Chứng nghiện điện thoại và dấu hiệu nhận biết
Theo Giáo sư Mamta Sood, chuyên gia Tâm thần học tại AIIMS, sự lệ thuộc vào điện thoại thông minh thường biểu hiện qua việc người dùng liên tục kiểm tra điện thoại, cảm giác bất an khi không thể truy cập, thời gian sử dụng ngày càng tăng, mất kiểm soát khi sử dụng và ảnh hưởng tiêu cực đến công việc, quan hệ xã hội hoặc chức năng hàng ngày. Quan trọng là đánh giá xem smartphone đã bắt đầu gây cản trở cuộc sống cá nhân chưa để có phương pháp điều chỉnh phù hợp.
Lý do khiến smartphone khó bỏ
Các ứng dụng trên điện thoại được thiết kế để giữ chân người dùng bằng cách cho phép xem nội dung liên tục, phát tự động, thông báo và phần thưởng ngay lập tức. Ngoài ra, nhiều người sử dụng điện thoại như một cách để đối phó với căng thẳng, buồn chán, cô đơn hoặc lo âu. Mạng xã hội tạo ra cảm giác sợ bị bỏ lỡ thông tin, khiến người dùng liên tục phải duy trì kết nối.
Hiểu đúng về cách giảm nghiện điện thoại
Quan niệm sai lầm phổ biến là cần phải từ bỏ công nghệ hoàn toàn. Tuy nhiên, smartphone ngày nay đóng vai trò quan trọng trong giao tiếp, điều hướng, ngân hàng, mua sắm, làm việc và tổ chức cuộc sống.
Mục tiêu là sử dụng điện thoại một cách có ý thức, phân biệt rõ giữa những việc cần thiết và thói quen lướt mạng xã hội vô thức. Bắt đầu bằng việc liệt kê những mục đích sử dụng điện thoại hằng ngày sẽ giúp người dùng nhận biết và kiểm soát thói quen hơn.
Bắt đầu từ đâu khi muốn giảm thời gian dùng màn hình?
Trước khi mở điện thoại, hãy xác định rõ việc cần làm và chỉ thực hiện đúng nhiệm vụ đó rồi để điện thoại sang một bên. Đổi mới thói quen từng bước một, chỉ thay đổi một hoặc hai thói quen nhỏ cùng lúc để duy trì tính bền vững, tránh cố gắng thay đổi nhanh và nhiều cùng lúc.
Những thay đổi đơn giản nhưng hiệu quả
Các bước nhỏ như tắt thông báo không cần thiết, ẩn ứng dụng gây xao nhãng trên màn hình chính, chuyển điện thoại sang chế độ xám để giảm sự hấp dẫn của màu sắc, chỉ sử dụng mạng xã hội trên máy tính thay vì trên điện thoại đều giúp tạo ra những rào cản nhỏ, ngăn hành vi sử dụng điện thoại tự động.
Khái niệm “trở lại với analog”
Theo Giáo sư Sood, tránh sử dụng thiết bị kỹ thuật số trong 15-20 phút đầu ngày, thay vào đó làm các hoạt động như đọc báo giấy, thư giãn với trà hoặc ngồi yên tĩnh giúp giảm sự phụ thuộc vào màn hình. Việc giữ điện thoại cố định ở một chỗ trong nhà, viết danh sách mua sắm tay và mua hàng tại cửa hàng địa phương thay vì đặt hàng trực tuyến góp phần giảm thói quen sử dụng điện thoại tự động.
Vì sao nhiều người thất bại với kế hoạch nghỉ kỹ thuật số?
Nguyên nhân chính là họ chỉ bỏ điện thoại mà không thay thế bằng các hoạt động khác. Khi giảm thời gian màn hình, cần có kế hoạch cụ thể cho các hoạt động khác như đi bộ, làm vườn, đọc sách giấy, nấu ăn, chơi trò chơi hay tập thủ công giúp giữ tinh thần và tránh cảm giác chán nản.
Lợi ích của cảm giác chán
Chán không hẳn là tiêu cực. Não bộ cần thời gian yên tĩnh để kích hoạt các vùng liên quan đến suy ngẫm, trí nhớ, sáng tạo và xử lý cảm xúc. Việc học cách chịu đựng sự nhàm chán trở thành bước quan trọng để thiết lập lại mối quan hệ lành mạnh với công nghệ.
Thói quen mang lại lợi ích lớn nhất: cải thiện giấc ngủ
Sử dụng điện thoại ban đêm làm gián đoạn đồng hồ sinh học và gây chậm giấc ngủ. Giáo sư Sood khuyên nên bắt đầu nghỉ ngơi ít nhất hai giờ trước khi ngủ, giữ phòng ngủ không có điện thoại và ưu tiên các hoạt động nhẹ nhàng thay thế cho việc lướt mạng xã hội ban đêm. Việc cải thiện giấc ngủ thường dẫn tới giảm tổng thời gian sử dụng điện thoại mà không cần xóa ứng dụng hay từ bỏ mạng xã hội.
Thay đổi tư duy về điện thoại thông minh
Đây không phải cuộc chiến chống lại điện thoại mà là cách học hỏi sử dụng công cụ mạnh mẽ này một cách thông minh và có ý thức. Mục tiêu là cân bằng và kiểm soát tốt thời gian, sự tập trung và sức khỏe bản thân, biến smartphone thành công cụ hỗ trợ chứ không phải trò chơi vô bổ.







