Báo cáo của Human Rights Watch về chiến dịch chung Mỹ - Ecuador
Human Rights Watch (HRW) vừa công bố một báo cáo chi tiết cho thấy trong chiến dịch quân sự phối hợp giữa Mỹ và Ecuador nhằm nhắm vào nhóm tội phạm có tổ chức, những người dân thường Ecuador đã trở thành nạn nhân của các cuộc tấn công và hành vi lạm dụng. Báo cáo dựa trên 62 cuộc phỏng vấn, phân tích hơn 100 hình ảnh và video do luật sư và nhân chứng cung cấp, cùng với dữ liệu vệ tinh, giám sát tàu thuyền, hồ sơ y tế và tài liệu tư pháp.
Juanita Goebertus, giám đốc khu vực Mỹ Latinh của HRW, đánh giá: “Sự hợp tác an ninh giữa Mỹ và Ecuador diễn ra trong sự thiếu minh bạch và tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với người dân Ecuador. Quốc hội Mỹ cần yêu cầu làm rõ và đặt ra các biện pháp đảm bảo hiệu quả trước khi thêm nhiều thiệt hại xảy ra.”
Hành vi vi phạm trong các cuộc tấn công trên đất liền gần biên giới Colombia
Báo cáo ghi nhận trong khoảng thời gian từ ngày 1 đến ngày 6 tháng 3, ở một khu vực biên giới gần Colombia, binh sĩ Ecuador đã bắt giữ và tra tấn bốn công nhân trang trại sữa khi họ thiêu hủy ba tài sản. Sau đó, lực lượng này còn ném đạn vào hai điểm có tài sản đó. Một trong số các nạn nhân tiết lộ với các điều tra viên rằng họ bị tra tấn bằng điện từ súng sốc (taser) và bị đổ nước lên người khiến mất ý thức ít nhất hai lần.
Những người bị bắt không bị truy tố do phía quân đội không cung cấp được bằng chứng về hành vi phạm pháp. Chính quyền Ecuador và Mỹ khẳng định mục tiêu nhằm vào căn cứ của nhóm vũ trang Comandos de la Frontera hoạt động ở vùng biên giới Ecuador - Colombia. Tuy nhiên, HRW đã kiểm tra các hình ảnh, hồ sơ tài sản và các chứng từ thương mại và không phát hiện bằng chứng cho thấy các khu vực này là trại của nhóm này. Trong đó, hai tài sản đã bỏ hoang nhiều năm, còn một là một trang trại sữa đang hoạt động.
Vai trò và sự mơ hồ của Mỹ trong các cuộc tấn công
Quy mô cũng như vai trò cụ thể của Mỹ trong chiến dịch chưa được công khai đầy đủ. Mỹ tuyên bố quân đội của họ "có mặt" trong các chiến dịch tại khu vực San Martin, nhưng không thừa nhận vai trò trực tiếp trong các đòn tấn công cụ thể.
Điều này làm dấy lên những lo ngại về tính minh bạch và trách nhiệm trong hợp tác an ninh giữa hai nước.
Vụ tấn công trên biển nhằm vào ngư dân Ecuador
Bên cạnh các cuộc tấn công trên bộ, HRW cũng thu thập được bằng chứng về sự tham gia của Mỹ trong các cuộc tấn công nhằm vào tàu đánh cá Ecuador ở Thái Bình Dương phía Đông, gần quần đảo Galapagos. Mặc dù chính quyền Trump phủ nhận, các cuộc tấn công này diễn ra trong bối cảnh chiến dịch nhằm vào các tàu buôn ma túy do Mỹ phát động ở vùng biển Caribe và Thái Bình Dương phía Đông.
Từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2026, hai tàu cá Ecuador bị tấn công và một tàu mất tích cùng 8 thủy thủ. Thuyền trưởng tàu La Negra Francisca Duarte II cho biết tàu bị tấn công bởi drone có vũ trang vào ngày 17 tháng 3. Chín ngày sau, tàu Don Maca cũng trải qua sự kiện tương tự và các thủy thủ bị các cá nhân người Mỹ mặc đồng phục kiểu quân sự có phù hiệu quốc kỳ Mỹ bắt giữ, rồi bàn giao cho lực lượng tuần duyên El Salvador.
Thủy thủ trên tàu Don Maca mô tả khoang chứa cá bị nổ lần đầu tiên lúc họ đang làm việc. Trong khi đó, tàu Fiorella cùng 8 thủy thủ mất tích từ ngày 20 tháng 1, và nhóm người đi đánh cá tách biệt với tàu chính có nhìn thấy tàu tuần tra mang cờ Mỹ trước khi tàu biến mất. HRW cho rằng những câu hỏi quan trọng, bao gồm số phận của Fiorella và thủy thủ đoàn, chưa được trả lời thoả đáng từ cả Washington và Quito.
Chính sách chuyển hướng và quan hệ Mỹ - Ecuador
Chiến dịch an ninh này diễn ra trong bối cảnh chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump chuyển trọng tâm sang phương pháp quân sự hơn tại Mỹ Latinh. Điều này bao gồm việc xếp các nhóm tội phạm là "tổ chức khủng bố nước ngoài" và tuyên bố đấu tranh chống lại "narco-terrorists" nhằm làm suy yếu Mỹ thông qua buôn bán ma túy.
Mặc dù nhiều nước từ chối hợp tác quân sự trực tiếp với Mỹ trên lãnh thổ của họ, một số lãnh đạo cánh hữu, trong đó có Tổng thống Ecuador Daniel Noboa, lại chủ trương hợp tác sâu rộng với quân đội Mỹ. Song song đó, Ecuador chứng kiến sự gia tăng đáng kể tội phạm liên quan đến ma túy, khiến quyền ổn định lâu nay bị đe doạ.
Kể từ đầu năm 2024, ít nhất 51 người đã bị mất tích trong bối cảnh chính quyền Ecuador tăng cường trấn áp tội phạm. Tổng thống Noboa nhiều lần tuyên bố tình trạng khẩn cấp, gần đây là ban hành lệnh từ ngày 16 tháng 6 kéo dài 60 ngày trên nhiều tỉnh, cho phép cảnh sát và quân đội được vào nhà tư nhân mà không cần trát tòa.
Những diễn biến này đang khiến quan hệ Mỹ - Ecuador càng thêm phức tạp và đặt ra nhiều câu hỏi về tác động của chiến dịch chống tội phạm có vũ trang đối với quyền con người và an ninh quốc gia của Ecuador.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Chiến dịch phối hợp Mỹ - Ecuador dẫn đến các hành vi tấn công và lạm dụng nhắm vào dân thường Ecuador.
- Báo cáo HRW không tìm thấy bằng chứng về sự liên quan của các tài sản bị tấn công với nhóm vũ trang Comandos de la Frontera.
- Có sự không minh bạch về vai trò cụ thể của Mỹ trong các đòn tấn công chung.
- Mỹ bị cáo buộc tham gia các cuộc tấn công nhằm vào tàu cá Ecuador tại vùng biển gần Galapagos.
- Ecuador đang chịu tác động từ chiến dịch chống tội phạm có vũ trang khi tình trạng mất tích và trấn áp tăng cao từ 2024.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.




