Tiền lương và giờ làm trở thành tâm điểm bất đồng
Volkswagen muốn giữ nguyên mức lương theo thỏa ước trong hai năm, xóa bỏ khoản thưởng trả bằng tiền hoặc ngày nghỉ bổ sung và xem xét lại các quy định về thời giờ lao động. Tuần làm việc 35 giờ đặc biệt nhạy cảm bởi đây là thành quả thương lượng tập thể qua nhiều thập niên ở Đức. Ban lãnh đạo cho rằng cần linh hoạt lịch làm và giảm chi phí để giữ sức cạnh tranh của các nhà máy; công nhân lo những bảo đảm lâu nay sẽ bị thu hẹp từng bước.
Các đề xuất xuất hiện trước vòng thương lượng chính thức với IG Metall, tổ chức đang yêu cầu tăng lương 5%. Yêu cầu đàm phán không đồng nghĩa với chính sách đã được thông qua; việc đóng băng lương hay kéo dài giờ làm mà không trả thêm vẫn chưa có hiệu lực. Hai bên phải tìm lời giải để công cuộc đổi mới sản xuất không làm suy giảm sức mua và đời sống của những người trực tiếp chế tạo xe.
Công đoàn bảo vệ những cam kết đã giành được
Trưởng đoàn đàm phán của IG Metall, Thorsten Groeger, chỉ trích ban lãnh đạo Volkswagen quay lưng với người lao động và dự báo cuộc đấu tranh kéo dài, mệt mỏi. Phản ứng này phản ánh sự mất lòng tin sâu sắc hơn sau khi hãng tuyên bố chấm dứt một số thỏa ước lao động vào cuối tháng 12.
Các văn bản ấy điều chỉnh nhiều quyền lợi ngoài lương cơ bản, nên tranh chấp còn liên quan đến sự ổn định trong cuộc sống.
Vòng thương lượng mở màn tại Emden, một trung tâm sản xuất ở Đức chịu ảnh hưởng từ biến động nhu cầu xe điện. Khoảng 120.000 công nhân thuộc phạm vi đàm phán. Nguy cơ đình công tại Volkswagen có thể xuất hiện từ tháng 1, trong khi IG Metall cũng công bố hoạt động đình công riêng ở các doanh nghiệp ô tô và thép khác. Các tranh chấp cùng xuất phát từ áp lực chi phí, nhưng không thể coi là một cuộc thương lượng duy nhất.
Áp lực cạnh tranh vượt khỏi ranh giới Volkswagen
Ngành ô tô châu Âu bị kẹp giữa quá trình chuyển đổi công nghệ tốn kém và sức ép cạnh tranh toàn cầu. Những thương hiệu Trung Quốc như BYD mở rộng thị phần, tạo áp lực về giá bán và tốc độ phát triển sản phẩm. Thuế quan cùng sự phân mảnh thị trường cũng khiến mô hình xuất khẩu truyền thống, vốn dựa vào sản lượng lớn và chuỗi cung ứng chuyên môn hóa, gặp nhiều khó khăn.
Kế hoạch tái cơ cấu của Volkswagen đặt ra khả năng cắt giảm mạnh việc làm và đóng cửa một số cơ sở từ đầu thập niên 2030. Tin tức gần đây đề cập tham vọng tinh giản lên tới 100.000 vị trí trong chương trình cải tổ rộng hơn, còn thỏa thuận tháng 12/2024 riêng tại các địa điểm Volkswagen ở Đức dự kiến giảm hơn 35.000 lao động theo lộ trình đến năm 2030. Đây là những phạm vi khác nhau, không phải số việc làm đã mất. Với các đô thị phụ thuộc vào nhà máy, ngay cả viễn cảnh còn xa cũng tác động tới nhà ở, đào tạo nghề và đầu tư địa phương.
Con đường thương lượng và câu hỏi dài hạn
Ban lãnh đạo cần chứng minh sự hy sinh được yêu cầu thực sự giải quyết khó khăn kinh doanh và đi kèm kế hoạch đầu tư đáng tin cậy. Công đoàn phải cân nhắc giữa bảo vệ quyền lợi hiện hữu và nguy cơ cơ sở sản xuất kém hiệu quả khó duy trì. Không lập luận nào tự nó trả lời được câu hỏi thành quả năng suất từ tự động hóa và nền tảng xe mới sẽ được phân chia ra sao.
Một thỏa hiệp có thể gồm cam kết đầu tư, điều chỉnh lịch làm có mục tiêu, đào tạo lại và bảo vệ người có thu nhập thấp; hiện chưa có thỏa thuận như vậy. Hai mốc đáng chú ý là ngày 24/11, khi đàm phán bắt đầu, và thời điểm các thỏa ước hết hiệu lực cuối năm. Trước đó, đóng băng lương và đình công vẫn chỉ là khả năng. Câu hỏi rộng hơn là liệu truyền thống tìm đồng thuận của Đức có trụ vững khi áp lực cạnh tranh tăng tốc.














