Khơi dậy niềm đam mê côn trùng trong cộng đồng
Từ khi còn nhỏ, Jess Ward-Jones đã dành nhiều thời gian cuối tuần để khám phá thiên nhiên và quan sát các sinh vật nhỏ bé. Chị từng chia sẻ "Côn trùng là niềm yêu thích lớn nhất của tôi", đặc biệt là loài sâu nhung có thể phun chất nhờn giống như "mạng nhện" từ mặt. Niềm đam mê này đã giúp cô trở thành điều phối viên khoa học công dân cho dự án Bug Hunt Australia và Hội đồng Loài xâm nhập (Invasive Species Council), nơi cô vận dụng kiến thức và tinh thần nhiệt huyết của mình để thu hút mọi người tham gia.
Bug Hunt Australia là sáng kiến khoa học công dân quốc gia, khuyến khích người dân đóng góp quan sát các loài động vật không xương sống như côn trùng, nhện, ốc sên trong vườn nhà, công viên hay vùng thiên nhiên hoang dã. Chỉ với một chiếc điện thoại và con mắt tò mò, người dân khắp Australia đã gửi về hơn một triệu ghi nhận kể từ khi dự án ra mắt vào tháng 10 năm 2025.
Tham gia đơn giản qua ứng dụng iNaturalist
Người tham gia được hướng dẫn chụp ảnh một con côn trùng hoặc động vật không xương sống khác rồi tải lên ứng dụng iNaturalist miễn phí. Các chuyên gia côn trùng được chứng nhận sẽ xác định và lưu trữ thông tin này phục vụ cho nghiên cứu khoa học sâu hơn.
Những dữ liệu thu được sau đó được chuyển vào Atlas of Living Australia, cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia, nơi Viện Nghiên cứu khoa học và Công nghiệp Khối Thịnh vượng Chung (CSIRO) sử dụng để tìm hiểu về các loài.
Jess Ward-Jones cho biết Australia có khoảng 300.000 loài bản địa, trong đó 200.000 loài chưa được mô tả chính thức. Qua Bug Hunt, nhiều loài được phát hiện và ghi nhận giúp bổ sung vào kho dữ liệu khoa học.
Trẻ em và gia đình hào hứng khám phá thiên nhiên
Sáu tuổi, Isabel là một trong những người tham gia thường xuyên của Bug Hunt. Cô bé rất thích khám phá thiên nhiên cùng gia đình và đặc biệt yêu thích các loài có thể bay như ve sầu. Gia đình Isabel thường tìm đến các khu vực như Kangaroo Valley, Jervis Bay, công viên quốc gia Ku-ring-gai Chase và những công viên gần nhà tại phía đông Sydney để quan sát động vật hoang dã.
Mẹ của Isabel, bà Erica, chia sẻ dù trước đó đã ghi nhận động vật trên iNaturalist, khi biết tới Bug Hunt, gia đình càng có thêm lý do để ra ngoài vào cuối tuần. "Nếu không thể mang trẻ ra ngoài, đó là cách rất tốt để kích thích các bé khám phá thiên nhiên, như một trò chơi thú vị", bà nói. Theo thời gian, các con ngày càng tinh ý hơn trong việc tìm và nhận biết côn trùng trong môi trường tự nhiên.
Vai trò then chốt của khoa học công dân trong bảo vệ đa dạng sinh học
Những quan sát của người dân từng giúp phát hiện các loài xâm lấn nguy hiểm như kiến lửa (fire ants), kiến vàng điên (yellow crazy ants) và loài bọ cánh cưa borer. Gần đây, một đợt xâm nhập mới của ong mật châu Á cũng được phát hiện tại khu vực Brisbane bởi các nhà khoa học công dân và chuyên gia an ninh sinh học.
Vấn đề loài xâm lấn đặc biệt nghiêm trọng tại khu vực miền bắc New South Wales (NSW) khi có nguy cơ kiến lửa từ Queensland lan rộng sang. Nguy cơ lây lan chủ yếu do vật liệu bị nhiễm như đất, phân xanh và cỏ, nên các hoạt động giám sát vẫn được tiếp tục duy trì. Kiến lửa nhỏ nhưng gây đau đớn và có thể tấn công tập thể khi bị quấy rầy.
Jess Ward-Jones nhấn mạnh kể từ thời điểm Australia bắt đầu bị đô hộ, các loài xâm lấn đã là nguyên nhân chính dẫn đến 66% các vụ tuyệt chủng loài. Điểm mạnh của Bug Hunt nằm ở việc nếu phát hiện loài xâm lấn mới có thể đe dọa đa dạng sinh học, các nhà chuyên môn ngay lập tức báo cáo tới cơ quan chức năng để xử lý kịp thời.
Bug Hunt cho thấy vai trò quan trọng của mỗi người dân trong việc góp phần nghiên cứu và bảo vệ thiên nhiên qua những trải nghiệm bình thường hằng ngày. "Mỗi quan sát là một mảnh ghép giúp hoàn thiện bức tranh tổng thể về đa dạng sinh học," cô nói.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Dự án Bug Hunt đã thu hút hơn 1 triệu quan sát về các loài không xương sống trên toàn Australia kể từ tháng 10/2025.
- Người dân chỉ cần sử dụng ứng dụng iNaturalist để ghi hình và gửi dữ liệu các loài côn trùng và động vật không xương sống khác.
- Khoảng 200.000 trong số 300.000 loài bản địa ở Australia chưa được mô tả chính thức bởi khoa học phương Tây.
- Khoa học công dân đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm các loài xâm lấn nguy hiểm như kiến lửa và ong mật châu Á.
- Bug Hunt giúp bổ sung dữ liệu cho Atlas of Living Australia và hỗ trợ CSIRO nghiên cứu đa dạng sinh học quốc gia.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.














