Những lời ca ngợi tại Nhà Trắng
Trong chuyến thăm Washington của ông Tập Cận Bình tuần trước, hai nhà lãnh đạo nhiều lần nhắc tới hợp tác Trung – Mỹ thời chiến. Ông Trump gọi hai nước là đồng minh trong Thế chiến II và ca ngợi đội Phi Hổ, đơn vị quân nhân Mỹ giúp bảo vệ Trung Quốc trước các đợt không kích của Nhật Bản, còn ông Tập nhắc lại việc hai nước chiến đấu “sát cánh” chống chủ nghĩa quân phiệt Nhật. Thông cáo của Nhà Trắng sau đó viết rằng hai nhà lãnh đạo nhớ lại Mỹ và Trung Quốc “là đồng minh trong Thế chiến II và đã sát cánh chiến đấu để giành chiến thắng”.
Tại Đài Loan, những lời này làm dấy lên lo ngại rằng mối liên kết lịch sử lẽ ra có giá trị với Đài Bắc nay lại trở thành chất keo cho quan hệ giữa Bắc Kinh và Washington. Khi Trung Quốc chiến đấu cùng Đồng minh, chính phủ đại diện là Trung Hoa Dân Quốc, chính quyền bị lật đổ ở đại lục năm 1949 khi lực lượng cộng sản thắng nội chiến và thành lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Phản ứng của Đài Bắc và thế khó của đảng cầm quyền
Thứ trưởng Ngoại giao Đài Loan Ngô Chí Trung phản đối việc nhắc tới thời chiến tại hội nghị, cáo buộc Bắc Kinh tìm cách thay thế vai trò của Trung Hoa Dân Quốc và gọi đây là một phần của “ngoại giao tự sự”. Nhưng tranh cãi cũng phơi bày thế khó của đảng Dân Tiến, khi đảng này nay viện dẫn di sản thời chiến của Trung Hoa Dân Quốc trên trường quốc tế sau nhiều năm tìm cách phân biệt lịch sử và bản sắc Đài Loan với Trung Quốc đại lục.
