Câu hỏi phải đặt lại mỗi năm
Trong đoạn video giới thiệu do CBS công bố, ông Alito nói với phóng viên Jan Crawford rằng ông từng cân nhắc nghỉ hưu khi kết thúc nhiệm kỳ xét xử hồi tháng 6. Ông cho biết cuối cùng đã đi đến kết luận rằng mình vẫn có thể đóng góp giá trị, đó cũng là lý do ông trở thành thẩm phán ngay từ đầu.
“Tôi nghĩ đó là điều mà một người ở tuổi tôi phải suy nghĩ.” — Samuel Alito
Khi bà Crawford gợi ý rằng có lẽ năm nào ông cũng sẽ xem xét lại câu hỏi này, ông Alito đồng ý. Được hỏi liệu ông có đang làm hỏng hy vọng của Đảng Cộng hòa về việc phê chuẩn một người kế nhiệm bảo thủ khi họ còn kiểm soát Thượng viện, ông nói rất khó đoán trước hoàn cảnh cá nhân của bất kỳ ai, nhất là ở một độ tuổi nhất định, cũng như tình hình chính trị và quyết định của bất kỳ tổng thống nào trong một hay hai năm tới.
Lần nhập viện và những đồn đoán
Cuộc phỏng vấn diễn ra sau nhiều tháng đồn đoán về tương lai của tòa án. Một số diễn biến đã thổi bùng cuộc tranh luận:
- Ngày 20/3, ông Alito bị mệt tại bữa tối của Hội Federalist ở Philadelphia và được đưa vào bệnh viện; người phát ngôn của tòa cho biết ông được điều trị mất nước và trở lại làm việc trước ngày 23/3.
- Giới bình luận thuộc mọi khuynh hướng chính trị nhận định việc ông nghỉ hưu sẽ cho phép ông Trump bổ nhiệm thẩm phán thứ tư vào tòa án chín thành viên, nhiều khả năng trẻ hơn và bảo thủ ngang bằng hoặc hơn.
- Các nhóm cấp tiến cũng chuẩn bị cho khả năng Thẩm phán Clarence Thomas, 78 tuổi, nghỉ hưu khi ông Trump còn tại nhiệm.
Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump bổ nhiệm ba thẩm phán là Neil Gorsuch, Brett Kavanaugh và Amy Coney Barrett, tạo thế đa số bảo thủ sáu trên ba cùng các ông Alito, Thomas và Chánh án John Roberts. Thế đa số này thường, dù không phải lúc nào, ra phán quyết có lợi cho chính quyền Trump. Với cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, quyền kiểm soát Thượng viện, cơ quan phê chuẩn thẩm phán, càng khiến thời điểm nghỉ hưu trở nên quan trọng.
Cái giá cá nhân của việc lật ngược Roe
Ông Alito cũng nhìn lại hệ quả của phán quyết Dobbs năm 2022, khi ông viết ý kiến đa số chấm dứt quyền phá thai theo hiến pháp được xác lập bởi phán quyết Roe kiện Wade gần 50 năm trước. Ông cho rằng quyết định ấy đòi hỏi sự can đảm từ ông và bốn thẩm phán đồng thuận, và ông đã mất những tình bạn cũ vì nó.
“Phía này hay phía kia sẽ thực sự không ưa bạn vì phán quyết đó.” — Samuel Alito
Ông mô tả những lời đe dọa thân thể và sự quấy rối sau đó là rất đáng lo ngại, là mối nguy cho tòa án và những người khác trong đời sống công. Phát biểu của ông lặp lại lời khai hồi tháng 7 của hai Thẩm phán Barrett và Elena Kagan, những người kêu gọi Quốc hội nâng cấp an ninh cho tòa khi các lời đe dọa ngày càng ảnh hưởng tới gia đình họ. Năm 2022, một người đàn ông mang theo vũ khí đã bị bắt gần nhà Thẩm phán Kavanaugh sau khi bản dự thảo phán quyết về phá thai bị rò rỉ. Thăm dò của Trung tâm Nghiên cứu Pew cho thấy gần sáu trên mười người Mỹ không tán thành phán quyết này.
Tòa án dưới sự soi xét
Ông Alito cảnh báo những lời chỉ trích rất gay gắt nhằm vào tòa án từ các tổng thống, kể cả ông Trump và ông Joe Biden, có thể gây tổn hại đáng kể cho thể chế. Ông bác bỏ ý kiến cho rằng Tòa án Tối cao đã trở thành một cơ quan chính trị, khẳng định nhiệm vụ của tòa là diễn giải Hiến pháp tốt nhất có thể và áp dụng vào các vụ án.
“Chúng tôi không thuộc bất kỳ phong trào chính trị nào.” — Samuel Alito
Cuộc phỏng vấn diễn ra khi ông Alito đối mặt sự soi xét mới. Cuối tháng 9, ông đã rút khỏi một vụ án lớn về biến đổi khí hậu giữa những câu hỏi về số cổ phiếu ông nắm giữ ở các công ty dầu mỏ. Cuốn hồi ký “So Ordered: An Originalist's View of the Constitution, the Court and Our Country” của ông sẽ ra mắt hôm thứ Ba, trình bày triết lý tư pháp chủ trương diễn giải Hiến pháp theo ý nghĩa nguyên thủy.
Thời điểm, sự độc lập và niềm tin
Các thẩm phán Tòa án Tối cao Mỹ phục vụ suốt đời, và thời điểm rời ghế đã trở thành bài toán chính trị của cả hai đảng. Cái chết của Thẩm phán cấp tiến Ruth Bader Ginsburg năm 2020 cho phép ông Trump bổ nhiệm bà Barrett chỉ vài tuần trước bầu cử, trong khi Thẩm phán cấp tiến Stephen Breyer nghỉ hưu năm 2022 dưới thời ông Biden, mở đường cho bà Ketanji Brown Jackson. Người chỉ trích cho rằng việc nghỉ hưu có tính toán càng củng cố hình ảnh một tòa án bị chính trị hóa.
Việc ông Alito khẳng định sẽ quyết định theo từng năm, dựa trên khả năng đóng góp, phản ánh đòi hỏi về sự độc lập của một thẩm phán. Thế nhưng trong một đất nước chia rẽ sâu sắc, mọi quyết định về thành phần tòa án đều được nhìn qua lăng kính chính trị. Thách thức với thể chế này là giữ được niềm tin của công chúng khi các phán quyết, và cả thời điểm nghỉ hưu của các thành viên, định hình cuộc sống của hàng triệu người.

















