Tính năng Liên hệ Tin cậy hỗ trợ người dùng trong khủng hoảng tâm lý của ChatGPT
ChatGPT, chatbot trí tuệ nhân tạo do OpenAI phát triển, đã giới thiệu một tính năng mới mang tên Liên hệ Tin cậy từ tháng 5 năm 2024 nhằm giúp đỡ những người dùng đang gặp khó khăn về tâm lý có thể kết nối với người thân thiết. Tính năng này cho phép người dùng chủ động đăng ký một hoặc nhiều người liên hệ tin cậy, để trong trường hợp ChatGPT phát hiện các dấu hiệu nguy cơ tự tử hoặc tự làm hại bản thân, hệ thống sẽ gửi cảnh báo đến người đó nhằm kịp thời hỗ trợ.
Được thiết kế với mục tiêu phòng ngừa tự tử và hỗ trợ người dùng trong những thời điểm khủng hoảng cảm xúc, Liên hệ Tin cậy sử dụng các thuật toán trí tuệ nhân tạo để nhận diện dấu hiệu tiềm tàng về vấn đề tâm thần từ nội dung cuộc trò chuyện. Khi nhận thấy mức độ nguy hiểm nghiêm trọng, chatbot sẽ tự động liên hệ với những người đã được người dùng đăng ký từ trước, tạo nên một kênh cứu trợ nhanh chóng và kịp thời.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng tính năng này chỉ hoạt động khi người dùng đã chủ động thiết lập trước trong phần cài đặt tài khoản ChatGPT, và chatbot không có khả năng tự động kích hoạt hay thiết lập cho người dùng. Nếu người dùng chưa lựa chọn và đăng ký người liên hệ, ChatGPT sẽ không thể gửi bất kỳ thông báo khẩn cấp nào thay cho họ. Ngoài ra, tính năng hiện vẫn chưa được áp dụng trong phiên bản chatbot nhận diện giọng nói mà chỉ hoạt động khi dữ liệu đầu vào được nhập qua bàn phím.
Trải nghiệm thực tế về việc hiển thị và đề xuất tính năng cho người dùng mới
Thử nghiệm từ nhóm phóng viên của NPR cho thấy ChatGPT không chủ động giới thiệu hoặc nhắc nhở chức năng Liên hệ Tin cậy cho người dùng khi mới cài và sử dụng lần đầu trên điện thoại thông minh. Trong quá trình tạo tài khoản và trò chuyện ban đầu, chatbot chỉ chào hỏi và hỏi về chủ đề mong muốn trao đổi mà không đề cập đến tính năng hỗ trợ trong khủng hoảng tâm lý này.
Khi được hỏi trực tiếp về tính năng Liên hệ Tin cậy, ChatGPT xác nhận rằng tính năng này có tồn tại và hướng dẫn người dùng tự truy cập phần cài đặt để kích hoạt nếu muốn. Điều này đồng nghĩa với việc tính năng vẫn đang ở dạng tùy chọn và việc thông báo tới người dùng về công cụ hỗ trợ quan trọng này chưa thực sự rộng rãi và toàn diện.
Những khảo sát sơ bộ trên một số người dùng mới và biên tập viên đều cho kết quả tương tự: không ai nhận được lời nhắc hay đề xuất sử dụng tính năng Liên hệ Tin cậy khi tương tác chatbot lần đầu. Điều này đặt ra câu hỏi về hiệu quả truyền thông và khả năng tiếp cận thông tin chức năng hỗ trợ mà rất nhiều người có thể cần đến trong những thời điểm khó khăn tâm lý cấp bách.
Nhận định từ chuyên gia về ý nghĩa và hạn chế của Liên hệ Tin cậy
Đánh giá từ các chuyên gia phòng chống tự sát tại Mỹ cho thấy, tính năng Liên hệ Tin cậy có thể mang lại giá trị lớn khi tạo được một “điểm tựa” kết nối người dùng gặp khủng hoảng với những người thân thiết, giúp họ nhận được sự trợ giúp thiết thực sớm nhất có thể.
