Không kích Yemen và tranh cãi về mục tiêu
Theo thông báo được AP dẫn lại ngày 18/11, người phát ngôn liên quân, Thiếu tướng Turki al-Malki, nói chiến dịch tiến hành từ hôm trước nhằm vào những mục tiêu ở Sanaa, Amran, Saada và Hodeida. Phía liên quân khẳng định 60 địa điểm bị phá hủy là các cơ sở quân sự hợp pháp, gồm đường hầm chứa tên lửa đạn đạo và xưởng lắp ráp hoặc cất giữ máy bay không người lái. Đây là cách Saudi Arabia giải thích chiến dịch như nỗ lực làm suy yếu năng lực tấn công tầm xa của Houthi.
Tuy nhiên, cơ quan y tế do Houthi điều hành đưa ra bức tranh khác. Người phát ngôn Anees al-Asbahi nói một cuộc không kích trúng nhà máy sản xuất mút xốp ở Hodeida khiến ít nhất 15 người thiệt mạng, 13 người bị thương; vụ tấn công tại Kitaf, tỉnh Saada làm hai người chết, bốn người bị thương. Tại Sanaa, phía này báo cáo chín người bị thương sau khi một nhà máy giày bị đánh trúng. Các thống kê và việc xác định tính chất dân sự hay quân sự của từng cơ sở chưa được xác minh độc lập.
Al-Malki còn tuyên bố Saudi Arabia đã đánh chặn một tên lửa hành trình hướng về Riyadh vào sáng 18/11. Những thông tin này đặt vấn đề cấp bách về khả năng kiểm chứng mục tiêu, bảo vệ người lao động và trách nhiệm giải trình khi hỏa lực được sử dụng giữa những khu dân cư. Đối với các gia đình ở Yemen, khác biệt giữa hai bản thông cáo không xóa đi nhu cầu được cứu chữa, bảo vệ và biết chính xác điều gì đã xảy ra.
Hai eo biển và chuỗi rủi ro trên biển
Diễn biến trên bộ gắn chặt với tình hình hàng hải. AP đưa tin Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC), tập đoàn năng lượng quốc doanh của UAE, xác nhận một tàu của hãng bị tấn công khi đi qua eo biển Hormuz hôm 17/11.
Một thuyền viên chưa được xác định tung tích và 11 người khác bị thương. ADNOC không nêu danh tính con tàu hoặc quy trách nhiệm cho bên nào; vì vậy, không thể coi thủ phạm đã được xác định.
Hormuz là cửa ngõ nối vùng Vịnh với thị trường năng lượng toàn cầu, trong khi Bab el-Mandeb kết nối Biển Đỏ với tuyến đường qua kênh đào Suez. Khi tàu chở dầu hoặc khí hóa lỏng bị tấn công ở Hormuz, các hãng vận tải phải tính lại hành trình, chi phí bảo hiểm và mức độ an toàn của thủy thủ. Khi lực lượng chính phủ Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn rút khỏi một số vị trí gần Bab el-Mandeb, thế bố trí quân sự ở một huyết mạch khác cũng thay đổi.
Reuters ngày 16/11 ghi nhận việc rút quân gần Bab el-Mandeb sau những bước tiến của Houthi đã làm tăng lo ngại về an ninh Aden. Một tuyến đường biển có thể tìm đường thay thế, nhưng hành trình dài hơn, năng lực bến cảng và nguy cơ tại các trạm bơm trên đất liền khiến lựa chọn đó không đơn giản. Sự mong manh của thương mại quốc tế vì vậy không chỉ nằm trên những con tàu mà còn ở các đường ống, kho dự trữ và quyết định bảo vệ tuyến vận chuyển.
Kuwait, Iran và giới hạn của leo thang
Mặt trận vùng Vịnh cũng nóng lên. Quân đội Iran tuyên bố đã dùng máy bay không người lái nhằm vào các hệ thống phòng không cùng thiết bị phóng tên lửa và máy bay không người lái của Mỹ tại căn cứ Ali Al Salem ở Kuwait. Quân đội Kuwait cho biết lực lượng phòng không đang đối phó các đợt tấn công, nhưng chưa công bố thiệt hại tương ứng với tuyên bố của Tehran. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ lúc đầu chưa bình luận ngay về cáo buộc này.
Những cuộc tấn công qua lại xuất hiện trong bối cảnh Mỹ và Iran tiếp tục đối đầu sau các đòn đánh vào những mục tiêu liên quan ở Bahrain và đảo Qeshm. Reuters mô tả tình trạng xung đột kéo dài song hành với các nỗ lực trung gian ngoại giao. Đây là nghịch lý quen thuộc của khủng hoảng: các bên vừa muốn giữ đòn bẩy quân sự vừa cần một lối thoát không làm tổn hại thêm tới an ninh và kinh tế khu vực.
Khó khăn lớn nhất là mỗi cuộc đáp trả có thể trở thành lý do cho cuộc đáp trả kế tiếp. Nếu thiết bị quân sự, tàu thương mại và cơ sở dân sự tiếp tục bị đe dọa, ranh giới giữa tác chiến có chủ đích và thiệt hại lan rộng càng mờ. Những ưu tiên thiết thực lúc này gồm xác minh thương vong, bảo vệ thủy thủ, công bố thông tin đáng tin cậy và mở đường cho đối thoại giảm căng thẳng. Không một tuyên bố chiến thắng đơn phương nào có thể thay thế các bảo đảm ấy.















