Cột mốc sau gần một thập kỷ chờ đợi
Ý tưởng về một cơ quan xếp hạng tín nhiệm của riêng châu Phi đã được các nhà lãnh đạo AU thông qua từ năm 2018. Sau nhiều năm chuẩn bị, AfCRA nay chính thức hoạt động với trụ sở tại Port Louis, Mauritius – một trong những trung tâm tài chính phát triển nhất châu lục.
“AfCRA bổ sung cho các cơ quan xếp hạng toàn cầu hiện có bằng một góc nhìn bắt nguồn từ dữ liệu, chuyên môn và thực tế của châu Phi.” — Liên minh châu Phi
Theo AU, cơ quan mới sẽ hoạt động trên cơ sở độc lập và cũng có thể xếp hạng các thực thể ngoài châu Phi khi phù hợp. AU chưa công bố chi tiết về các cổ đông của AfCRA.
Vì sao châu Phi muốn có tiếng nói riêng?
Từ lâu, nhiều lãnh đạo châu Phi cáo buộc các cơ quan xếp hạng phương Tây đánh giá chưa thỏa đáng rủi ro cho vay đối với khu vực, và hạ bậc quá nhanh khi xảy ra xung đột hay đại dịch. Một báo cáo năm 2023 của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) ước tính các nước châu Phi có thể tiết kiệm tới 74,5 tỷ USD nếu xếp hạng tín nhiệm dựa ít hơn vào các đánh giá mang tính chủ quan.
Phía các cơ quan xếp hạng bác bỏ chỉ trích, khẳng định họ áp dụng cùng một phương pháp trên toàn cầu. Một cuộc điều tra của Reuters năm 2024 về khủng hoảng nợ châu Phi cũng không tìm thấy bằng chứng về sự thiên lệch mang tính hệ thống trong xếp hạng quốc gia của ba cơ quan lớn đối với khu vực này.
Gánh nặng nợ qua những con số
Nhu cầu cải thiện điều kiện vay vốn trở nên cấp bách sau nhiều năm các chính phủ châu Phi tăng vay nợ, đẩy một số nước rơi vào tình trạng khó khăn về nợ. Theo AU, bức tranh hiện nay có thể tóm lược như sau:
- Chi phí trả nợ nước ngoài hằng năm của châu Phi tăng từ 61 tỷ USD năm 2010 lên 163 tỷ USD năm 2024.
- Ở nhiều nước, tiền trả lãi đã vượt ngân sách hằng năm dành cho y tế và giáo dục.
- 23 nền kinh tế trên lục địa vẫn chưa được ba cơ quan lớn xếp hạng tín nhiệm.
“Những gì đang bị đặt cược là rất lớn.” — Liên minh châu Phi
AU cho rằng AfCRA có thể giảm bớt gánh nặng đó bằng cách củng cố niềm tin của nhà đầu tư và tăng tính minh bạch của thị trường, đồng thời giúp các nước chưa có xếp hạng tiếp cận thị trường vốn dễ dàng hơn.
Thử thách lớn nhất: niềm tin
Giới phân tích nhận định uy tín của một cơ quan xếp hạng không đến từ tuyên bố, mà từ lịch sử đánh giá chính xác qua nhiều chu kỳ kinh tế. Nếu bị nghi ngờ chịu ảnh hưởng của các chính phủ mà mình xếp hạng, AfCRA có thể bị nhà đầu tư quốc tế xem nhẹ, và các xếp hạng của họ khó tác động đến chi phí vay thực tế.
Bên cạnh đó, nhiều quỹ đầu tư và cơ quan quản lý trên thế giới vẫn chỉ công nhận xếp hạng của những tổ chức đã được đăng ký và giám sát. Vì vậy, con đường để AfCRA trở thành một tiếng nói có trọng lượng có lẽ sẽ còn dài.
Hướng tới một thị trường vốn công bằng hơn
Dù còn nhiều dấu hỏi, sự ra đời của AfCRA được xem là bước đi mang tính biểu tượng về chủ quyền tài chính của châu Phi. Một góc nhìn dựa trên dữ liệu địa phương có thể giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn tiềm năng của những nền kinh tế trẻ, năng động nhưng thường bị xếp chung vào nhóm “rủi ro cao”.
Nếu thành công, cơ quan mới không chỉ giúp giảm chi phí vay vốn, mà còn góp phần giải phóng nguồn lực cho trường học, bệnh viện và hạ tầng – những thứ mà hơn 1,4 tỷ người dân châu Phi đang cần nhất.

















