Lần đầu xuất hiện ở “sân sau” Thái Bình Dương
Theo báo cáo của Apex Aviation, một máy bay trinh sát do công ty vận hành đã phát hiện một nhóm tàu Trung Quốc cách bờ biển huyện Hualien, miền đông Đài Loan, hơn 30 hải lý. Báo cáo sử dụng ảnh chụp màn hình radar, hình ảnh hồng ngoại và dữ liệu từ hệ thống nhận dạng tự động để ghi nhận cụm ba tàu: tàu cá Minfudingyu 07902, tàu hải cảnh số hiệu 2502 và tàu nghiên cứu Xiang Yang Hong 03, phân bố trong bán kính khoảng 10 hải lý.
Hai quan chức cấp cao Đài Loan được thông báo về vụ việc xác nhận ba tàu này đã hoạt động gần Đài Loan vào giữa tháng 8. Một người cho biết giới chức đã xác định tàu cá thuộc đội dân quân biển của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, hoạt động “phối hợp với các cuộc diễn tập quấy rối hàng hải của hải cảnh Trung Quốc”. Người còn lại nói ba tàu xuất hiện ở “khu vực không thường được tàu Trung Quốc sử dụng” và đã được đưa vào diện “giám sát tăng cường”.
“Mục đích của tàu dân quân là tiến hành hoạt động quấy rối thực chất.” — Một quan chức cấp cao Đài Loan
Dân quân biển và vùng xám giữa dân sự với quân sự
Lực lượng dân quân biển của Trung Quốc, một mô hình có từ những năm 1950, gồm các tàu cá có thủy thủ được huấn luyện và hỗ trợ để hoạt động tại các vùng biển tranh chấp, thường song hành cùng tàu hải cảnh. Lực lượng này thường được ghi nhận quanh các điểm nóng ở Biển Đông.
Giới phân tích cho rằng đội tàu giúp Bắc Kinh khẳng định yêu sách biển trong khi vẫn giữ được vẻ ngoài dân sự.
Bộ Quốc phòng Đài Loan cho biết quân đội đang dùng các công cụ trinh sát để theo dõi hoạt động của Trung Quốc, phối hợp với lực lượng tuần duyên và các cơ quan khác, đồng thời cảnh báo những hành động này làm xói mòn trật tự quốc tế. Văn phòng Sự vụ Đài Loan và Bộ Quốc phòng Trung Quốc không phản hồi đề nghị bình luận. Trước đó, lực lượng hải cảnh Trung Quốc đã mô tả các đợt tuần tra phía đông Đài Loan là hoạt động thực thi pháp luật thường lệ nhằm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và quyền lợi biển của nước này.
“Trung Quốc đang lấy hoạt động thực thi pháp luật và nghiên cứu khoa học làm vỏ bọc cho hành vi quấy rối, tìm cách mở rộng phạm vi hoạt động trong bối cảnh không xung đột để tạo ra ảo giác về quyền tài phán trên thực tế.” — Bộ Quốc phòng Đài Loan
Vì sao vùng biển phía đông lại quan trọng
Trong nhiều thập kỷ, sức ép trên biển của Trung Quốc đối với Đài Loan chủ yếu tập trung ở eo biển Đài Loan. Bờ đông hướng ra Thái Bình Dương lại được Đài Bắc coi là hành lang tiếp tế thời chiến từ các đồng minh trong trường hợp bị phong tỏa hoặc xảy ra xung đột. Theo Bloomberg, từ ngày 1/6, Trung Quốc đã triển khai trung bình hai tàu hải cảnh mỗi tháng tới vùng biển này, mở đầu bằng hai tàu tuần tra lớn Daishan và Baita.
Theo AFP, trong một đợt tuần tra, hải cảnh Trung Quốc lần đầu tiên liên lạc vô tuyến với các tàu hàng đi ngang qua để hỏi thông tin về thủy thủ đoàn và cảng đến. Phía Mỹ gọi các hoạt động này là “gây mất ổn định sâu sắc”, trong khi Cơ quan Tuần duyên Đài Loan cáo buộc Bắc Kinh đang tìm cách thiết lập một “trạng thái bình thường mới” cho sự hiện diện trên biển ở phía đông hòn đảo.
“Bằng cách tiến hành các thủ tục xác minh qua vô tuyến đối với tàu thương mại đi qua, Trung Quốc trên thực tế đang tập dượt các cơ chế cần thiết cho một cuộc phong tỏa hoặc cách ly trong tương lai.” — William Yang
Tuần tra tư nhân và tinh thần “chống chịu toàn xã hội”
Apex Aviation vốn được biết đến với dịch vụ đào tạo phi công và bay thuê chuyến. Công ty sử dụng một máy bay hạng nhẹ dân sự gắn radar công suất lớn do Mỹ sản xuất, có thể phát hiện vật thể trên mặt biển nhỏ tới 900 cm². Apex đề nghị giữ kín ngày phát hiện vì lo ngại các biện pháp phản trinh sát nhằm vào hoạt động của mình, đồng thời khẳng định các chuyến tuần tra được thực hiện độc lập, không phải cho chính phủ.
Dù vậy, hoạt động của Apex phản ánh nỗ lực của Đài Loan trong việc huy động doanh nghiệp dân sự tham gia sáng kiến “khả năng chống chịu toàn xã hội”. Ông Honor Hung, Giám đốc quốc phòng và an ninh của Apex, thừa nhận một lần theo dõi đơn lẻ chưa thể xác định nhiệm vụ của ba tàu hay mức độ phối hợp giữa chúng, nhưng nhận định sự đan xen giữa các loại tàu Trung Quốc đang tạo sức ép lên vùng biển quanh hòn đảo.
“Tàu chiến, tàu hải cảnh, tàu nghiên cứu và một số tàu dân sự của Trung Quốc tiếp tục hoạt động đan xen, tạo ra áp lực tại vùng biển xung quanh Đài Loan.” — Honor Hung














