Từ lời tuyên bố đến phương án quân sự
Trong bài phát biểu vận động tranh cử tại San Antonio ngày 7/10, Donald Trump nói rằng một thỏa thuận với Iran không còn là điều ông muốn theo đuổi. Tuy nhiên, ông cũng đánh giá đặc phái viên Steve Witkoff vẫn đang làm việc hiệu quả về vấn đề này. Hai tín hiệu trái chiều cho thấy Washington chưa đưa ra một lộ trình công khai, thống nhất để kết thúc đối đầu.
Theo NBC News và Axios, Nhà Trắng đã thảo luận những lựa chọn nối lại các chiến dịch quân sự lớn nhằm vào Iran. Axios cho biết Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ được yêu cầu chuẩn bị phương án tác chiến, có thể nhắm đến các cơ sở hạt nhân, năng lượng và hạ tầng khác. Đây là thông tin về công tác lập kế hoạch, không phải xác nhận một cuộc không kích đã diễn ra hoặc đã được quyết định.
Thị trường năng lượng chịu sức ép kép
Ngay khi nguy cơ leo thang được nhắc tới, thị trường dầu phản ứng nhanh hơn các cơ quan ngoại giao. AP ghi nhận dầu Brent vượt 104 USD một thùng trong ngày 8/10; giới đầu tư lo ngại các tuyến vận tải quanh Eo biển Hormuz và hạ tầng năng lượng tiếp tục chịu sức ép.
Giá xăng dầu cao tạo thêm gánh nặng cho hộ gia đình, doanh nghiệp vận tải và những nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng.
Thị trường có một nghịch lý: dòng dầu thô từ vùng Vịnh đã phục hồi nhờ thay đổi tuyến đường, kho bãi và phương thức vận chuyển, nhưng rủi ro an ninh vẫn khiến chi phí và tâm lý bất ổn tăng lên. Kpler nhận định tiến trình bình thường hóa có thể diễn ra không đồng đều; dầu thô hồi phục không có nghĩa nhiên liệu tinh chế hoặc phí bảo hiểm hàng hải cũng trở lại mức cũ.
Ngoại giao chưa khép cửa, nhưng khoảng cách còn lớn
Về phía Tehran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi từng nhấn mạnh không thể chấm dứt xung đột chỉ bằng vũ lực. Reuters đưa tin giới chức Iran cân nhắc phản ứng mạnh hơn nếu các cuộc không kích lớn được nối lại. Những cảnh báo ấy cần được hiểu là lập trường và dự tính từ các bên, không phải diễn biến đã được kiểm chứng trên thực địa.
Các bên bất đồng về điều kiện nới lỏng cấm vận, bảo đảm an ninh vận tải và tương lai chương trình hạt nhân. Những kênh liên lạc qua các nước trung gian vẫn có giá trị vì ngay cả khi tiếng nói công khai cứng rắn, các thỏa thuận kỹ thuật về vận tải và ngừng bắn cũng có thể giúp giảm rủi ro tính toán sai.
Cái giá con người và phép thử chính trị
Tại Mỹ, quyết định về Iran còn giao cắt với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11. Giá nhiên liệu là một vấn đề cử tri cảm nhận trực tiếp; một chiến dịch mới có thể được nhìn nhận là thể hiện sức mạnh, nhưng cũng có nguy cơ làm xung đột mở rộng và giá cả tăng thêm. Không có cơ sở chắc chắn để kết luận hành động quân sự sẽ mang lợi ích bầu cử cho bất kỳ đảng nào.
Ở bên kia những con số dầu mỏ là người dân sống gần cảng, nhà máy, tuyến hàng hải và căn cứ quân sự. Khi các bên cùng chuẩn bị phương án mạnh tay, biện pháp kiềm chế, thông tin chính xác và khả năng duy trì đối thoại trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Mục tiêu cuối cùng của an ninh phải là giảm thiểu thương vong và mở đường cho một giải pháp bền vững.














