Những thị trấn chỉ còn trên bản đồ
Rafah, thành phố từng có một phần tư triệu dân, là vết thương rõ rệt nhất mà chiến dịch quân sự của Israel để lại trên Dải Gaza. Phần lớn thành phố bị san phẳng trước khi ngừng bắn, nhưng ảnh vệ tinh cho thấy binh sĩ vẫn tiếp tục phá dỡ số ít tòa nhà còn sót lại. Chỉ một vài tòa nhà bỏ trống của Liên hợp quốc được giữ lại, cùng một sân thể thao nay dường như đã trở thành căn cứ quân sự. Nhiều khu vực khác chung số phận:
- Jabaliya:** nơi từng có trại tị nạn lớn nhất Gaza với khoảng 120.000 người tị nạn, phần lớn khu phức hợp bệnh viện al-Awda và nhiều trường học của Liên hợp quốc đã thành đống đổ nát trong những tháng gần đây.
- Beit Hanoun và Shijaiya:** thị trấn từng có khoảng 70.000 dân ở góc đông bắc Gaza và khu phố 800 năm tuổi của thành phố Gaza nay chỉ còn những dãy nhà bị san phẳng.
- Bani Suheila:** giao lộ chính của thị trấn phía nam này nay là một căn cứ quân sự mới, giữa vùng đất hoang chằng chịt lối mòn từng là đường phố.
Ảnh vệ tinh của Planet Labs cho thấy ít nhất 50 tiền đồn quân sự của Israel đã được xây dựng trên khắp phần lãnh thổ do nước này kiểm soát, ít nhất 18 trong số đó được dựng sau khi ngừng bắn bắt đầu, nhiều cái nằm ngay trên nền các khu dân cư cũ.
Lập luận của Israel và cảnh báo từ Liên hợp quốc
Quân đội Israel cho biết họ phá dỡ các tòa nhà để ngăn các tay súng Hamas sử dụng hoặc để phá hủy mạng lưới đường hầm của nhóm này. Israel bác bỏ các cáo buộc diệt chủng, khẳng định chỉ nhắm vào các tay súng Hamas và hạ tầng của họ, vốn đan xen với các khu dân sự.
Tuy nhiên, trong một báo cáo hồi tháng 2, một chuyên gia do Liên hợp quốc bổ nhiệm nhận định mức độ tàn phá nhà ở và hạ tầng dân sự tại Gaza là chưa từng có, ngay cả theo những chuẩn mực khắc nghiệt của chiến tranh hiện đại kể từ thế kỷ 20. Báo cáo cảnh báo điều này có thể cấu thành tội ác chống lại loài người hoặc đạt tới mức diệt chủng, vốn theo luật quốc tế bao gồm việc cố ý áp đặt những điều kiện sống nhằm gây hủy diệt về thể chất.
Cuộc sống giữa thành phố lều
Hơn một trong mười người dân Gaza trước chiến tranh đã thiệt mạng hoặc bị thương. Với gần như toàn bộ dân số mất nhà, vùng đất ven biển này nay trở thành một trong những thành phố lều đông đúc nhất thế giới. Dù ngừng bắn đã chấm dứt các cuộc tấn công lớn, Israel vẫn gần như hằng ngày nhắm vào lều trại, xe cộ và nhà cửa trong các cuộc không kích mà nước này cho là nhằm vào thành viên Hamas. Ít ai có thể xây lại nhà, bởi Israel cấm phần lớn vật liệu xây dựng vào Gaza, còn kế hoạch tái thiết chưa thể khởi động do hai bên chưa đạt thỏa thuận về giải giáp Hamas.
Bà Najwa Abu Eita mất con gái bảy tuổi khi nhà bà ở trại tị nạn Nuseirat bị tấn công vào tháng 9/2024; bà mất một mắt và khuôn mặt mang nhiều vết sẹo. Bà kể con trai bốn tuổi từng ngây thơ hứa sẽ tặng mẹ một con mắt của mình, khiến bà khóc thầm trong lòng. Còn anh Shadi Barawi, 35 tuổi, một trong khoảng 6.000 người bị cắt cụt chi vì chiến tranh, giờ chống nạng cắt tóc cho khách ngay trong căn lều nơi anh sống để nuôi gia đình sáu người và năm em gái. Viện trợ gia tăng đã giúp Gaza thoát khỏi nạn đói năm ngoái, nhưng phần lớn dân số vẫn phụ thuộc vào cứu trợ quốc tế.
Đi tìm người thân dưới đống đổ nát
Hàng nghìn thi thể vẫn còn bị vùi dưới các tòa nhà đổ sập. Tuần trước, đội tìm kiếm cuối cùng cũng tới căn nhà của chị Haneen al-Khodari ở thành phố Gaza, nơi thi thể 17 người thân của chị bị kẹt lại kể từ khi tòa nhà trúng đòn tấn công vào tháng 12/2023. Sau tám giờ đào bới, họ chỉ tìm được hài cốt của một đứa trẻ nhỏ và hai mảnh xương, rồi phải dừng tìm kiếm. Ngồi trên vỉa hè, chị nói:
“Chúng tôi đã chờ đợi khoảnh khắc này suốt ba năm.” – Haneen al-Khodari
Trước mặt chị là tấm nhựa chứa những gì đội tìm kiếm thu được, với dòng chữ ghi xương lẫn lộn. Hình ảnh ấy tóm gọn nỗi đau của cả một vùng đất: không chỉ nhà cửa bị xóa sổ, mà cả quyền được tiễn biệt người thân một cách trọn vẹn cũng bị tước mất.














