Mỹ đặt điều kiện nối lại thỏa thuận hạt nhân dân sự với Saudi Arabia

Ngày 23/7/2026, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận hợp tác phát triển chương trình hạt nhân dân sự giữa Mỹ và Saudi Arabia sẽ chỉ được phê chuẩn nếu Riyadh đồng ý bình thường hóa quan hệ với Israel. Thỏa thuận này được công bố giữa lúc căng thẳng gia tăng giữa Mỹ và Iran, với mục tiêu mở đường cho Saudi Arabia xây dựng các nhà máy điện hạt nhân thay thế nguồn điện hiện tại chủ yếu dựa vào khí đốt và dầu mỏ.

Việc ký kết thỏa thuận được cho là sẽ mang lại lợi ích kinh tế lớn cho các công ty Mỹ và củng cố vị thế Saudi Arabia trong cuộc cạnh tranh khu vực với Iran. Dù vậy, thỏa thuận đồng thời làm dấy lên nhiều lo ngại về nguy cơ kích hoạt cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân trong khu vực Trung Đông, vốn đã tồn tại nhiều mâu thuẫn từ lâu.

Nguy cơ chạy đua hạt nhân và bối cảnh khu vực

Giống như Tehran, Saudi Arabia nhiều năm qua cũng muốn phát triển công nghệ hạt nhân nhằm mục đích dân sự. Iran khẳng định họ không theo đuổi vũ khí hạt nhân và viện dẫn quyền được phát triển năng lượng hạt nhân phục vụ mục đích dân sự.

Advertisement300 × 250

Tuy nhiên, các quốc gia trong khu vực vẫn lo ngại thỏa thuận hạt nhân này có thể bị biến thành biểu tượng cho cuộc chạy đua vũ khí, làm bùng lên bất ổn an ninh khu vực.

Mỹ trong nhiều năm qua đã gắng liên kết mọi thỏa thuận hạt nhân và hợp tác an ninh với Saudi Arabia đều phải đi kèm với điều kiện Riyadh bình thường hóa quan hệ với Israel. Tổng thống Trump khẳng định hôm 23/7 trên mạng xã hội Truth Social rằng thỏa thuận sẽ được phê duyệt nếu Saudi Arabia tham gia các Thỏa thuận Abraham – hiệp định đã thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Israel và ba nước vùng Vịnh là Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Bahrain và Morocco từ năm 2020 dưới sự bảo trợ của ông.

Phản ứng từ Israel và tiến trình tiếp theo

Israel chưa có phản ứng ngay lập tức sau công bố thỏa thuận, nhưng đã nhận định việc Saudi Arabia công nhận là một bước tiến lịch sử cho hòa bình khu vực. Thỏa thuận đã được ký kết bởi Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cùng người đồng cấp Saudi Arabia, Hoàng tử Abdelaziz ben Salmane. Tuy nhiên, trước khi có hiệu lực, thỏa thuận cần được Quốc hội Mỹ, đa số do đảng Cộng hòa kiểm soát, xem xét và phê duyệt.

Kế hoạch xây dựng nhà máy điện hạt nhân sẽ giúp Saudi Arabia giảm bớt phụ thuộc vào nguồn điện khí gas và dầu mỏ, đồng thời cải thiện tình hình năng lượng của quốc gia trong bối cảnh nhu cầu điện ngày càng tăng. Việc này cũng có thể làm thay đổi cán cân quyền lực tại Trung Đông, trong bối cảnh cạnh tranh giữa Saudi Arabia và Iran vẫn đang rất căng thẳng.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Thỏa thuận hạt nhân giữa Mỹ và Saudi Arabia được liên kết với yêu cầu Riyadh công nhận Israel.
  • Saudi Arabia hướng tới phát triển năng lượng hạt nhân dân sự thay thế nguồn điện khí và dầu.
  • Thỏa thuận có thể tạo ra hàng tỷ USD lợi ích cho doanh nghiệp Mỹ nhưng cũng làm tăng nguy cơ đua vũ khí hạt nhân tại Trung Đông.
  • Saudi Arabia và Iran đều khẳng định sử dụng công nghệ hạt nhân cho mục đích dân sự.
  • Việc ký kết thỏa thuận còn phải chờ phê duyệt từ Quốc hội Mỹ với đa số do đảng Cộng hòa kiểm soát.

Đăng ký bản tin QMVN