Ngôi làng và giấc mơ Magical Magyars
Pancho Arena lấp lánh giữa ngôi làng Felcsut là biểu tượng cho tham vọng của ông Viktor Orban: đưa bóng đá Hungary trở lại thời kỳ vàng son của “Magical Magyars”. Sân vận động khánh thành năm 2014, chỉ cách ngôi nhà nông thôn của ông vài mét, nơi ông lớn lên và từng là một tiền đạo khá cừ của đội bóng quê nhà.
Thế nhưng trong một trận đấu gần đây tại Felcsut, chỉ khoảng 1.000 cổ động viên có mặt, một số người không giấu nỗi lo về tương lai của môn thể thao họ yêu thích. Câu lạc bộ Puskas Akademia ở đây đã nhận khoảng 123 triệu euro tiền tài trợ, theo thống kê của chính phủ Magyar – con số mà câu lạc bộ khẳng định đã tạo nên lò đào tạo tài năng hiệu quả nhất Hungary.
Những tỷ forint từ cơ chế TAO
Theo Bộ Nội vụ Hungary, dòng tiền đổ vào bóng đá dưới thời ông Orban có quy mô chưa từng có:
- Cơ chế TAO cho phép doanh nghiệp chuyển một phần thuế thu nhập doanh nghiệp cho các câu lạc bộ thể thao thay vì nộp ngân sách, rót khoảng 677 tỷ forint vào bóng đá.
- Thêm 60 tỷ forint đến từ các khoản tài trợ và hợp đồng bảo trợ của nhà nước.
- Chính phủ mới sẽ bãi bỏ TAO, dành 150 tỷ forint (458 triệu USD) trong ngân sách để hỗ trợ trực tiếp các môn thể thao có khán giả.
Cựu nghị sĩ Zoltan Kesz, người nhiều năm nghiên cứu về tài chính bóng đá, cho rằng dưới thời ông Orban, bóng đá phụ thuộc vào tiền công và các doanh nghiệp nhà nước. Câu hỏi thực sự giờ đây là câu lạc bộ nào có thể tồn tại khi hệ sinh thái ấy không còn.
Sân lớn, khán đài trống
Bất chấp những khoản đầu tư khổng lồ, Hungary không giành vé dự World Cup nào trong giai đoạn này và chỉ xếp thứ 18 trên bảng hệ số các giải vô địch châu Âu. Các nhà nghiên cứu của Đại học ELTE-KRTK nhận định những khoản tiền đổ vào bóng đá mang lại hiệu quả thấp, bởi sân lớn hơn đồng nghĩa với chi phí bảo trì cao hơn mà không thu hút thêm người hâm mộ.
Sân vận động 34 triệu euro của Debrecen, sức chứa 20.340 chỗ, thường chỉ lấp đầy khoảng một phần tư.
“Có những bức ảnh trận đấu ở Debrecen mà khán giả lạc lõng giữa sân 20.000 chỗ vì không có đám đông thực sự.” Gergely Csurilla
Với các nhà kinh tế thể thao, tỷ lệ lấp đầy sân là thước đo quan trọng. Một sân vận động lộng lẫy nhưng vắng lặng phản ánh khoảng cách giữa tham vọng chính trị và nhu cầu thực sự của người hâm mộ.
Các câu lạc bộ thắt lưng buộc bụng
Nhiều câu lạc bộ đang được rao bán do bất ổn về nguồn tài trợ và chi phí duy trì những sân vận động lớn không kín chỗ. Một số đội dừng các dự án, tìm cách cắt giảm lương cầu thủ. Videoton FC Fehervar, ba lần vô địch quốc gia và từng vào chung kết cúp châu Âu, đang chật vật bù đắp khoản thiếu hụt ngân sách 500–750 triệu forint đến giữa năm 2027, sau khi hai nhà đầu tư tiềm năng rút lui.
“Những đội không thể tạo ra doanh thu thực sự từ thị trường sẽ gặp rắc rối rất nghiêm trọng.” Gabor Szabados
Ngay cả Ferencvaros, đội bóng giàu thành tích nhất Hungary, cũng đã giảm khoảng 30% chi phí lương cho đội một mùa này. Tập đoàn năng lượng nhà nước MVM cho biết đang xem xét lại hợp đồng tài trợ trị giá khoảng 12 triệu euro mỗi năm với câu lạc bộ.
Cuộc chiến giành quyền điều hành bóng đá
Thủ tướng Peter Magyar gọi TAO là cơ chế “rối rắm, thiếu minh bạch và tham nhũng”, đồng thời hứa ban hành quy định xung đột lợi ích nghiêm ngặt nhằm loại các quan chức gắn với đảng Fidesz khỏi ban lãnh đạo các câu lạc bộ lớn, trong đó có Chủ tịch Ferencvaros Gabor Kubatov và Chủ tịch MTK Tamas Deutsch.
“Các môn thể thao đã bị chiếm giữ, và các chính trị gia Fidesz coi liên đoàn, câu lạc bộ như lãnh địa riêng.” Peter Magyar
Ferencvaros phản bác rằng dự luật vi hiến và là “đòn tấn công công khai vào sự độc lập của toàn bộ thể thao Hungary”, đồng thời bác bỏ cáo buộc của Bộ Nội vụ về việc sử dụng sai mục đích 25 tỷ forint. Về phần mình, ông Orban khẳng định các khoản tiền TAO là “sự đóng góp của những doanh nghiệp có lãi”, giúp đổi mới toàn diện hạ tầng thể thao và hỗ trợ chưa từng có cho thể thao trẻ, nghiệp dư.














