Động lực kết nối lưới điện ASEAN của Philippines

Trước tình trạng chi phí điện ngày càng leo thang và nhu cầu năng lượng nội địa tăng nhanh, Philippines đang thúc đẩy kế hoạch kết nối lưới điện với Indonesia như một phần của sáng kiến Lưới Điện Hiệp hội Các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN Power Grid). Sáng kiến này nhằm liên kết các mạng điện của các nước ASEAN, tăng cường hợp tác năng lượng chung hướng tới năm 2045.

Bộ Năng lượng Philippines cho biết hiện đã có những nỗ lực phối hợp với Jakarta để thiết lập các tuyến cáp điện liên kết, dự kiến dòng điện từ Indonesia sẽ được truyền qua các tỉnh phía Nam của Philippines. Thứ trưởng Bộ Năng lượng Felix William Fuentebella nhấn mạnh tính cần thiết của phối hợp chặt chẽ, có thể là song phương hoặc đa phương trong khuôn khổ ASEAN, để triển khai thành công dự án này. Với vai trò nước chủ nhà ASEAN 2023, Philippines đang dẫn dắt chương trình đề án này trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện trong khu vực không ngừng gia tăng.

Sự cấp thiết và lợi ích của lưới điện liên kết

Tình hình căng thẳng địa chính trị tại eo biển Hormuz gần đây như cuộc xung đột Mỹ-Iran một lần nữa cho thấy tầm quan trọng của việc đa dạng hóa và kết nối nguồn cung năng lượng khu vực nhằm giảm rủi ro gián đoạn nguồn cung. Các chuyên gia như ông Mirza Huda, nghiên cứu viên cao cấp tại ODI Global cho rằng sự hợp tác năng lượng ASEAN giúp tăng cường khả năng đối phó với các cú sốc nguồn cung do các khủng hoảng địa chính trị, đồng thời giảm chi phí chuyển đổi năng lượng bằng cách chia sẻ nguồn lực và nâng cao độ tin cậy của lưới điện khu vực.

Advertisement300 × 250

Nghiên cứu viên Jonas Marie Dumdum tại Philippines nhận định mô hình lưới điện này tương tự như châu Âu, cho phép các quốc gia dễ dàng bù đắp mức tiêu thụ điện gia tăng từ các thành viên khác trong vài phút. Điều này sẽ góp phần đảm bảo an ninh năng lượng xuyên suốt từ Việt Nam, Myanmar đến Philippines và Indonesia. Về mặt tài chính, nhân tố này có thể giúp Philippines giảm chi phí điện năng vì giá điện từ một số nước lục địa Đông Nam Á vốn thường thấp hơn so với nước này, mang lại lợi ích lâu dài.

Tiến trình và sự tham gia của Indonesia

Lưới Điện ASEAN được đề xuất từ năm 1997 nhưng chỉ gần đây mới nhận được sự thúc đẩy mạnh mẽ, trong đó Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) cam kết đầu tư lên đến 10 tỷ USD nhằm triển khai dự án. Chính phủ Indonesia dưới thời Tổng thống Prabowo Subianto cũng gia tăng quan tâm tới thương mại điện năng khu vực. Vào đầu tháng này, Quỹ tài sản nhà nước Danantara của Indonesia đã ký kết các thỏa thuận hợp tác với các công ty Singapore như Keppel Electric và Sembcorp Industries, nhằm mở rộng giao dịch điện năng thấp carbon.

Chuyên gia Lam Pham tại Ember nhận định dự án có thể kết nối mở rộng lưới điện tiểu vùng Borneo của Indonesia, từ Kalimantan qua Sabah thuộc Malaysia rồi vượt biển Sulu đến đảo Mindanao của Philippines thông qua cáp điện trực tiếp dòng điện một chiều áp cao (HVDC) đặt ngầm dưới biển. Lưới điện xuyên biên giới còn được kỳ vọng sử dụng đa dạng nguồn năng lượng tái tạo như thủy điện từ Sarawak và Bắc Kalimantan, cùng các dự án năng lượng gió và mặt trời đang nghiên cứu trên đảo Borneo.

Thách thức kỹ thuật và chính sách

Dự án kết nối lưới điện Indonesia - Philippines gặp nhiều thách thức về kỹ thuật do cần thiết kế các tuyến cáp HVDC đặt ngầm dưới biển với chiều dài lớn, vượt qua các vùng nước sâu. Quá trình lập kế hoạch tuyến cáp phải tránh các khu vực có hoạt động địa chấn mạnh, núi lửa dưới biển hay các vũng sâu đại dương, là những yếu tố phức tạp cho kỹ thuật triển khai.

Cùng với đó, nguồn cung cáp điện HVDC, máy biến áp và tàu lắp đặt cáp chuyên dụng cũng đang chịu áp lực hạn chế do các vấn đề về chuỗi cung ứng toàn cầu, dẫn đến khả năng kéo dài tiến độ dự án. Nghiên cứu viên Dumdum đề xuất phía Philippines và Indonesia cần nhanh chóng thống nhất tiến hành khảo sát khả thi chung và các công đoạn tiền phát triển, tạo cơ sở pháp lý và kinh tế vững chắc nhằm đẩy nhanh tiến trình thi công thường kéo dài khoảng 10 năm hoặc ít hơn.

Về mặt chính trị và thương mại, chuyên gia Lam Pham nhấn mạnh nhu cầu đảm bảo tính chắc chắn cho đầu tư là ưu tiên hàng đầu hơn cả về vốn đầu tư. Dự kiến tổng vốn đầu tư cho các kết nối trong ASEAN là khoảng 27 tỷ USD đến năm 2040 – con số trong khả năng tài chính khu vực, song thị trường cần các khung pháp lý minh bạch, cơ chế chia sẻ rủi ro rõ ràng và chính sách truyền tải điện ổn định.

Những thách thức pháp lý còn bao gồm sự khác biệt trong quy định giữa các nước, các tiêu chuẩn kỹ thuật và tác động môi trường cần khảo sát cẩn trọng. Theo ông Huda, vấn đề chính không phải là kỹ thuật mà là sự đồng thuận chính trị và sự liên kết chính sách giữa các quốc gia ASEAN để quản lý và điều phối hợp tác nhằm thực hiện thành công dự án.

Trong bối cảnh Philippines đảm nhiệm vai trò chủ tịch ASEAN năm nay, nước này có cơ hội thúc đẩy nhanh quá trình triển khai để sáng kiến Lưới Điện ASEAN thực sự trở thành công cụ then chốt đảm bảo an ninh năng lượng và tăng cường hợp tác phát triển bền vững trong khu vực.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Kết nối lưới điện Philippines - Indonesia giúp tăng cường an ninh năng lượng trong khu vực Đông Nam Á.
  • Giá điện từ một số nước lục địa Đông Nam Á thấp hơn giúp Philippines giảm chi phí năng lượng lâu dài.
  • Dự án sẽ sử dụng công nghệ cáp ngầm HVDC dài vượt biển để kết nối đảo Mindanao với Kalimantan.
  • Thách thức lớn là kỹ thuật đặt cáp tại vùng nước sâu và sự khác biệt quy định giữa các nước.
  • Sự thành công dự án phụ thuộc vào cam kết chính trị và phối hợp chính sách giữa Philippines và Indonesia.

Đăng ký bản tin QMVN