Biển người trong công viên Yarkon
Khi màn đêm buông xuống Tel Aviv, công viên Yarkon chật kín người. Họ đến để tưởng nhớ những người đã khuất, để ôm lấy những gia đình mang vết thương chưa lành và để cùng nhau nhắc lại một câu hỏi vẫn chưa có lời đáp: vì sao thảm kịch ấy có thể xảy ra. Ông Omri Shifroni, một trong những người tổ chức, nhấn mạnh rằng chỉ có sự thật mới mở đường cho việc sửa chữa sai lầm.
"Không điều tra sự thật, chúng ta không thể sửa chữa mọi thứ và không thể bảo đảm điều đó sẽ không bao giờ lặp lại." — Omri Shifroni
Lời kêu gọi ấy vang lên giữa không khí tĩnh lặng và xúc động, phản ánh tâm trạng của nhiều người Israel: tưởng niệm không thể tách rời khỏi trách nhiệm, và ký ức chỉ có ý nghĩa khi dẫn tới những thay đổi thực sự.
Lễ tưởng niệm của người dân, do người dân
Đây là năm thứ ba các gia đình nạn nhân ngày 7/10 cùng phong trào Kumu tổ chức lễ tưởng niệm quốc gia của riêng họ, kinh phí được huy động qua hình thức gây quỹ cộng đồng. Theo thông báo trước đó của ban tổ chức, buổi lễ năm nay do cựu con tin Eli Sharabi và nữ diễn viên Shani Cohen dẫn dắt. Những người tham dự gồm:
- Hàng trăm gia đình có người thân thiệt mạng trong vụ tấn công.
- Các cựu con tin từng bị giam giữ tại Dải Gaza.
- Đại diện các cộng đồng vùng biên giới bị ảnh hưởng nặng nề.
Việc tổ chức một buổi lễ song song, tách khỏi nghi lễ chính thức, tự nó đã là một thông điệp.
Năm ngoái, khoảng 30.000 người đã đến công viên Yarkon, biến nơi đây thành buổi tưởng niệm lớn nhất cả nước, trong khi nhiều gia đình nạn nhân tẩy chay nghi lễ do nhà nước tổ chức.
Cuộc đấu tranh đòi ủy ban điều tra cấp nhà nước
Tâm điểm của các yêu cầu là việc thành lập một ủy ban điều tra cấp nhà nước, cơ chế mà Israel từng sử dụng để điều tra các thất bại nghiêm trọng trong quá khứ. Chính phủ của ông Netanyahu đến nay vẫn phản đối, cho rằng một ủy ban như vậy sẽ thiên vị về chính trị, dù các cuộc thăm dò dư luận liên tục cho thấy đa số người dân ủng hộ. Hội đồng Tháng Mười, tổ chức đại diện cho hơn 1.500 gia đình nạn nhân và người sống sót, đã nhiều lần xuống đường với yêu cầu này.
Vấn đề càng trở nên nhạy cảm khi Israel đang hướng tới cuộc bầu cử quốc hội. Cựu Tổng tham mưu trưởng Gadi Eisenkot, một trong những ứng cử viên hàng đầu của phe đối lập, đã nhiều lần chỉ trích liên minh cầm quyền. Câu hỏi về trách nhiệm đối với ngày 7/10 vì thế không chỉ là chuyện của quá khứ, mà còn có thể định hình tương lai chính trị của đất nước.
Giữa ký ức và trách nhiệm
Ba năm đã trôi qua, các con tin còn sống cùng thi thể những người đã mất đều đã được đưa về sau lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ tháng 10/2025. Nhưng với các gia đình, việc khép lại chương đau thương nhất chưa thể hoàn tất khi những câu hỏi về thất bại của hệ thống an ninh và chính trị vẫn còn bỏ ngỏ.
Ở phía bên kia hàng rào biên giới, cuộc chiến ở Gaza cũng để lại những mất mát khổng lồ, với hàng chục nghìn người Palestine thiệt mạng theo Bộ Y tế Gaza. Những con số ấy nhắc nhở rằng mọi cuộc xung đột đều để lại vết thương ở cả hai phía, và con đường hướng tới hòa bình lâu dài cần bắt đầu từ sự thật và trách nhiệm.














