Robot đi tới nơi con người khó tiếp cận
Theo ông Mahmoudi, các robot mới trước hết sẽ đánh giá môi trường nguy hiểm, đo nhiệt độ, âm thanh và nồng độ khí, xác định mối đe dọa trước khi lực lượng cứu hộ bước vào. Bằng cách gửi hình ảnh trực tiếp về bộ chỉ huy, robot giúp người chỉ huy chọn phương án an toàn và nhanh nhất cho từng tình huống, dù là một tòa nhà sụp đổ sau động đất hay một người leo núi mất tích ở địa hình hiểm trở.
Ông Mahmoudi thận trọng khi coi công nghệ này là công cụ hỗ trợ. Theo ông, robot sẽ không thay thế con người, mà cho phép lực lượng cứu hộ thao tác từ xa ở những khu vực nguy hiểm nhất, giảm nguy cơ những người đến cứu người lại trở thành nạn nhân.
Đội robot nội địa ngày càng lớn
IRCS cho biết chương trình dựa trên năng lực sản xuất trong nước, ưu tiên hàng đầu của một quốc gia lâu nay chịu lệnh trừng phạt hạn chế khả năng tiếp cận thiết bị nước ngoài. Những tính năng chính được giới chức mô tả gồm:
- Camera, cảm biến nhiệt, thiết bị dò âm thanh và khí độc để phân tích môi trường nguy hiểm và phát hiện dấu hiệu sự sống.
- Khả năng di chuyển ở vùng núi, rừng và những nơi khó khăn hoặc nguy hiểm với con người, thu thập hình ảnh và dữ liệu cho đội cứu hộ.
- Số lượng robot sản xuất trong nước dự kiến sớm đạt 100 chiếc.
Robot sẽ bổ sung vào bộ công cụ vốn đã có thiết bị bay không người lái, máy dò sự sống điện tử và chó nghiệp vụ tìm kiếm cứu nạn. Theo giới chức, sự kết hợp này sẽ nâng cao khả năng sẵn sàng, tốc độ phản ứng và độ an toàn, giúp những người cứu hộ giàu kinh nghiệm tập trung sức lực vào nơi phán đoán của con người quan trọng nhất.
Bài học từ chiến tranh
Nỗ lực tìm kiếm công nghệ cứu hộ an toàn hơn diễn ra sau nhiều tháng lực lượng cứu hộ Iran làm việc giữa làn bom đạn. Theo IFRC, kể từ khi các cuộc không kích bắt đầu ngày 28/2/2026, hàng trăm người đã thiệt mạng, hàng nghìn người bị thương và dịch vụ thiết yếu của tới 60 triệu người bị gián đoạn, với 56 trung tâm của IRCS bị ảnh hưởng.
Trong bức thư gửi Chủ tịch IRCS Pirhossein Kolivand hồi tháng 7, Tổng thư ký IFRC Jagan Chapagain ca ngợi công tác cứu trợ, y tế, tìm kiếm cứu nạn của hội, theo đài truyền hình nhà nước Iran IRIB.
“Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran đã thể hiện vai trò lãnh đạo quyết đoán và hiệu quả khi đóng vai trò là lực lượng nhân đạo chủ chốt của đất nước.” — Jagan Chapagain
Ông Chapagain nhấn mạnh sự huy động nhanh chóng tình nguyện viên, hoạt động cứu trợ suốt ngày đêm, dịch vụ y tế khẩn cấp và hỗ trợ tâm lý xã hội, cho rằng những nỗ lực này không chỉ thể hiện năng lực chuyên môn xuất sắc mà còn phản ánh niềm tin sâu sắc trong cộng đồng, điều ông gọi là nền tảng của hoạt động nhân đạo hiệu quả.
Bốn tình nguyện viên không trở về
Lời khen ngợi nhuốm màu tang thương. Theo các tuyên bố của IFRC, bốn thành viên IRCS đã thiệt mạng trong năm tuần đầu của cuộc xung đột: Hamidreza Jahanbakhsh, hy sinh khi tìm kiếm cứu nạn ở tỉnh Isfahan; bác sĩ Somayeh Mir Abo Eshagh, tình nguyện viên 44 tuổi đến từ Khansar; Alireza Sohbatlou, nhân viên cứu trợ ở Zanjan; và Abolfazl Dahanavi, mới 20 tuổi.
“Sự hy sinh của họ sẽ không bị lãng quên.” — Jagan Chapagain
IFRC nhiều lần kêu gọi tôn trọng biểu tượng Trăng lưỡi liềm đỏ như dấu hiệu của sự bảo vệ và trung lập. Ông Hossam Elsharkawi, Giám đốc khu vực Trung Đông và Bắc Phi của IFRC, cũng gửi thư cho ông Kolivand, gọi IRCS là hình mẫu cho các hội quốc gia khác và cho biết liên đoàn muốn biến các thỏa thuận thành hành động cụ thể.
Công nghệ mang trái tim con người
Iran không phải nước đầu tiên đưa máy móc vào đống đổ nát. Robot từng được dùng tìm kiếm trong tàn tích Trung tâm Thương mại Thế giới năm 2001, và Nhật Bản đã phát triển robot cứu hộ cho động đất và sự cố hạt nhân. Kinh nghiệm cho thấy robot vượt trội khi tiếp cận không gian chật hẹp, độc hại hoặc thiếu ổn định, nhưng khoảnh khắc cứu sống cuối cùng vẫn phụ thuộc vào bàn tay, phán đoán và lòng trắc ẩn của con người.
Với một tổ chức vừa tiễn biệt bốn thành viên của mình, bài học ấy càng thêm sâu sắc. Mỗi robot bò vào tòa nhà sập trước tiên là một người cứu hộ không phải đánh cược mạng sống. Theo nghĩa đó, những cỗ máy mới không chỉ là bước nâng cấp kỹ thuật, mà còn là lời hứa với những tình nguyện viên luôn có mặt mỗi khi thảm họa ập đến.

















