Lời khuyên gây tranh cãi từ chiếc ghế cao nhất của tư pháp
Phiên điều trần ngày 1/10 tại Jerusalem diễn ra trước hội đồng mở rộng gồm chín thẩm phán, xem xét kháng cáo đối với quyết định của Ủy ban Bầu cử Trung ương. Theo báo The Times of Israel, Chánh án Isaac Amit nói thẳng với ông Abu Shehadeh rằng đa số thẩm phán ủng hộ việc truất quyền và đề nghị ông rút lui, cho ông thời hạn đến thứ Sáu.
Theo báo The Jerusalem Post, sau khi ông Abu Shehadeh rút lui, tòa đã khép lại thủ tục mà không ra phán quyết liệu bằng chứng chống lại ông có đạt ngưỡng pháp lý để truất quyền hay không. Chính điểm này khiến nhiều người đặt câu hỏi: vì sao tòa chọn cách “khuyên nhủ” thay vì tuyên án?
“Có đa số ủng hộ việc truất quyền ông. Chúng tôi khuyến nghị ông Abu Shehadeh rút khỏi cuộc đua.” — Isaac Amit
Bài viết ngày 8/10/2023 và ranh giới của tự do ngôn luận
Hồ sơ chống lại ông Abu Shehadeh xoay quanh một bài viết bằng tiếng Ả Rập. Những điểm chính của vụ việc gồm:
- Bài viết được đăng ngày 8/10/2023, khi các tay súng Hamas vẫn còn trong lãnh thổ Israel, mô tả cuộc tấn công là “sự kiện lịch sử quan trọng” về quân sự, chính trị và chiến lược.
- Đơn đề nghị truất quyền do đảng Otzma Yehudit của Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir đệ trình, viện dẫn Điều 7A Luật Cơ bản về Quốc hội.
- Tổng chưởng lý Gali Baharav-Miara ban đầu chỉ đề nghị “cân nhắc nghiêm túc”, sau đó khuyến nghị Tòa án Tối cao chấp thuận việc truất quyền với lý do ủng hộ đấu tranh vũ trang.
Phía ông Abu Shehadeh lập luận rằng bài viết phân tích thất bại tình báo của Israel và cảnh báo hậu quả của chiến tranh, rằng khi viết ông chưa biết quy mô vụ thảm sát, và toàn bộ hồ sơ chủ yếu dựa vào một bài viết duy nhất, không đạt tiêu chuẩn khắt khe vốn có để loại một ứng viên.
Hai phía của một phiên tòa nóng bỏng
Bên ngoài tòa án, người biểu tình tụ tập ủng hộ các đảng Ả Rập. Bên trong, không khí căng thẳng khi nghị sĩ Tally Gotliv lớn tiếng với ông Abu Shehadeh.
Bộ trưởng Ben-Gvir xuất hiện trong trang phục luật sư để trực tiếp bảo vệ đơn kiện.
Theo Al Jazeera, giới quan sát cho rằng lá phiếu của cử tri Ả Rập có thể mang tính quyết định trong một xã hội chia rẽ sâu sắc giữa phe ủng hộ và phe phản đối Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Điều đó khiến mọi quyết định liên quan đến các đảng Ả Rập đều mang sức nặng chính trị lớn.
“Sami Abu Shehadeh không thể là nghị sĩ Quốc hội. Kẻ ủng hộ khủng bố thuộc về nhà tù, không phải Quốc hội.” — Itamar Ben-Gvir
Rút lui để tránh một tiền lệ
Ông Abu Shehadeh là nhà sử học đến từ thành phố Jaffa, từng là nghị sĩ trong liên danh Joint List từ năm 2019 đến năm 2022. Tại phiên điều trần, ông bày tỏ hối tiếc về bài viết và khẳng định chưa bao giờ ủng hộ cuộc đấu tranh vũ trang của Hamas hay bất kỳ tổ chức nào.
Cùng ngày, tòa đã lật ngược quyết định của Ủy ban Bầu cử, cho phép liên danh Joint List, đảng Ra'am và nghị sĩ Ofer Cassif tham gia bầu cử. Dù vậy, ông Abu Shehadeh cho rằng việc đảo ngược này không biến những quyết định truất quyền ban đầu thành điều có thể chấp nhận.
“Tôi phản đối đấu tranh vũ trang và vẫn kiên định với con đường đấu tranh chính trị, dân sự vì hòa bình, công lý và bình đẳng.” — Sami Abu Shehadeh
Sự “can đảm đạo đức” của tòa án bị chất vấn
Trong bài bình luận trên báo Haaretz, nhà văn Odeh Bisharat cho rằng lời kêu gọi của Chánh án Amit đã nói lên tất cả: ngay cả những thẩm phán phản đối việc truất quyền dường như cũng ngại lên tiếng vì e sợ phản ứng của phe cánh hữu. Theo ông, cách xử lý này giúp tòa tránh đối đầu nhưng lại làm suy yếu vai trò người bảo vệ quyền ứng cử của thiểu số.
Ở phía ngược lại, những người ủng hộ quyết định cho rằng luật pháp Israel đặt giới hạn rõ ràng với ứng viên ủng hộ đấu tranh vũ trang, và một bài viết ca ngợi cuộc tấn công ngày 7/10 trong lúc thảm kịch còn đang diễn ra đã vượt qua lằn ranh đó. Cuộc tranh luận vì thế không chỉ xoay quanh một chính trị gia, mà chạm tới câu hỏi căn bản: một nền dân chủ nên tự bảo vệ mình đến đâu mà không làm tổn hại chính các giá trị dân chủ?














