Một vụ bắt giữ giữa cuộc đua AI
Theo Bộ Tư pháp Mỹ, ông Lui bị bắt hôm thứ Năm tại miền nam California. Bản cáo trạng cáo buộc ông tham gia âm mưu né tránh luật xuất khẩu bằng giấy tờ giả và các thỏa thuận trung chuyển phức tạp nhằm che giấu việc Trung Quốc là điểm đến thực sự của công nghệ AI bị hạn chế.
Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp phụ trách an ninh quốc gia John A. Eisenberg đặt vụ việc trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm bảo vệ lợi thế công nghệ của nước Mỹ.
Những con chip này là sản phẩm của trí tuệ sáng tạo Mỹ. Ban An ninh Quốc gia sẽ tiếp tục thực thi luật kiểm soát xuất khẩu để bảo vệ lợi thế đó.
Nếu bị kết án mọi tội danh, ông Lui đối mặt mức án tối đa theo luật là 20 năm tù cho tội âm mưu, 20 năm cho tội rửa tiền và 10 năm cho tội buôn lậu hàng ra nước ngoài. Đây mới là các cáo buộc, và ông được suy đoán vô tội cho đến khi bị chứng minh có tội trước tòa.
Lộ trình bị cáo buộc qua Đông Nam Á
Ông Lui là chủ Earthmade Computer, đặt trụ sở tại City of Industry gần Los Angeles. Công tố viên cho rằng ông đã mua lượng máy chủ cao cấp trị giá hàng trăm triệu USD từ các nhà sản xuất Mỹ, sắp xếp gửi sang nước thứ ba rồi tái xuất sang Trung Quốc mà không có giấy phép bắt buộc, dùng giấy tờ giả để khai sai người dùng cuối và điểm đến.
- Tháng 1/2024, ông Lui bị cáo buộc đặt mua 27 máy chủ Nvidia H100 trị giá khoảng 7,6 triệu USD, được chuyển đến Kuala Lumpur; một đồng phạm người Malaysia sau đó nói với một quan chức rằng số máy chủ này đã được chuyển cho khách mua Trung Quốc.
- Tháng 6/2024, 92 máy chủ thuộc diện kiểm soát xuất khẩu bị cáo buộc được chở bằng đường hàng không từ sân bay quốc tế San Francisco đến Kuala Lumpur rồi chuyển tiếp sang Hong Kong.
- Từ tháng 1 đến tháng 10/2024, Earthmade nhận hơn 176 triệu USD từ hai công ty trung chuyển có trụ sở tại Malaysia, theo công tố viên.
Bản cáo trạng mô tả người mua cuối cùng là một công ty công nghiệp ở Hàng Châu, trung tâm công nghệ lớn của Trung Quốc.
Các máy chủ chứa bộ xử lý đồ họa Nvidia mà Bộ Tư pháp cho biết được dùng trong các ứng dụng AI tiên tiến và có thể góp phần nâng cao năng lực quân sự của nước khác.
Nvidia và thách thức thực thi
Nvidia xác nhận đang hợp tác với các điều tra viên và nhấn mạnh rằng việc chuyển hướng sản phẩm của hãng mang lại rủi ro lớn cho những người liên quan.
Vụ việc này một lần nữa cho thấy buôn lậu là trò chơi thua thiệt, cả về pháp lý, kinh tế lẫn kỹ thuật.
Vụ án làm nổi bật khó khăn lớn hơn của Washington. Quy định xuất khẩu của Mỹ chủ yếu điều chỉnh việc di chuyển vật lý của chip, có thể để lại kẽ hở khi phần cứng nằm trong các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài nhưng các công ty Trung Quốc vẫn thuê năng lực tính toán từ xa. Giới lập pháp đang thúc đẩy dự luật yêu cầu gắn công nghệ theo dõi vị trí vào chip tiên tiến và mở rộng giám sát xuất khẩu nhằm ngăn chặn việc chuyển hướng.
Cuộc đua công nghệ trên những vận đơn
Cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc về trí tuệ nhân tạo thường được mô tả bằng các đột phá nghiên cứu và những tập đoàn nghìn tỷ USD. Những vụ án như thế này cho thấy cuộc đua ấy còn diễn ra trên tờ khai hải quan, tuyến vận chuyển và các lệnh chuyển tiền.
Với Washington, thực thi pháp luật nhằm làm chậm khả năng Trung Quốc tiếp cận những con chip mạnh nhất. Với Bắc Kinh, nơi coi các biện pháp kiểm soát là nỗ lực kìm hãm sự phát triển của mình, những hạn chế ấy lại là động lực để xây dựng giải pháp nội địa. Ở giữa là một thị trường xám rộng lớn, nhiều lợi nhuận mà các cơ quan quản lý vẫn đang chật vật bịt kín.














