Ngày tưởng niệm đầu tiên không còn con tin ở Gaza
Tại khu vực lễ hội âm nhạc Nova gần Reim, nơi 348 người trẻ bị sát hại trong cuộc tấn công năm 2023, thân nhân và người sống sót trở lại để thắp nến, đặt hoa và tưởng nhớ những người đã mất. Một sự kiện khác được tổ chức tại Quảng trường Con tin ở Tel Aviv, nơi trong ba năm qua trở thành biểu tượng của chiến dịch đòi đưa những người bị bắt cóc trở về.
Điểm khác biệt lớn nhất của năm nay là Israel bước vào ngày 7/10 mà không còn con tin nào bị giữ tại Gaza. Reuters cho biết những người còn sống và thi thể các con tin đã được trao đổi qua nhiều đợt với người Palestine bị Israel giam giữ, còn hài cốt của con tin Israel cuối cùng được thu hồi vào tháng 1/2026. Với nhiều gia đình, sự trở về ấy khép lại một chương chờ đợi, nhưng không xóa được ký ức về mất mát và thất bại an ninh ban đầu.
Ngày 7/10 bước vào trung tâm cuộc bầu cử
Lễ tưởng niệm năm nay diễn ra chỉ 20 ngày trước cuộc bầu cử quốc hội đầu tiên của Israel kể từ vụ tấn công. Một khảo sát của Viện Dân chủ Israel được Reuters dẫn lại cho thấy 68% người Do Thái Israel coi các sự kiện ngày 7/10 là yếu tố rất quan trọng hoặc khá quan trọng khi quyết định lá phiếu của mình.
Điều đó khiến ký ức tập thể trở thành một trong những trục chính của chiến dịch tranh cử.
Thủ tướng Benjamin Netanyahu nhiều lần bác bỏ việc nhận trách nhiệm cá nhân cho lỗ hổng an ninh và chống lại lời kêu gọi thành lập một cuộc điều tra độc lập. Lập trường đó khiến nhiều gia đình nạn nhân thất vọng; một số thân nhân thậm chí đã bước vào chính trường. AP cho biết các đảng đối lập cũng đặt câu hỏi về trách nhiệm lãnh đạo và cải cách hệ thống an ninh, trong khi các cuộc thăm dò chưa cho thấy khối nào chắc chắn giành đủ ghế để lập chính phủ.
Gaza vẫn chưa thoát khỏi hậu quả chiến tranh
Trong khi Israel tưởng niệm các nạn nhân, Gaza vẫn mang dấu ấn của chiến dịch quân sự kéo dài ba năm. Cơ quan y tế Gaza cho biết hơn 74.000 người Palestine đã thiệt mạng kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Reuters và AP mô tả phần lớn dân số vẫn sống trong điều kiện khắc nghiệt, nhiều khu dân cư bị phá hủy và tiến trình tái thiết diễn ra rất chậm.
Lệnh ngừng bắn do Mỹ hậu thuẫn từ tháng 10/2025 đã chấm dứt phần lớn giao tranh quy mô lớn và tạo điều kiện cho trao đổi con tin, nhưng chưa giải quyết các vấn đề cốt lõi. Reuters cho biết Israel vẫn kiểm soát gần hai phần ba Gaza, trong khi Hamas giữ phần còn lại. Israel yêu cầu Hamas giải giáp hoàn toàn trước khi rút quân sâu hơn; Hamas nói sẵn sàng với một tiến trình theo giai đoạn nhưng không chấp nhận giải giáp khi các đợt tấn công của Israel vẫn tiếp diễn.
Một ký ức chưa có điểm kết thúc chính trị
Ba năm sau, ngày 7/10 vừa là một dấu mốc tưởng niệm vừa là một câu hỏi chính trị chưa có lời giải thống nhất. Với nhiều người Israel, ưu tiên vẫn là an ninh và trách nhiệm cho thất bại đã cho phép Hamas vượt qua biên giới. Với người Palestine và nhiều tổ chức quốc tế, trọng tâm là quy mô thương vong, sự tàn phá của Gaza và việc bảo đảm quyền sống, nhà ở cùng tương lai chính trị cho dân thường.
Sự đối nghịch giữa hai ký ức làm cho mọi nỗ lực hòa giải trở nên khó khăn. Việc tất cả con tin đã trở về có thể mở ra một khoảng trống mới cho ngoại giao, nhưng các vấn đề về giải giáp Hamas, rút quân Israel, quản trị Gaza và tái thiết vẫn chưa được giải quyết. Vì thế, lễ tưởng niệm năm 2026 không chỉ nhìn lại một ngày đau thương; nó còn phản chiếu một khu vực vẫn đang tìm cách chuyển từ ký ức chiến tranh sang một trật tự có thể tồn tại lâu dài.














