Một hàng ghế gây tranh cãi
Hai lễ tưởng niệm cấp nhà nước diễn ra hôm thứ Hai tại núi Herzl, dành cho các gia đình có người thân thiệt mạng trong ngày 7/10 và trong cuộc chiến sau đó. Theo Haaretz, ống kính máy quay lia qua hàng ghế của các quan chức cấp cao đã cho người dân Israel thấy một hình ảnh mà tác giả bài viết gọi là sự nghiệp dư chết người.
“Một bức tranh tập thể về sự nghiệp dư – sự nghiệp dư chết người.” — Yossi Verter
Nhà bình luận cho rằng những người ngồi ở hàng ghế đầu vừa tiếc thương người đã khuất, vừa ngầm ăn mừng sự tồn tại chính trị của chính mình. Đây là quan điểm phê phán của một cây bút đối lập lâu năm, phản ánh tâm trạng của một bộ phận lớn dư luận Israel.
Những câu hỏi chưa có lời đáp
Ba năm sau thảm kịch, nhiều vấn đề cốt lõi vẫn gây chia rẽ sâu sắc trong xã hội Israel:
- Chưa có ủy ban điều tra cấp nhà nước độc lập, do chánh án Tòa án Tối cao chỉ định, như yêu cầu của nhiều gia đình nạn nhân.
- Nhiều tướng lĩnh, trong đó có cựu Tổng Tham mưu trưởng Herzi Halevi, đã từ chức nhận trách nhiệm, nhưng giới lãnh đạo chính trị vẫn tại vị.
- Một bộ phận gia đình nạn nhân tổ chức lễ tưởng niệm riêng, tách biệt khỏi nghi lễ do chính phủ chủ trì.
Sự khác biệt giữa trách nhiệm quân sự và trách nhiệm chính trị trở thành một trong những vết rạn sâu nhất trong đời sống công cộng Israel.
Lập trường của chính phủ
Thủ tướng Benjamin Netanyahu và các đồng minh lập luận rằng không nên tiến hành điều tra toàn diện khi đất nước còn trong chiến tranh, đồng thời cho rằng một ủy ban do giới tư pháp chỉ định có thể thiếu khách quan. Liên minh cầm quyền thúc đẩy phương án thành lập ủy ban theo cơ chế khác, có sự tham gia của Quốc hội.
Những người ủng hộ chính phủ nhấn mạnh rằng Israel đã giành được các thành quả quân sự quan trọng trước Hamas, Hezbollah và Iran trong ba năm qua. Ngược lại, những người phê phán coi đề xuất của chính phủ là cách né tránh trách nhiệm.
Nỗi đau của các gia đình
Với các gia đình mất người thân, câu hỏi về trách nhiệm không phải là chuyện chính trị, mà là nhu cầu được biết sự thật: vì sao các tuyến phòng thủ sụp đổ, vì sao lực lượng cứu viện đến muộn, và ai phải chịu trách nhiệm cho những quyết định trước ngày định mệnh.
Việc một số gia đình chọn tưởng niệm riêng cho thấy sự rạn nứt niềm tin giữa họ và giới lãnh đạo, điều mà không nghi lễ chính thức nào có thể hàn gắn nếu thiếu minh bạch.
Ký ức và lá phiếu
Khi Israel bước vào mùa bầu cử năm 2026, ký ức về ngày 7/10 nhiều khả năng sẽ là một trong những yếu tố định hình lựa chọn của cử tri. Câu hỏi đặt ra không chỉ là ai đã thất bại, mà còn là một nền dân chủ xử lý thất bại của mình như thế nào.
Tưởng niệm người đã khuất là bổn phận của một quốc gia; nhưng tôn trọng thật sự với họ có lẽ nằm ở việc tìm ra sự thật và rút ra bài học để thảm kịch không lặp lại.