Tiến sĩ Holly Wilcox, Giám đốc Trung tâm Phòng chống Tự tử tại Đại học Johns Hopkins, chia sẻ rằng việc người dùng được giới thiệu và khuyến khích thiết lập tính năng khi tâm trạng vẫn còn tỉnh táo, bình tĩnh là rất quan trọng. Đây là cách thức giúp chuẩn bị tâm lý & tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dùng khi đối diện với những thời điểm khó khăn về sau.
Chuyên gia tâm lý Ursula Whiteside, CEO tổ chức phòng chống tự sát Now Matters Now, nhận xét rằng quá trình kích hoạt Liên hệ Tin cậy khá thân thiện, đơn giản với ngôn ngữ dễ hiểu. Tuy nhiên, bà cảnh báo với người dùng đang rơi vào trạng thái tinh thần căng thẳng cao độ, quá trình này có thể khó hoàn thành do hạn chế về mặt tập trung và nhận thức lúc đó.
Mặt khác, tiến sĩ Jennifer Lockman từ phòng khám phòng chống tự sát Đại học Alabama nhấn mạnh những người có ý nghĩ tự tử thường hay cảm thấy mình là gánh nặng cho người khác. Do đó, họ có thể khó tiếp nhận lời khuyên từ chatbot về việc chia sẻ với người thân hoặc người tin cậy. Bà cho rằng mặc dù ứng dụng trí tuệ nhân tạo không thể thay thế vai trò của chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ, bất cứ công cụ nào khuyến khích kết nối con người đều mang lại lợi ích tích cực trong bảo vệ sức khỏe tinh thần khi con người cần sự hỗ trợ.
Tóm lại, Liên hệ Tin cậy được nhìn nhận như một bước tiến đầy tiềm năng, góp phần làm giảm nguy cơ tự làm hại bản thân qua kênh kết nối với người thân. Song kinh nghiệm thực tế cũng đòi hỏi cải thiện quy trình giới thiệu và hỗ trợ người dùng thiết lập tính năng kịp thời và hiệu quả hơn, đặc biệt là đối với những đối tượng dễ tổn thương, khó làm chủ cảm xúc.
OpenAI phối hợp chuyên gia để nâng cao tính năng và bảo vệ người dùng toàn diện
Phát ngôn viên OpenAI, bà Gaby Raila, khẳng định công ty đang tiếp tục điều chỉnh cách thức ChatGPT tự động đề xuất chức năng Liên hệ Tin cậy tới người dùng khi phát hiện các dấu hiệu khó khăn tâm lý và nguy cơ tự tử. Quá trình này ép buộc phải làm việc chặt chẽ cùng các nhà nghiên cứu, chuyên gia tâm lý nhằm đảm bảo tính hiệu quả, phản ứng phù hợp và bền vững.
Bên cạnh đó, ChatGPT vẫn duy trì hoạt động đồng thời các tính năng bảo vệ khác như đề nghị nghỉ ngơi khi người dùng tương tác quá lâu, cung cấp thông tin về các đường dây nóng hỗ trợ khẩn cấp. Đặc biệt, nhắc luôn đến đường dây National Suicide and Crisis Lifeline của Mỹ với số gọi 9-8-8, giúp người dùng hoặc người thân kịp thời tiếp cận trợ giúp khi cần.
Ngoài việc liên hệ người thân qua Liên hệ Tin cậy, chatbot cũng vẫn thể hiện vai trò tư vấn hỗ trợ ban đầu và khuyến khích người dùng chia sẻ với người xung quanh hoặc gọi các dịch vụ trợ giúp tâm thần chuyên nghiệp khi có dấu hiệu ngặt nghèo.
Điều này giúp làm rõ sự kết hợp giữa công nghệ AI và giá trị con người trong công tác phòng chống tự tử và chăm sóc sức khỏe tinh thần trong kỷ nguyên số, khi mà các ứng dụng chatbot ngày càng trở nên phổ biến và đóng những vai trò mới mẻ.
Nếu bạn hoặc người thân quen đang gặp khủng hoảng tinh thần, có ý định tự làm hại bản thân hoặc có dấu hiệu suy nghĩ tự tử, đừng ngần ngại liên hệ đường dây hỗ trợ khẩn cấp qua số 988 (Suicide and Crisis Lifeline) để được giúp đỡ kịp thời và chuyên nghiệp.











