Dân tộc Lebanon sống lưu vong dùng ảnh vệ tinh kiểm tra nhà cửa sau chiến tranh

Tại làng Yaroun thuộc phía nam Lebanon, hình ảnh vệ tinh trên điện thoại của Mazen Farah dần hé lộ những thiệt hại nặng nề trong khu vực cư trú của cộng đồng Kitô hữu. Những bức ảnh dù có phần mờ nhưng vẫn thể hiện rõ nhiều ngôi nhà bị phá hủy, trong đó có căn nhà hai tầng do cha của Farah xây dựng sau 25 năm làm việc tại các quốc gia vùng Vịnh.

Cuộc xung đột mới diễn ra vào tháng Ba giữa Israel và nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn Hezbollah đã khiến hàng trăm nghìn người dân từ hơn 100 làng bị buộc phải rời khỏi nhà cửa. Sau lệnh ngừng bắn ngày 17/4, Israel đã dùng máy ủi phá dỡ thêm nhiều tòa nhà ở miền nam Lebanon, tuyên bố nhắm đến các cơ sở hạ tầng của Hezbollah nhưng ít khi cung cấp bằng chứng cụ thể.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Israel Katz, hồi tháng Ba cho biết họ có mục tiêu dọn sạch dân cư trong các làng sát biên giới để tạo ra một “vùng đệm” nhằm loại bỏ mọi nguy cơ đối với người dân phía bắc Israel. Israel cũng ngăn cấm cư dân từng rời đi trở lại thậm chí chỉ để thăm thú nhà cửa. Những người dân tố cáo còn lo sợ bị trả thù nếu quay phim hay chụp ảnh vùng đất vừa bị tấn công.

Trước tình hình này, cư dân ở Yaroun và các vùng lân cận đã cùng góp tiền mua các hình ảnh vệ tinh thương mại để xác định xem nhà cửa của họ còn đứng vững hay đã bị phá hủy. Tuy nhiên không ít lần các nhà cung cấp vệ tinh từ chối cung cấp ảnh khu vực họ yêu cầu, đôi khi theo yêu cầu của chính quyền Mỹ, khiến họ phải nhận lại tiền và không thể xác minh tình trạng nhà.

Ông Hafez Ghacham, thị trưởng Yaroun, cho hay khoảng 180 trong số 200 ngôi nhà tại làng, gồm cả người Kitô hữu và Hồi giáo, đã bị phá hủy do đòn tấn công của Israel kể từ tháng Ba. Các công trình quan trọng về văn hóa và tôn giáo như chùa thờ Kitô giáo Thánh George, ba nhà thờ Hồi giáo và một trung tâm tôn giáo Shiite cũng bị phá hủy hoàn toàn.

Người dân từng tới một hội trường nhà thờ gần đó để cầu nguyện sau khi nhà thờ chính bị ném bom, nhưng hiện nay họ không được phép trở về. Đầu tháng Năm, Israel phá dỡ một tu viện và một trường học Công giáo đã dạy học cho cả Kitô hữu và Hồi giáo trong suốt 50 năm. Tuy Israel nhiều lần phủ nhận việc phá hủy tu viện và đưa ra hình ảnh khác nhau để chứng minh, người dân vẫn dựa trên ảnh vệ tinh và video làm chứng cho sự tàn phá.

Làng Yaroun thuộc khu vực địa lý Galilee, vùng đất mang dấu ấn tôn giáo sâu sắc khi được cho là nơi Chúa Jesus từng giảng đạo. Làng nổi tiếng với cảnh sắc đẹp trải dài trên đồi cùng nhiều cây ô liu và cây có múi. Nhiều ngôi nhà cổ và khu rừng sồi từng tồn tại hàng thế kỷ nay đã biến mất do chiến tranh và phá hủy.

Israel từng chiếm đóng vùng nam Lebanon từ năm 1982 đến 2000, và trong suốt thời gian này nhiều người trẻ trong làng đã di cư sang Mỹ, Canada và Úc để tránh nghĩa vụ quân sự trong hàng ngũ phe phái do Israel hậu thuẫn. Họ vẫn giữ liên hệ với quê hương qua việc xây nhà và trở về vào mùa hè.

Gia đình Farah hiện sống phân tán khắp thế giới, nhưng mọi thành viên đều đau lòng trước thiệt hại không thể phủ nhận của ngôi nhà cha họ xây dựng. Bức ảnh vệ tinh cho thấy tất cả chỉ còn là đống đổ nát, kể cả những cây cối và tượng Mary trong khu vườn đều bị phá hủy.

Người dân địa phương bác bỏ cáo buộc rằng nhà cửa của họ bị dùng làm nơi hoạt động cho Hezbollah. Trong gần một năm trước khi chiến tranh tái bùng phát tháng Ba, nhà Farah còn được trang bị camera an ninh, và họ chưa từng nhận được cảnh báo về hoạt động nghi vấn nào từ hệ thống.

Nhiều chủ sở hữu bất động sản ở Yaroun và các làng lân cận là công dân Mỹ. Họ khẳng định Israel đã biết rõ từng nhà, từng thông tin cá nhân của dân cư nhưng vẫn tiến hành phá hủy mà không có lý do chính đáng. Một gia đình đã chi hàng trăm nghìn đô la cho việc xây dựng một ngôi nhà mơ ước trước khi nó bị nghiền nát trong vài tuần qua theo hình ảnh vệ tinh.

Israel nhận được hỗ trợ quân sự trung bình khoảng 3,8 tỷ USD mỗi năm từ Mỹ, theo Bàn Luận Quan Hệ Đối Ngoại (Council on Foreign Relations). Nhiều người Mỹ có quyền lợi tài sản tại miền nam Lebanon cảm thấy đau lòng khi tài sản của họ bị phá hủy do các cuộc tấn công và truy quét.

Ông Nehmi Hanna, một trong những chủ sở hữu, chia sẻ ông cùng vợ đã dành toàn bộ số tiền tiết kiệm tích lũy trong 30 năm để xây một căn nhà nghỉ hưu, giờ đây chỉ còn trong ảnh vệ tinh là đống đổ nát. Đây là thực tế phũ phàng mà nhiều người đã phải đối mặt.