Áp lực kéo dài thay cho đòn tấn công mới
Theo phân tích Reuters ngày 17/11, chính quyền Trump hiện đặt trọng tâm vào phong tỏa hải quân và trừng phạt kinh tế hơn là mở lại chiến dịch oanh kích quy mô lớn. Phương án này có thể làm suy yếu nguồn thu của Tehran mà tránh nguy cơ Iran trả đũa các cơ sở năng lượng trên bán đảo Arab. Tuy nhiên, nó không tự động đem lại kết quả đàm phán: một chính phủ đang bị gây sức ép có thể xem nhượng bộ tức khắc là biểu hiện của thất bại.
Bối cảnh chính trị cũng chi phối lựa chọn. Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, giới lãnh đạo Iran tin rằng ông Trump có ít dư địa chính trị hơn để đẩy chiến tranh lên nấc mới. Ngược lại, Nhà Trắng lập luận khó khăn kinh tế sẽ buộc Tehran thay đổi tính toán. Cả hai giả định đều có thể sai nếu quyết tâm chính trị của đối phương được đánh giá quá thấp.
Nút thắt nằm ở câu hỏi ai đi trước
Theo các nguồn ngoại giao được Reuters dẫn lại, Tehran muốn Mỹ dỡ phong tỏa, nới việc bán dầu và giải phóng tài sản bị phong tỏa trước khi đi vào thương lượng thực chất về hạt nhân. Washington đòi những bước có đi có lại, đồng thời và có thể xác minh, trong đó nghĩa vụ hạt nhân phải xuất hiện ngay từ giai đoạn đầu. Khác biệt tưởng như kỹ thuật về trình tự lại phản ánh cuộc tranh chấp lòng tin sâu sắc.
Một đề xuất do Qatar thúc đẩy, được The Guardian mô tả ngày 7/11, đặt việc giảm phong tỏa và khôi phục thanh sát trong cùng một lộ trình theo từng bước. Dù vậy, không có bảo đảm rằng các nhà lãnh đạo hai nước sẽ chấp nhận thời điểm và cơ chế giám sát như nhau. Hòa giải chỉ thành công khi mỗi bước đi vừa đủ rõ để kiểm chứng, vừa đủ an toàn để không bên nào thấy mình đơn phương đầu hàng.
















