Vòng một viết lại kịch bản
Suốt nhiều tháng, các hãng thăm dò hàng đầu Brazil kể cùng một câu chuyện: ông Lula, 80 tuổi, đang tìm kiếm nhiệm kỳ thứ tư, sẽ dẫn đầu vòng một dù khó thắng ngay. Datafolha cho ông 45% số phiếu hợp lệ so với 42% của ông Flávio; AtlasIntel cũng ghi nhận khoảng cách tương tự. Thế nhưng khi các thùng phiếu điện tử được kiểm vào tối Chủ nhật, trật tự ấy đảo ngược. Ông Flávio Bolsonaro, 45 tuổi, thượng nghị sĩ bang Rio de Janeiro, ứng viên của Đảng Tự do (PL), giành khoảng 47% trong cuộc đua có 12 ứng viên, còn ông Lula dừng ở mức gần 45%.
Các nhà phân tích được Reuters và NBC News dẫn lời cho rằng nhiều cử tri đã bỏ "lá phiếu phản kháng", không hẳn để ủng hộ ông Flávio mà để bày tỏ sự bất bình với chính phủ. Ông Lula thừa nhận kết quả nằm ngoài dự đoán, tuyên bố một chiến dịch mới bắt đầu từ ngày hôm sau và cảnh báo đối thủ đại diện cho sự bất định của đất nước. Về phần mình, ông Flávio, người từng công khai hy vọng thắng ngay vòng đầu, coi kết quả là lời kêu gọi thay đổi hướng đi.
“Brazil muốn thay đổi.” — Flávio Bolsonaro
Thị trường reo vui trước giờ mở cửa
Phán quyết của giới tài chính đến chỉ sau vài giờ. Khi các sàn giao dịch ở São Paulo còn đóng cửa, quỹ ETF MSCI Brazil niêm yết tại Frankfurt đã vọt hơn 16%, chứng chỉ lưu ký (ADR) của các tập đoàn lớn Brazil cũng tăng mạnh. Trái phiếu đô la kỳ hạn 2056 của Brazil tăng khoảng 1,4 xu, lên quanh mức 93,5 xu, theo dữ liệu Tradeweb được Reuters trích dẫn.
Các nhà kinh tế phác họa diễn biến khả dĩ của phiên giao dịch thứ Hai:
- Đồng real, đang quanh mức 5,22 đổi một đô la, có thể tăng 2–4%; Société Générale dự báo tỷ giá về 5,10 vào cuối năm 2026.
- Chỉ số Bovespa có thể tăng 4–6%, gợi nhớ cú tăng 5,5% sau vòng một đầy bất ngờ của ông Jair Bolsonaro năm 2022.
- Lãi suất danh nghĩa lẫn lãi suất thực được dự báo giảm đáng kể khi phần bù rủi ro thu hẹp.
“Sáng thứ Hai, nhà đầu tư sẽ thức dậy giữa một đợt tăng giá rất mạnh trên mọi loại tài sản.” — Ivo Chermont
Canh bạc mang tên một Bolsonaro "ôn hòa hơn"
Suốt chiến dịch, ông Flávio lấy lòng giới đầu tư bằng hình ảnh một phiên bản điềm tĩnh, thực dụng hơn của cha mình: siết chi tiêu công, đẩy mạnh tư nhân hóa và giảm thuế. Với một thị trường đã mệt mỏi vì thâm hụt ngân sách dai dẳng và mức lãi suất thực thuộc hàng cao nhất thế giới, thông điệp ấy được đón nhận.
Ông cũng hứa mạnh tay hơn với các băng nhóm tội phạm quyền lực, thậm chí xếp một số tổ chức vào danh sách khủng bố, đề xuất mà ông Lula phản đối.
Dù vậy, sự thận trọng vẫn hiện diện. Ông Thierry Larose của Vontobel nói với Reuters rằng chưa rõ ông Flávio có thực sự kỷ luật tài khóa hơn ông Lula hay không, song thị trường nhiều khả năng sẽ cho ông cơ hội chứng minh. Ông Bryan Harris của Sabio nhận định nhà đầu tư giờ đây chờ những tín hiệu cụ thể cho thấy vị thượng nghị sĩ nghiêm túc giải quyết các vấn đề cơ cấu của Brazil.
“Thị trường muốn thay đổi, muốn cải cách, không muốn thâm hụt ngân sách cao.” — Pedro Galdi
Những bóng mây phủ lên thùng phiếu
Cuộc bầu cử diễn ra dưới cái bóng dài của năm 2022. Ông Jair Bolsonaro thua ông Lula với cách biệt sít sao nhất lịch sử Brazil, không chịu thừa nhận thất bại, rồi sau đó bị kết án vì âm mưu đảo chính; hiện ông đang thụ án 27 năm tù. Cuộc tấn công của những người ủng hộ ông vào dinh tổng thống, Quốc hội và Tòa án Tối cao hồi tháng 1/2023 vẫn là ký ức nhức nhối.
Căng thẳng quốc tế phủ thêm một lớp phức tạp. Tổng thống Mỹ Donald Trump không chính thức ủng hộ ai, nhưng đã tiếp ông Flávio tại Nhà Trắng và công khai khen ngợi ông. Trước ngày bầu cử, đồng minh của ông Lula cảnh báo Washington có thể từ chối công nhận chiến thắng của ông Lula, viện dẫn việc một phái đoàn quan sát của Mỹ bị chặn; Reuters cũng đưa tin tình báo Brazil đã thông báo với giới chức Pháp và Đức về cáo buộc Mỹ và Nga can thiệp, điều Washington bác bỏ.
Ba tuần định đoạt vận mệnh một quốc gia
Từ nay đến ngày 25/10, cả hai phe sẽ chạy đua giành cử tri của mười ứng viên còn lại. Ông Flávio bước vào chặng cuối với đà hưng phấn và lợi thế vài triệu phiếu; ông Lula, người từng nhiều lần trở lại ngoạn mục, sẽ tìm cách hàn gắn liên minh rộng lớn từng đưa ông trở lại quyền lực bốn năm trước, nhất là tại các thành trì ở vùng Đông Bắc.
Với Brazil, điều đặt cược vượt xa những con số trên bảng điện. Vòng hai sẽ là phép thử xem một nền dân chủ bị chia rẽ sâu sắc có thể trải qua cuộc đua khốc liệt mà vẫn giữ được niềm tin vào thể chế hay không, và liệu đợt tăng giá sinh ra từ hy vọng cải cách có đứng vững trước thực tế điều hành đất nước.

















