Hành trình thiên văn của Hell Miksa tại Bắc Cực
Năm 1767, Hell Miksa, nhà thiên văn học triều đình tại Vienna, nhận được một nhiệm vụ đặc biệt: đi xa nhất có thể về phía bắc và đông trong thế giới đã biết để quan sát sự kiện quá cảnh của sao Kim. Hành trình dài 5.000 km đưa ông đến Vardø, một trong những nơi khắc nghiệt nhất trên Trái Đất, nhằm mục đích đo khoảng cách giữa Trái Đất và Mặt Trời, một chỉ số quan trọng cho khoa học thiên văn thời đó. Chuyến khảo sát kéo dài nhiều năm với sự hỗ trợ của kỹ thuật tiên tiến nhất, thu hút sự theo dõi chặt chẽ của giới khoa học đỉnh cao toàn cầu.
Song Hell Miksa không chỉ phải đối mặt với những thách thức trong quan sát thiên thể mà còn bị thử thách bởi hạn chế trong hậu cần, sự cô lập, mâu thuẫn trong phương pháp và sức mạnh tàn phá của thiên nhiên nơi vùng Bắc Cực.
Cuộc đời và tâm tư của Borchgrevink qua lối kể của Vetle Lid Larssen
Trong truyện lấy cảm hứng từ sự kiện lịch sử, nhân vật Borchgrevink sinh ra tại Røros, miền đất lạnh giá và khắc nghiệt nhất của Na Uy. Mất mẹ từ nhỏ, đau khổ vì anh trai qua đời trong một tai nạn, ông lớn lên với niềm đam mê khoa học tự nhiên và động vật học. Sau khi tốt nghiệp ngành thần học tại Copenhagen vào năm 1758, ông được tác giả miêu tả là người có trí tuệ và tham vọng nhưng cũng đối mặt với sự nghiệp không suôn sẻ.
Borchgrevink từng có mối quan hệ với Gunnerus, nhà sáng lập Hiệp hội Khoa học Hoàng gia Na Uy tại Trondheim, người vừa là nhà thần học vừa là nhà tự nhiên học có tiếng. Gunnerus tin tưởng giao trọng trách cho Borchgrevink trong lĩnh vực thu thập và phân loại các loại thực vật, động vật của Na Uy, góp phần nghiên cứu thiên nhiên địa phương.
Thử thách trong sự nghiệp và cuộc sống thường nhật
Dù sở hữu nhiều kiến thức thực tiễn như săn bắn, hái lượm và định hướng thiên nhiên, Borchgrevink vẫn bị trao đổi đến thư viện thay vì giữ vị trí lãnh đạo bộ sưu tập khoa học tự nhiên. Ông cảm thấy tù túng trong không gian sách vở, xa lạ với môi trường thiếu sức sống và sự tưởng tượng của giới học thuật khô cứng.
Sự nghiệp của ông bị chững lại bởi những ẩn khuất trong quyền lực, sự thiên vị cũng như yêu cầu về khả năng thuyết trình, nổi bật mà ông không có. Mặc dù ông là người trực tiếp nghiên cứu và viết các bài báo khoa học, như nghiên cứu về ''Phoca carnifex Norvegiae'' – loài hải cẩu ăn thịt Na Uy, ông vẫn phải chịu cảnh chịu phụ thuộc vào Gunnerus và chờ đợi sự ghi nhận.
Mối quan hệ phức tạp với Gunnerus và áp lực xã hội
Borchgrevink từng mong muốn theo đuổi được vị trí quan trọng và tự do trong nghiên cứu, tuy nhiên những con đường sự nghiệp lại đặt ông vào vai trò phụ thuộc và hỗ trợ Gunnerus. Áp lực về tài chính và sự thiếu thốn phần thưởng giúp ông đối mặt với nhiều khó khăn thực tế, mặc dù ông nhận được sự giúp đỡ từ người cha.
Qua những chi tiết trong câu chuyện, ta thấy sự phức tạp về mặt xã hội và khoa học của thế kỷ 18 với sự đấu tranh giữa tham vọng cá nhân và cấu trúc quyền lực trong học thuật. Cuộc sống của Borchgrevink cũng hình ảnh hóa cả những trăn trở về sự công bằng trong môi trường khoa học.
Khát vọng và thử thách cá nhân trong chiến dịch thiên văn
Những ký ức của Borchgrevink cho thấy ông là người đam mê nghiên cứu thực nghiệm, từ việc sưu tập nấm, động vật, đến việc quan sát và ghi chép chi tiết dưới kính hiển vi. Một mặt ông chịu sự hỗ trợ từ Gunnerus và sự bảo trợ của Hội Khoa học Hoàng gia Na Uy, mặt khác ông trải qua sự cô lập và nghi ngờ từ ngành khoa học chính thống.
Trong đoạn trích, mối quan hệ với những người đồng nghiệp như Tonning được nhắc đến như những phiền toái bên lề, khi Borchgrevink phải đối mặt với trách nhiệm giải quyết những công việc thực tế khó khăn như mổ tiêu bản loài hải cẩu được phát hiện, trong khi chính ông có những định kiến cá nhân.
Tác phẩm của Vetle Lid Larssen đã mang đến góc nhìn sâu sắc về đời sống tâm lý và xã hội của một người khoa học nằm trong bối cảnh lịch sử đầy thử thách, mâu thuẫn nhưng cũng đầy ắp khát vọng và ý chí chinh phục thành công.
Qua đó, độc giả có thể cảm nhận được sự cách biệt giữa lý tưởng nghiên cứu và hiện thực khắc nghiệt cũng như quá trình đấu tranh kiên trì không ngừng của một nhà khoa học trong thế kỷ 18, bên cạnh sự hỗ trợ từ giới tinh hoa và những giới hạn của xã hội học thuật đương thời.
Cuốn sách được chuyển ngữ bởi Patat Bence, xuất bản tại châu Âu năm 2026, có giá bán 5.999 Ft.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Hell Miksa có nhiệm vụ quan trọng quan sát sao Kim để đo khoảng cách Trái Đất - Mặt Trời năm 1767.
- Hành trình của ông diễn ra tại vùng Bắc Cực khắc nghiệt, dài 5.000 km.
- Borchgrevink, nhân vật trong tác phẩm, là nhà khoa học Na Uy với nhiều thử thách và tham vọng cá nhân.
- Mối quan hệ phức tạp giữa Borchgrevink và Gunnerus thể hiện sự đấu tranh trong giới khoa học thế kỷ 18.
- Tác phẩm của Vetle Lid Larssen phản ánh sự giao thoa giữa khoa học, xã hội và tâm lý cá nhân trong lịch sử.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.







