Ngày xuống đường lớn nhất
Ngày 6/10, các cuộc tuần hành diễn ra tại hàng chục thành phố của Pháp, từ Paris, Lyon, Strasbourg tới Marseille và Nantes. Lần đầu tiên, giáo viên và phụ huynh cùng xuống đường với học sinh trung học. Ở Toulouse, các bậc cha mẹ khoác tay nhau đi đầu đoàn tuần hành, trong khi tại Marseille và Nantes, người biểu tình giơ cao những tấm biển tự làm với dòng chữ “Nhà nước đã giết chết nền giáo dục quốc dân”.
Theo Hiệp hội Học sinh Trung học, hơn một nửa số trường trung học ở Pháp bị phong tỏa hoặc phải đóng cửa trong ngày. Một số cơ quan giáo dục địa phương đã chuyển sang dạy trực tuyến. Cảnh sát Paris cho biết các vụ đụng độ ở thủ đô do khoảng 300 người, phần lớn trùm mặt, gây ra, còn ở những nơi khác, các cuộc tuần hành nhìn chung diễn ra không có sự cố lớn.
Cái giá nặng nề nhất trong nhiều thập kỷ
Phát biểu trước Quốc hội, Thủ tướng Lecornu gọi đây là “thiệt hại nặng nề nhất trong nhiều thập kỷ mà hệ thống trường học phải gánh chịu”. Những con số được công bố cho thấy quy mô của căng thẳng:
- Ít nhất 215 thiếu niên và 85 nhân viên nhà trường bị thương; một thiếu niên mất một bàn tay hôm 5/10.
- Hơn 700 cảnh sát bị thương kể từ đầu phong trào; riêng ngày 6/10, 488 người bị bắt và 48 nhân viên an ninh bị thương.
- Hơn 1.800 người đang bị truy tố, trong đó có 1.483 trẻ vị thành niên, theo Bộ Tư pháp.
Các tổ chức nhân quyền, học sinh và phụ huynh cáo buộc nhà chức trách sử dụng vũ lực không tương xứng với trẻ vị thành niên. Chính phủ thì cho rằng phong trào đã bị những phần tử bên ngoài lợi dụng và ở một số nơi biến thành bạo loạn đô thị. Ông Omar Slaouti, giáo viên tại Argenteuil, nhận định nếu không có những thùng rác bốc cháy, chính phủ đã không lùi bước và nhận ra những vấn đề đang bị đặt cược.
Những ngôi trường dột nát và ngày học dài dằng dặc
Phong trào bắt đầu từ tháng 9 tại các vùng ngoại ô nghèo của Paris trước khi lan ra cả nước. Học sinh phàn nàn về những vấn đề cơ bản trong 3.700 trường trung học của Pháp: trần nhà dột nước, chuột bọ, lớp học quá tải, giáo viên vắng mặt không có người thay.
Họ cũng đòi xem xét lại ngày học kéo dài từ 8 giờ sáng tới 6 giờ chiều và thời gian nghỉ trưa quá ngắn.
Mọi chuyện nghe thì hay đấy, nhưng đó không phải là điều sẽ thay đổi cuộc sống hằng ngày của con cái chúng tôi.
Lời của bà Emilie Lhomme, một phụ huynh biểu tình trước trường Hélène Boucher ở Paris, phản ánh sự hoài nghi của nhiều gia đình. Hugo Vetzel, một học sinh vừa tốt nghiệp ở Strasbourg, nói rằng có một khoảng cách quá lớn giữa giới tinh hoa và những người như anh.
Lời hứa trong một ngân khố cạn kiệt
Ông Lecornu đã yêu cầu các bộ trưởng giải quyết những đòi hỏi chính của học sinh, gồm bảo đảm thay thế giáo viên vắng mặt, rà soát độ dài ngày học, kéo dài giờ nghỉ trưa và sửa chữa các tòa nhà trường học xuống cấp. Các đề xuất đầu tiên phải được gửi lên trước cuối tháng 10. Tổng thống Emmanuel Macron cũng triệu tập cuộc họp khẩn với thủ tướng và các bộ trưởng.
Tuy nhiên, tìm tiền cho cải cách giáo dục sẽ là bài toán khó. Chính phủ đang chịu sức ép thu hẹp thâm hụt ngân sách khi lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Pháp tuần trước có lúc vượt 5%, mức cao nhất trong 24 năm. Theo kết quả đánh giá PISA 2025, chi tiêu cho giáo dục của Pháp không theo kịp lạm phát và học sinh Pháp tụt lại phía sau các nước OECD.
Từ sân trường đến chính trường
Làn sóng biểu tình nhanh chóng mang màu sắc chính trị quốc tế. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng các cuộc biểu tình là bằng chứng của tình trạng nhập cư “mất kiểm soát” ở Pháp. Tuy nhiên, những yêu cầu của học sinh không liên quan đến tôn giáo hay nhập cư mà tập trung vào thiếu nhân lực và kinh phí; ngay cả đảng cực hữu Tập hợp Quốc gia của bà Marine Le Pen cũng không gắn các cuộc biểu tình với chính sách di cư.
Phong trào diễn ra khi sự ủng hộ dành cho các đảng dân túy cực hữu và cực tả tăng mạnh trước cuộc bầu cử tổng thống mùa xuân tới. Bà Le Pen, người đang dẫn đầu các cuộc thăm dò, đã công bố kế hoạch cắt giảm mạnh chi tiêu công nếu đắc cử. Với nhiều học sinh, câu hỏi lúc này là liệu tiếng nói của họ có được lắng nghe giữa một chính trường đầy bất ổn hay không.

















