Biểu tình khắp Israel trong ngày tưởng niệm
Theo Haaretz, sáng 7/10, gia đình các con tin và nạn nhân ngày 7/10 đã tham gia các cuộc biểu tình ở nhiều thành phố trên khắp Israel. Song song với các lễ tưởng niệm tại địa điểm lễ hội Nova và Quảng trường Con tin ở Tel Aviv, những người biểu tình giơ cao biểu ngữ đòi sự thật và trách nhiệm giải trình.
Khẩu hiệu “Ba năm của tội lỗi, hổ thẹn và hối tiếc” đã trở thành tiếng nói chung của nhiều gia đình. Với họ, tưởng niệm không thể tách rời khỏi việc truy tìm nguyên nhân khiến một hệ thống an ninh được coi là hàng đầu thế giới sụp đổ chỉ trong vài giờ.
Yêu cầu một ủy ban điều tra nhà nước
Trọng tâm của các cuộc biểu tình là yêu cầu thành lập một ủy ban điều tra nhà nước, mô hình mà Israel từng áp dụng để điều tra những thất bại lớn trong quá khứ. Ông Eyal Eshel, cha của nữ binh sĩ Roni Eshel thiệt mạng ngày 7/10, là một trong những người kiên trì nhất. Hồi tháng 7, nhân dịp tròn 1.000 ngày kể từ thảm kịch, ông nói với hãng AFP:
Suốt một nghìn ngày, chúng tôi vẫn tiếp tục đếm, và chúng tôi sẽ tiếp tục đếm cho đến khi một ủy ban điều tra nhà nước được thành lập và cho đến khi chính phủ này không còn nắm quyền.
Hội đồng Tháng Mười, tổ chức do gia đình các nạn nhân và con tin thành lập, là một trong những lực lượng tổ chức chính. “Chúng tôi sẽ không để bất kỳ ai trốn tránh trách nhiệm”, ông Yonatan Shamriz, người có anh trai bị bắt làm con tin và bị binh sĩ Israel bắn nhầm sau khi trốn thoát, nói trên đài phát thanh.
Hai mô hình điều tra đối lập
Cuộc tranh cãi xoay quanh câu hỏi ai sẽ là người điều tra. Những điểm khác biệt chính gồm:
- Ủy ban điều tra nhà nước truyền thống có thành viên do Chánh án Tòa án Tối cao bổ nhiệm, độc lập với chính phủ.
- Chính phủ ông Netanyahu thúc đẩy dự luật lập ủy ban mà một nửa thành viên do liên minh cầm quyền chọn, nửa còn lại do phe đối lập chọn; dự luật được thông qua sơ bộ hồi tháng 7 khi phe đối lập tẩy chay.
- Tòa án Tối cao đã xem xét các đơn kiến nghị buộc chính phủ thành lập ủy ban nhà nước từ tháng 4.
Ông Netanyahu khẳng định mình “không có gì phải che giấu” và cho rằng chỉ một ủy ban đại diện cho mọi thành phần mới được đa số chấp nhận.
Tuy nhiên, các cuộc thăm dò cho thấy phần lớn công chúng ủng hộ mô hình ủy ban nhà nước độc lập.
Biểu tình trước nhà các chính trị gia
Theo Haaretz, các cuộc biểu tình còn được tổ chức bên ngoài nhà riêng của một số chính trị gia cấp cao, một hình thức gây sức ép trực tiếp cho thấy mức độ giận dữ của các gia đình. Với họ, việc các quan chức an ninh từ chức là chưa đủ khi những người ở cấp cao nhất vẫn chưa phải đối diện với một cuộc điều tra độc lập.
Những người ủng hộ chính phủ thì cho rằng các cuộc biểu tình mang màu sắc chính trị, và việc điều tra cần chờ khi chiến tranh trên nhiều mặt trận thực sự kết thúc. Sự chia rẽ ấy phản ánh rõ nét xã hội Israel ba năm sau thảm kịch.
Tưởng niệm giữa mùa bầu cử
Ngày tưởng niệm năm nay diễn ra chỉ 20 ngày trước cuộc tổng tuyển cử, lần đầu tiên kể từ cuộc tấn công. Lễ tưởng niệm chính thức của chính phủ đã được tổ chức từ ngày 5/10 theo lịch Do Thái, tách biệt với các sự kiện do gia đình nạn nhân tổ chức, điều cho thấy sự chia rẽ sâu sắc.
Phe đối lập, do cựu Tổng Tham mưu trưởng Gadi Eisenkot dẫn đầu, cam kết thành lập ủy ban điều tra chính thức nếu giành chiến thắng. Dù kết quả bầu cử ra sao, tiếng nói của những gia đình đã mất người thân vẫn sẽ là lời nhắc nhở rằng nỗi đau chỉ có thể nguôi ngoai khi sự thật được làm sáng tỏ.














