Tham vọng xây dựng nhà máy lọc dầu mới tại Tây Úc

Chính phủ liên bang Úc cùng chính quyền bang Tây Úc đang tiến hành hỗ trợ dự án nghiên cứu khả thi trị giá 4 triệu đô la Úc về việc xây dựng nhà máy lọc dầu quy mô lớn đầu tiên tại nước này trong 60 năm qua. Nếu thành công, đây sẽ là nhà máy lọc dầu xăng dầu lớn thứ ba Úc tính đến nay, nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn cung dầu nhập khẩu bên ngoài đang chiếm gần 90% nhu cầu trong nước.

Động thái này được thúc đẩy bởi chuỗi các nhà máy lọc dầu đóng cửa trong vòng 25 năm gần đây, khiến Úc dễ bị tổn thương trước các biến động quốc tế về nguồn cung dầu, như cuộc khủng hoảng dầu mỏ hiện nay do chiến tranh giữa Mỹ và Israel với Iran.

Áp lực lạm phát do căng thẳng Trung Đông

Bộ trưởng Tài chính Jim Chalmers cảnh báo sự leo thang trong xung đột Trung Đông sẽ tạo ra nguy cơ lớn đối với lạm phát toàn cầu. Trong một cuộc họp cấp cao cuối tuần, các quan chức Bộ Tài chính cho biết việc ngừng bắn bị phá vỡ khiến giá dầu dự kiến sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian tới, làm thị trường dầu mỏ thêm bất ổn và giảm bớt các khoản dự trữ bảo vệ trước các cú sốc nguồn cung mới.

Advertisement300 × 250

Giá xăng và dầu diesel tại Úc đã tăng thêm lần lượt 25 cent và 50 cent mỗi lít trong tháng này. Bất ổn kéo dài có thể khiến các ngân hàng trung ương phải tiếp tục nâng lãi suất để kiểm soát lạm phát, gây thêm khó khăn cho các hộ gia đình.

Hiện tại, thị trường tài chính đánh giá khoảng 33% khả năng Ngân hàng Dự trữ Úc sẽ tăng lãi suất vào ngày 11/8, thấp hơn so với 50% cuối tuần trước sau khi giá dầu Brent giảm hơn 10 USD một thùng xuống còn khoảng 87 USD do tạm dừng giao tranh cuối tuần qua.

Thực trạng ngành lọc dầu trong nước và kế hoạch tài trợ

Ngành lọc dầu trong nước đang đối mặt với sức ép cạnh tranh từ các nhà máy nước ngoài có chi phí thấp hơn. Hiện Úc chỉ còn hai nhà máy lọc dầu hoạt động là Lytton của Ampol tại Brisbane và nhà máy của Viva Energy tại Geelong. Nhiều cơ sở đã đóng cửa, trong đó có nhà máy của BP tại Fremantle (gần Perth) vào năm 2021.

Việc xây dựng nhà máy mới sẽ tiêu tốn hàng tỷ đô la Úc và nhiều khả năng cần sự hỗ trợ lâu dài từ chính phủ để duy trì tính cạnh tranh. Dự án tại Tây Úc, nếu được triển khai, sẽ do tập đoàn Perdaman, chủ đầu tư nhà máy phân bón 4,5 tỷ đô la tại Pilbara, tài trợ tư nhân nhưng có thể nhận các khoản vay ưu đãi từ ngân sách nhà nước.

Cam kết chính phủ và những quan điểm trái chiều

Thủ tướng Anthony Albanese và Thủ hiến Tây Úc Roger Cook sẽ cùng công bố kinh phí cho nghiên cứu quy hoạch dự án sau chuyến thăm nhà máy ure của Perdaman tại Karratha. Ông Albanese nhấn mạnh chính phủ sẽ làm mọi cách để bảo vệ Úc khỏi tác động xấu nhất từ cuộc chiến Trung Đông đồng thời chuẩn bị cho kịch bản dài hạn.

Gói an ninh nhiên liệu trị giá 10,7 tỷ đô la Úc công bố hồi tháng 5 bao gồm 10 triệu đô la để hỗ trợ nghiên cứu khả thi các dự án tiềm năng, cũng như quỹ 7,5 tỷ đô la để đảm bảo nhập khẩu nhiên liệu và phân bón trong khủng hoảng và 3,2 tỷ đô la để xây dựng thêm một tỷ lít dự trữ diesel và nhiên liệu máy bay.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Bowen đánh giá việc tăng cường khả năng lọc dầu trong nước là phản ứng hợp lý và thận trọng nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, kế hoạch này đang đối mặt với sự phản đối từ các nhóm môi trường, cho rằng chính phủ vẫn tập trung vào nhiên liệu hóa thạch thay vì tận dụng cơ hội chuyển đổi sang năng lượng sạch.