Khái niệm về "mégafeu" và sự phổ biến hiện nay
Thuật ngữ "mégafeu" chưa có một định nghĩa khoa học thống nhất, nhưng chung quy lại, nó đề cập đến những đám cháy vượt khỏi tầm kiểm soát với quy mô rộng lớn, cường độ và tốc độ lan truyền rất nhanh. Grégory Allione, cựu chủ tịch Liên đoàn Phòng cháy chữa cháy quốc gia Pháp, từng mô tả những đám cháy này giống như "những nhà máy điện hạt nhân di động" do lượng năng lượng khổng lồ chúng giải phóng. Thuật ngữ này xuất hiện lần đầu vào đầu những năm 2010 tại Mỹ và được sử dụng rộng rãi để chỉ các đám cháy có quy mô phi thường. Ở Pháp, nó được phổ biến qua tác phẩm của nhà triết học Joëlle Zask (2019). Các chuyên gia nhấn mạnh rằng đặc điểm của "mégafeu" là khả năng phá vỡ hoàn toàn hệ thống phòng cháy và gây ra tác động sâu sắc, kéo dài đối với xã hội, kinh tế và môi trường.
Hiện trạng cháy rừng tại Gironde và khả năng gọi là "mégafeu"
Tính đến ngày 25/7/2026, đám cháy ở Gironde đã thiêu rụi hơn 32.000 hecta, khiến 140 ngôi nhà bị phá hủy và trên 160.000 người phải sơ tán. Lực lượng phòng cháy chữa cháy nhận định đây là sự kiện "ngoài tầm bình thường" với điều kiện hiện tại còn nghiêm trọng hơn cả đợt cháy năm 2022. Một số nhà chuyên môn như Bruno Lafon, chủ tịch Hiệp hội phòng chống cháy rừng Aquitaine, cho biết đám cháy đã trở thành "con quái vật" có thể tạo ra gió riêng. Tình trạng khó đoán cùng mức độ tàn phá nghiêm trọng khiến giới chức địa phương mô tả đây là đám cháy "cỡ XXL, khó lường và tham lam".
Nguyên nhân khiến đám cháy khó kiểm soát
Khi đám cháy đạt đến mức độ nhất định, nó tạo nên một vòng tuần hoàn tự duy trì nhờ việc tạo ra sức nóng kích hoạt các cơn gió mạnh, thúc đẩy lửa lan nhanh hơn. Các mảnh than hồng và mảnh vụn cháy có thể bay xa hàng trăm mét, khiến ngọn lửa bùng phát ở xa vùng cháy chính.
Hiện tượng này được gọi là "nhảy lửa". Theo Viện bảo tàng Lịch sử Tự nhiên quốc gia Pháp, đây là cơ chế "lửa nuôi lửa", khiến việc dập tắt trở nên gần như không thể trừ khi có mưa lớn, nhiệt độ giảm mạnh hoặc nhiên liệu cháy hết.
Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu tới các đám cháy khổng lồ
Mặc dù nhiều vụ cháy bắt nguồn từ hành động con người, sự gia tăng tần suất và cường độ của các đám cháy lớn bắt nguồn từ biến đổi khí hậu. Thời tiết nắng nóng kéo dài, hạn hán lâu ngày và độ ẩm giảm khiến thảm thực vật trở nên dễ cháy hơn. Jean Jouzel, nhà khí hậu học nổi tiếng và cựu phó chủ tịch IPCC, nhấn mạnh rằng sự kết hợp của nhiệt độ cao, độ ẩm thấp và gió mạnh tạo điều kiện hoàn hảo cho đám cháy lan rộng. Các đám cháy lớn không chỉ gây thiệt hại về diện tích mà còn thải ra khí nhà kính, góp phần làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu. Các báo cáo của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc dự báo các đám cháy loại này sẽ tăng khoảng 9-14% vào năm 2030 và lên đến 31-52% vào cuối thế kỷ này nếu xu hướng hiện tại vẫn tiếp tục.
Sự lan rộng của "mégafeu" trên toàn cầu
Trước đây, "mégafeu" thường gắn liền với các đám cháy tại California (Mỹ) hay Úc. Tuy nhiên, hiện tượng này đã xuất hiện ở nhiều khu vực khác, trong đó có nhiều nước châu Âu như Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Ý và Pháp. Mặc dù các vụ cháy cực lớn này chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng số đám cháy, nhưng chúng lại chiếm phần lớn diện tích bị thiêu rụi và phát thải lượng khí nhà kính đáng kể, tạo ra vòng luẩn quẩn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường cũng như sức khỏe cộng đồng.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Thuật ngữ "mégafeu" chỉ những đám cháy vượt tầm kiểm soát với quy mô và cường độ rất lớn.
- Đám cháy ở Gironde năm 2026 đã thiêu rụi hơn 32.000 ha với trên 160.000 người phải sơ tán.
- Đám cháy có khả năng tự duy trì và lây lan nhanh nhờ sức nóng tạo ra gió và mảnh than bay xa.
- Biến đổi khí hậu làm gia tăng điều kiện thuận lợi cho các đám cháy khổng lồ xuất hiện.
- Các đám cháy lớn không chỉ xảy ra ở Mỹ mà đang trở thành thách thức toàn cầu, bao gồm cả châu Âu.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.













