Bối cảnh và nguyên nhân đề xuất luật mới

Đảng Renovación Nacional (RN) của Chile vừa giới thiệu một dự luật nhằm xử phạt nghiêm khắc đối với những người cố ý không tuân thủ lệnh sơ tán hoặc lệnh cấm vào khu vực có nguy cơ cao trong các tình huống khẩn cấp. Sáng kiến này bắt nguồn từ vụ việc xảy ra tại Cajón del Maipo, nơi ba cá nhân mất tích suốt sáu ngày tại khu vực thuộc dãy Andes. Vụ việc đã kích hoạt một chiến dịch tìm kiếm chuyên nghiệp, gây tiêu tốn nguồn lực và chi phí lớn.

Dự luật được các hạ nghị sĩ Mauro González, Diego Schalper, Eduardo Durán, Claudia Mora và Rodrigo Ramírez - thuộc nhóm nghị sĩ RN - đồng trình bày nhằm sửa đổi Luật số 21.364 về Hệ thống Quốc gia phòng chống và ứng phó thảm họa. Theo lý giải của các tác giả, pháp luật hiện hành cho phép thiết lập vùng an toàn, ra lệnh sơ tán và hạn chế vào các khu vực nguy hiểm nhưng chưa quy định rõ các hình phạt hình sự đối với những cá nhân cố tình vi phạm những chỉ thị này.

Nội dung chính của dự luật

Dự luật thiết lập một tội danh mới với những người “cố ý và không có lý do chính đáng” vi phạm lệnh sơ tán hoặc lệnh cấm vào, lưu lại trong khu vực nguy hiểm. Mức phạt đề xuất là tù giam mức thấp hoặc phạt tiền từ 11 đến 50 đơn vị thuế tháng (UTM).

Advertisement300 × 250

Đặc biệt, nếu hành vi vi phạm này dẫn đến việc các cơ quan chức năng phải triển khai đội tìm kiếm, sơ tán hoặc cứu hộ, người phạm tội sẽ phải chịu cả án tù và tiền phạt.

Bên cạnh đó, người bị kết án sẽ phải hoàn trả cho Nhà nước khoản chi phí đã phát sinh từ việc huy động các cơ quan công quyền tham gia vào các hoạt động tìm kiếm, cứu hộ. Mức hoàn trả này sẽ do Bộ Nội vụ quyết định bằng một nghị quyết riêng biệt, và nếu không thanh toán trong vòng 60 ngày kể từ ngày nhận thông báo, hồ sơ sẽ được chuyển lên Hội đồng Bảo vệ Nhà nước để thực hiện các biện pháp thu hồi.

Dự luật cũng dự kiến trao quyền cho Bộ Nội vụ trong những trường hợp đặc biệt, dựa trên quyết định có lý do cụ thể, có thể yêu cầu hoàn trả chi phí mà không cần chờ tới bản án kết tội.

Về sự kiện Cajón del Maipo và ý nghĩa của dự luật

Trong phần giải thích dự luật, vụ việc tại Cajón del Maipo hồi tháng 7 năm 2026 được nhắc tới như một ví dụ minh họa đáng chú ý. Giám đốc An ninh Công cộng thành phố San José de Maipo ước tính chi phí tác chiến có thể đã vượt quá 100 triệu peso Chile. Chính phủ cũng cho biết sẽ đề nghị Hội đồng Bảo vệ Nhà nước xem xét các hành động pháp lý để truy cứu những thiệt hại tài sản gây ra cho nhà nước.

Đảng RN khẳng định dự luật không nhằm cản trở nghĩa vụ cứu hộ. Cơ quan cứu hộ vẫn có trách nhiệm và phải ưu tiên bảo vệ sự an toàn cho người gặp nạn, bất kể hành vi của cá nhân đó trước đó như thế nào. Mục tiêu của luật là xác định rõ trách nhiệm tài chính đối với những chi phí phát sinh không cần thiết do người dân cố tình bất chấp chỉ thị chính thức.

Giới hạn và đối tượng áp dụng

Dự luật cũng đưa ra các giới hạn để tránh việc áp dụng sai hoặc quá rộng rãi đối với các trường hợp sự cố hay khẩn cấp. Người vi phạm không bị xử lý nếu đó là do lỗi vô ý, thiếu kinh nghiệm, đánh giá sai rủi ro, hay chỉ đơn giản là cần trợ giúp trong hoạt động giải trí.

Ngoài ra, những trường hợp không biết về lệnh sơ tán, không thể thực hiện do lý do khách quan, ở lại khu vực để giúp đỡ người khác hoặc đã có giấy phép vào khu vực nguy hiểm cũng không bị áp dụng án phạt theo dự luật này.

Đảng Renovación Nacional nhấn mạnh dự luật chỉ nhằm vào những ai cố tình vi phạm các chỉ thị chính thức nhằm bảo vệ tính mạng và sức khỏe cộng đồng, nhằm tăng cường hiệu quả các biện pháp phòng chống thiên tai và khủng hoảng tại Chile.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Dự luật tạo ra khung pháp lý mới xử lý hình sự đối với việc vi phạm lệnh sơ tán hoặc cấm vào vùng nguy hiểm một cách cố ý.
  • Mức phạt kết hợp tù giam và tiền phạt nhằm tăng tính răn đe và bù đắp chi phí cho Nhà nước.
  • Người vi phạm sẽ phải hoàn trả chi phí cứu hộ do họ gây ra, giúp giảm gánh nặng tài chính cho ngân sách công.
  • Dự luật không ảnh hưởng đến nghĩa vụ cứu hộ và không xử lý các hành vi do vô ý hoặc không biết lệnh.
  • Trường hợp Cajón del Maipo là ví dụ thực tiễn làm nổi bật nhu cầu sửa đổi luật để khắc phục lỗ hổng hiện tại.

Đăng ký bản tin QMVN