Cuộc lui quân làm thay đổi thế trận ven Biển Đỏ
Ngày 15/11, lực lượng vũ trang miền nam Yemen thông báo tái bố trí khỏi sân bay Dhubab và khu vực Bab el-Mandeb, phía tây tỉnh Taiz. Họ giải thích rằng việc củng cố tuyến phòng thủ quanh Aden và các tỉnh lân cận quan trọng hơn duy trì những vị trí dễ bị cô lập sát eo biển. Reuters dẫn các nguồn tin quân sự cho biết một phần lực lượng chuyển về al-Suqyah, cách Aden khoảng 150 km về phía tây. Quyết định này kết thúc trên thực tế đợt phản công kéo dài khoảng sáu tuần nhằm đẩy Houthi khỏi vùng duyên hải.
Thất bại không chỉ nằm ở số kilômét lãnh thổ mất đi. Bab el-Mandeb là cánh cửa nối Biển Đỏ với vịnh Aden và Ấn Độ Dương; ảnh hưởng đối với khu vực này tạo ra đòn bẩy chính trị vượt xa quy mô một mặt trận địa phương. Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận đã mất thủ đô Sanaa từ nhiều năm trước và sử dụng Aden làm căn cứ chính. Khi tuyến tiếp cận thành phố bị đe dọa, giới chỉ huy buộc phải cân nhắc giữa giữ bờ biển và bảo vệ trung tâm điều hành.
Đến ngày 17/11, AP đưa tin lực lượng được Saudi Arabia hậu thuẫn tăng quân gần Aden để đề phòng một cuộc tiến công lớn. Các quan chức được AP dẫn lời cho rằng đợt rút lui nhằm tránh nguy cơ bị bao vây. Đây là diễn biến tiếp theo của cuộc khủng hoảng chứ không đồng nghĩa đã xác nhận Houthi sẽ chiếm được Aden.
Bahrain và những tuyên bố chưa thể kiểm chứng
Cùng thời điểm, Bahrain công bố đánh chặn các đợt tấn công bằng phương tiện bay xuất phát từ Iran. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran nhận trách nhiệm phóng sáu máy bay không người lái nhằm vào một cơ sở quân sự Mỹ trên đảo quốc này, nơi đặt Bộ tư lệnh Hạm đội 5 của Mỹ.
Thông cáo từ các bên phản ánh mức độ leo thang nhưng không phải là bằng chứng độc lập về thiệt hại tại mục tiêu.
Ngày 17/11, Reuters tiếp tục ghi nhận một đợt tấn công nhắm tới hệ thống radar quân sự Mỹ ở Bahrain. Bahrain và Mỹ nói đợt tập kích đã bị đánh chặn. Những thông tin trái chiều về việc radar có bị đánh trúng hay không cần được hiểu là tuyên bố của các bên tham chiến, không nên coi như kết luận đã được xác minh. Nỗi lo về những cuộc trả đũa nối tiếp khiến không gian ngoại giao trở nên mong manh.
Iran đồng thời tuyên bố có tàu chở dầu gặp nạn vì thủy lôi tại Hormuz trong ngày 15/11, song Reuters cho biết không thể xác minh độc lập thông tin đó. Đối với giới vận tải, rủi ro không chỉ là một tàu bị tấn công: lo ngại về an toàn thủy thủ, phí bảo hiểm, chậm giao hàng và thay đổi hành trình đều có thể lan vào chuỗi cung ứng.
Hai eo biển, một phép thử đối với thương mại và ngoại giao
Bab el-Mandeb ở phía nam Biển Đỏ và Hormuz ở cửa vịnh Ba Tư là hai nút thắt khác nhau nhưng cùng kết nối nguồn cung năng lượng với thị trường quốc tế. Sự bất ổn đồng thời khiến các nước nhập khẩu dầu và các hãng tàu khó lập kế hoạch. Theo Reuters, Saudi Arabia đã chuyển khoảng bốn triệu thùng dầu mỗi ngày qua đường ống Đông–Tây tới cảng Yanbu trong bối cảnh hoạt động qua Hormuz bị gián đoạn. Con đường thay thế này cũng không thể miễn nhiễm với các cuộc tập kích nhắm vào hạ tầng.
Tại Yemen, lực lượng Houthi tuyên bố tấn công sân bay, cơ sở tài chính ở Riyadh và các trạm bơm dầu của Saudi Arabia. Tại thời điểm Reuters đưa tin, chưa có xác nhận ngay lập tức từ phía Saudi Arabia. Vì vậy, việc phân biệt giữa cáo buộc, tuyên bố nhận trách nhiệm và sự kiện đã được bên độc lập kiểm chứng là thiết yếu đối với bất kỳ đánh giá nào về quy mô thiệt hại.
Ngoại giao vẫn có một lối mở hạn hẹp. Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi tới Oman ngày 17/11 để thảo luận an ninh các tuyến hàng hải với nước trung gian này, theo các bản tin Reuters cập nhật. Một cuộc gặp không đủ chấm dứt chiến tranh, nhưng có thể giúp các bên duy trì kênh trao đổi khi tính toán quân sự dễ tạo ra sai lầm không thể đảo ngược.
Taiz: cái giá mà bản đồ chiến sự không thể hiện
Ở Taiz, sự dịch chuyển của các đường kiểm soát đồng nghĩa với những con đường dân sinh bị đóng thêm. Liên Hợp Quốc cảnh báo việc bao vây và giao tranh khiến hàng cứu trợ khó vào thành phố, còn người dân gặp trở ngại khi muốn rời đi. Các tổ chức nhân đạo đặc biệt lo ngại thiếu nước, thực phẩm, thuốc men và điều kiện điều trị cho người dễ tổn thương.
UNHCR ghi nhận hàng trăm nghìn người phải di dời trong làn sóng giao tranh mới ở Yemen trong năm 2026; số liệu thay đổi theo mốc thống kê và cách tính. Những con số ấy nhắc rằng một diễn biến được mô tả như “tái bố trí chiến thuật” có thể trở thành sự đứt gãy trong đời sống gia đình: trường học đóng cửa, việc làm biến mất và việc tiếp cận y tế trở nên khó khăn.
Bảo vệ dân thường và duy trì lối đi an toàn cho hàng cứu trợ là nghĩa vụ không thể bị gác lại trong tranh chấp lãnh thổ. Đối với Yemen, một thỏa thuận có ý nghĩa phải vừa giảm nguy cơ tấn công qua biên giới và trên biển, vừa khôi phục khả năng đi lại, giao thương và sinh sống của người dân.
















