Những căn lều giữa sa mạc
Trong một căn lều rộng 6 mét vuông ở trại Goudrane, chị Maymauna, 27 tuổi, nâng đầu cậu con trai nhỏ Mayamat. Cậu bé sinh ra giữa trận chiến giành thành phố El Fasher và đã mất các kỹ năng vận động sau khi pháo kích dội xuống khu nhà của gia đình. Chị khẩn khoản hỏi vì sao cơ thể con mình không còn hoạt động, và phải làm gì để cứu con.
“Ở đây, không có ai có thể giúp chúng tôi.” — Maymauna
Ở miền Đông Chad, 87% người tị nạn Sudan là phụ nữ và trẻ em. Trong hàng chục cuộc phỏng vấn mà tờ The Independent thực hiện tại bốn trại tị nạn, tất cả những người sống sót đều đã mất người thân vì chiến tranh.
Ký ức kinh hoàng từ Darfur
Nhiều người tị nạn kể đã chứng kiến các vụ hành quyết công khai, thiêu đốt dân thường, và người thân bị hãm hiếp, tra tấn dưới tay Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) – nhóm bán quân sự giao tranh với Quân đội Sudan từ tháng 4/2023. Nhiều gia đình thuộc bộ tộc Masalit nói họ bị nhắm tới vì nguồn gốc sắc tộc. RSF phủ nhận trách nhiệm và đổ lỗi cho các nhóm dân quân địa phương.
Các nhà điều tra nhân quyền gọi những vụ tấn công này là thanh lọc sắc tộc, Liên Hợp Quốc nhận định có “dấu hiệu của tội diệt chủng” tại El Fasher, còn Mỹ đã cáo buộc RSF phạm tội diệt chủng đối với cộng đồng không phải người Arab ở Darfur. RSF bác bỏ tất cả các cáo buộc này.
Cuộc chiến giành từng giọt nước
Tại trại Touloum, cách Goudrane khoảng 32 km, trưởng trại Sheikh Abdul Aham kể rằng tháng trước, trong cơn tuyệt vọng vì thiếu nước và lương thực, ba bà mẹ đã chôn những đứa con gần như không còn cơ hội sống sót. Thông tin đau lòng này chưa thể được kiểm chứng độc lập, nhưng nó phản ánh mức độ cùng quẫn mà nhiều gia đình đang phải đối mặt.
Ở các điểm cấp nước, hàng trăm người lao tới mỗi khi có nước, khiến xô xát thường xuyên xảy ra.
“Khi người ta biết con mình có thể không có nước, họ sẽ làm bất cứ điều gì để có được nó.” — Một người tị nạn tại trại Iridimi
Tổ chức phi chính phủ Pháp Solidarités International đang khẩn trương xây giếng khoan, đường ống, bể chứa và trạm bơm. Thế nhưng tháng trước, dù đã khoan sâu hơn 128 mét ở khu phía Đông trại Goudrane, họ vẫn không tìm thấy nước. Ông Paulin Kitungwa, quản lý dự án, nhấn mạnh cần nhanh chóng tạo ra các giải pháp lâu dài vì nhu cầu hiện quá lớn.
Mùa mưa và những hiểm họa mới
Nghịch lý là sau mùa khô khát nước, những cơn mưa lớn sắp tới cũng mang theo hàng loạt mối đe dọa cho các trại tị nạn ở vùng Wadi Fira, một trong những khu vực nghèo nhất Chad:
- Đường tiếp cận cho xe chở nước sẽ bị ngập, làm gián đoạn nguồn cung.
- Nước bẩn có thể làm ô nhiễm các bể chứa nước sạch.
- Những căn lều mục nát có thể bị cuốn trôi, nước đọng kéo theo muỗi và làm gia tăng sốt rét, sốt xuất huyết.
Với những người như bà Hawa Idriss Adan, 66 tuổi, không thể tự đi lại sau khi bị xe tông trên đường chạy trốn, mỗi biến động của thời tiết đều có thể trở thành vấn đề sống còn. Bà vẫn ngày ngày chờ con gái mang nước về, và vẫn không biết đứa cháu 13 tuổi mất tích hai năm trước giờ ở đâu.
Chiến tranh lan tới biên giới
Các cuộc không kích ở miền Tây Sudan đang tiến dần tới biên giới Chad. Tháng 8, một cuộc không kích đánh trúng đoàn xe quân sự sâu khoảng 100 km trong lãnh thổ Chad; chưa đầy một tuần sau, một vụ khác giết chết ít nhất 12 người tại một chợ nhiên liệu ở biên giới. Mỹ lên án và quy trách nhiệm cho quân đội Sudan, còn chính phủ Sudan phủ nhận. Tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, Sudan cáo buộc Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vũ trang cho RSF, điều UAE bác bỏ.
“Khoảnh khắc nguồn cung vũ khí dừng lại, chiến tranh về cơ bản cũng sẽ dừng lại.” — Mona Rishmawi
Bà Mona Rishmawi là thành viên phái bộ điều tra của Liên Hợp Quốc về cuộc chiến. Trong khi thế giới còn tranh cãi, hơn một triệu người tị nạn dọc biên giới Chad vẫn sống trong nỗi lo cuộc chiến lớn nhất châu Phi sẽ tràn sang nơi trú ẩn cuối cùng của họ.

















