Cuộc sống dưới con mắt của drone
Bước qua những mảnh kính vỡ phủ kín sàn nhà, bà Mariam al-Yaghi, 67 tuổi, ra ban công tầng trên và chỉ tay về phía ngôi làng bên cạnh. Cách đó vài trăm mét, xe quân sự Israel vẫn di chuyển qua lại, một cảnh tượng mà bà đã quen thuộc. Ban đêm, binh sĩ Israel tuần tra gần đến mức bà nghe rõ tiếng họ nói chuyện. Ban ngày, một chiếc drone giám sát nhỏ thường bám theo khi bà làm vườn, còn những tiếng nổ vang lên suốt buổi sáng khi quân đội Israel phá hủy nhà cửa ở các làng bị chiếm đóng xung quanh.
Ngôi nhà của bà từng bị một quả đạn pháo xe tăng găm vào tầng trên, toàn bộ cửa kính vỡ tung. Một quả khác xuyên thủng nóc bồn nước, biến nước bên trong thành màu đỏ như máu. Chi phí sửa chữa quá cao nên bà tạm dán bìa các tông thay kính. Vết xích xe tăng hằn ngang khu vườn, nơi những cây ô liu bà chăm chút hàng chục năm bị bật gốc. Dù vậy, khi mùa thu hoạch bắt đầu, bà vẫn háo hức hái những gì còn sót lại.
“Họ ở rất gần chúng tôi, nhưng chúng tôi vẫn ngồi đây và không hề sợ hãi. Không bao giờ.” — Mariam al-Yaghi
Mùa ô liu phải xin phép
Những người có vườn ô liu nằm gần vị trí đóng quân của Israel cho biết họ đang phải xin quyền tiếp cận thông qua một cơ chế phối hợp do Mỹ dẫn dắt giữa quân đội Liban và Israel. Có người mỉa mai sự phi lý của việc phải hỏi Washington để được hái ô liu trên đất của chính mình. Người khác lo rằng giấy phép sẽ đến quá muộn, khi mùa vụ đã qua.
Ngay cuối con đường là East Zawtar, ngôi làng song sinh vẫn bị quân Israel chiếm đóng và đang bị phá hủy có hệ thống. Những cư dân East Zawtar phải đi sơ tán tìm đến West Zawtar, ngồi trên những chiếc ghế nhựa trắng ở quảng trường, nhìn sang quê nhà qua một thung lũng nhỏ đầy vườn ô liu và ruộng đồng. Một người đàn ông kể rằng suốt ba tuần qua ông thấy đèn sáng trong chính ngôi nhà của mình, và đoán rằng binh sĩ Israel đang cài thuốc nổ để phá nó.
“Bạn cố gắng không buồn, vì chuyện này đã xảy ra với rất nhiều người. Nhưng chỉ cần một kỷ niệm về ngôi nhà, bạn sẽ gục ngã.” — Một cư dân East Zawtar
“Thị trấn kiểu mẫu” vẫn chưa thành hình
Trưởng làng West Zawtar, ông Abed Ezzedine, nói thẳng rằng chương trình “vùng thí điểm” chưa phát huy hiệu quả, chủ yếu vì các dịch vụ công thiết yếu như điện và nước máy phần lớn vẫn chưa có. Khoảng 70 gia đình đã trở về, đa số sống trong những góc nhà không bị hư hại. Với nhiều người, đó vẫn là lựa chọn tốt hơn so với việc thuê nhà nơi khác hay ở trong trại tạm trú.
Hội đồng phía Nam của nhà nước Liban đã chuyển đến 16 ngôi nhà lắp ghép cho các gia đình có nhà không thể ở được, nhưng phần lớn vẫn bỏ trống vì không có điện, nước. Công nhân nhà nước đang kéo đường dây điện, song phải nối xa hơn tới một trạm mới, bởi đường dây cũ của làng đi qua East Zawtar. Đúng lúc ông Ezzedine trò chuyện với phóng viên Reuters, một chiếc drone giám sát nhỏ bay tới, hạ thấp dần cho đến khi chỉ còn cách đầu họ vài mét, lơ lửng vài phút rồi bay về phía ngôi làng bị chiếm đóng.
“Về nguyên tắc, tôi có thể nói rằng không, nó không thành công, nếu xét theo những gì chúng tôi được hứa: rằng West Zawtar, với tư cách vùng thí điểm, sẽ là một thị trấn kiểu mẫu.” — Abed Ezzedine
Hai cách nhìn về một kế hoạch
Trả lời Reuters, quân đội Israel cho biết công việc loại bỏ mối đe dọa từ vũ khí của Hezbollah vẫn chưa hoàn tất. Theo họ, drone được dùng để nhận diện mối đe dọa, còn các hạn chế đi lại đối với dân làng nhằm bảo vệ binh sĩ. Ngay từ khi kế hoạch khởi động, một quan chức quân đội Israel đã tuyên bố lực lượng nước này sẽ ở lại vùng an ninh dọc biên giới “chừng nào còn cần thiết”.
Phía Mỹ vẫn kiên định với lộ trình. Một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ gọi tiến trình vùng thí điểm là con đường khả thi duy nhất dẫn tới an ninh cho cả Liban lẫn Israel, cho biết vùng này sẽ được mở rộng sau khi quân đội Liban hoàn tất rà phá ở khu vực ban đầu, và việc giải giáp Hezbollah là một phần không thể tách rời. Tuy nhiên, Hezbollah không tham gia đàm phán và nhiều lần bác bỏ yêu cầu giải giáp, khiến hai tháng sau, West Zawtar vẫn là một thử nghiệm đứng một mình.
“Mục tiêu của chương trình thí điểm và thỏa thuận là giải giáp tổ chức khủng bố Hezbollah và loại bỏ vũ khí bất hợp pháp của nó.” — Một quan chức quân đội Israel














