyo thông báo sẽ cung cấp tàu tuần tra và thiết bị liên lạc trị giá 500 triệu yen (khoảng 3,05 triệu USD) cho quân đội Campuchia lần đầu tiên theo khuôn khổ này. Bên cạnh đó, Malaysia, Indonesia và Thái Lan cũng là những nước Đông Nam Á đã nhận hỗ trợ từ Nhật Bản qua OSA.
Trong khi Cơ quan Mua sắm, Công nghệ và Hậu cần vẫn giữ vai trò chuyển giao thiết bị quốc phòng, cục mới chủ yếu tập trung vào xây dựng năng lực và đẩy mạnh các hoạt động trao đổi quân sự quốc tế.
Quy trình thiết lập và thách thức tài chính nhân sự
Dự luật sửa đổi luật thành lập cục dự kiến sẽ được trình bày tại phiên họp Quốc hội định kỳ vào tháng 1 năm sau, với việc triển khai cục được kỳ vọng sẽ diễn ra trong năm tài chính tiếp theo. Nếu dự án này thành hiện thực, đây sẽ là cục mới đầu tiên tại Bộ Quốc phòng Nhật Bản kể từ năm 2007. Hiện tại, công tác phối hợp quốc tế đang do Cục Chính sách Quốc phòng đảm nhận, đơn vị cũng phụ trách thu thập và phân tích tình báo.
Chuyên gia Ishimaru nhấn mạnh khi cục mới hỗ trợ việc rà soát ba tài liệu quốc sách quốc phòng quan trọng nhất của Nhật Bản, nguồn kinh phí nhiều khả năng sẽ lấy từ ngân sách quốc phòng đang được tăng cường. Chính quyền Takaichi đang đẩy nhanh tiến độ sửa đổi Chiến lược An ninh Quốc gia, Chiến lược Quốc phòng và Chương trình Xây dựng Quốc phòng để thích ứng với các mối đe dọa khu vực ngày càng gia tăng và nhu cầu nâng cao năng lực tự lực của đồng minh theo yêu cầu của Mỹ vào cuối năm 2026.
Tuy vậy, một thách thức là việc tăng cường nhân sự song song với thành lập cục mới chưa được lên kế hoạch rõ ràng, khiến vấn đề về năng lực con người chưa được giải quyết triệt để.
Ảnh hưởng đến cơ chế ra quyết định trong hợp tác quốc phòng quốc tế
Theo ông Hanada, một điểm cần theo dõi là ảnh hưởng của cục mới đối với quá trình ra quyết định về hợp tác quốc phòng quốc tế trong toàn bộ chính phủ Nhật Bản. Hiện tại, Ban Thư ký An ninh Quốc gia (NSS) đóng vai trò trung tâm trong phối hợp, huy động nguồn lực từ Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao và lực lượng Bảo vệ bờ biển để phát triển chính sách hợp tác quốc phòng.
Vấn đề được đặt ra là liệu cục mới chỉ hoạt động như một đơn vị “thầu phụ” cho Ban Thư ký An ninh Quốc gia, hay có thể đóng vai trò chủ động hơn trong việc xây dựng chính sách theo hướng từ dưới lên. Thành công của cục sẽ phụ thuộc vào khả năng tập hợp nhân tài sáng tạo các ý tưởng và chính sách đột phá, đồng thời có khả năng thuyết phục các lãnh đạo chính trị ủng hộ những đề xuất này.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Nhật Bản thành lập cục mới tại Bộ Quốc phòng để tăng cường hợp tác quốc phòng với đồng minh.
- Cục mới chịu trách nhiệm chuyển giao trang bị quốc phòng và thương lượng các thỏa thuận quân sự với đối tác quốc tế.
- Việc thành lập cục là cải tổ nội bộ quan trọng do áp lực công việc và thiếu hụt nhân sự tại Bộ Quốc phòng.
- Chương trình hỗ trợ an ninh chính thức giúp Nhật Bản cung cấp vật tư và thiết bị cho các nước Đông Nam Á.
- Tác động của cục mới lên cơ chế ra quyết định quốc phòng còn tùy thuộc khả năng chủ động trong xây dựng chính sách.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.








