Đề nghị hủy 18 phiên xét xử
Theo Haaretz, ông Netanyahu đã gửi yêu cầu tới tòa án nhằm hủy 18 phiên xét xử trong vụ án tham nhũng của mình. Luật sư của ông không trực tiếp đề nghị hủy, nhưng lập luận rằng ông phải có mặt tại các phiên điều trần của ủy ban điều tra nhà nước về vụ tàu ngầm diễn ra trong cùng thời gian.
Ủy ban đã lên lịch 18 ngày điều trần kín từ ngày 1/11 đến ngày 31/12 dành cho năm quan chức cấp cao đã nhận thư cảnh báo. Trước đó, ủy ban đã gia hạn hai tháng cho cả năm người nhưng bác bỏ lời giải thích của luật sư ông Netanyahu về lý do trì hoãn.
Ủy ban điều tra vụ tàu ngầm
Ủy ban điều tra nhà nước về vụ tàu ngầm được thành lập năm 2022 dưới thời Thủ tướng Naftali Bennett, do cựu Chánh án Tòa án Tối cao Asher Grunis đứng đầu. Ủy ban xem xét quy trình ra quyết định của giới chính trị liên quan đến việc mua tàu ngầm và tàu tên lửa từ Đức trong giai đoạn 2009-2016, cũng như việc Israel đồng ý để Đức bán tàu ngầm cho Ai Cập. Ủy ban đã nghe 41 nhân chứng và phỏng vấn 122 người.
Cách hành xử của ông Netanyahu trong các vấn đề mà ủy ban điều tra đã dẫn tới sự xáo trộn sâu sắc và có hệ thống đối với quy trình làm việc, xây dựng sức mạnh quân sự và gây tổn hại cho cơ chế ra quyết định trong hàng loạt vấn đề nhạy cảm.
Theo ủy ban, ông Netanyahu đã sử dụng Hội đồng An ninh Quốc gia để vượt qua chính phủ và quân đội khi thúc đẩy các thương vụ mua sắm hải quân, theo cách “gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia”. Ông Netanyahu phủ nhận mọi sai phạm, kể cả việc ông đã chấp thuận thương vụ năm 2014 giữa Đức và Ai Cập.
Những gì đang được xem xét
Các phiên điều trần tháng 11 và 12 sẽ trả lời câu hỏi mà báo cáo công bố hồi tháng 1 còn bỏ ngỏ: liệu có quan chức nào phải chịu trách nhiệm cá nhân cho những thất bại mà ủy ban đã chỉ ra hay không. Năm người nhận thư cảnh báo hồi tháng 6/2024 gồm:
- Thủ tướng Benjamin Netanyahu và cựu Giám đốc Mossad Yossi Cohen.
- Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Moshe Ya’alon, người duy nhất không bị nêu nhận xét chỉ trích về cách hành xử trong thư cảnh báo.
- Cựu Tư lệnh Hải quân Ram Rothberg và quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia Avner Simchoni.
Tại các phiên điều trần, những người này được quyền phản bác các kết luận và chất vấn nhân chứng.
Ông Ya’alon, nay là người chỉ trích gay gắt ông Netanyahu, từng cho rằng những gì diễn ra trong vụ tàu ngầm có thể cấu thành tội phản quốc.
Phiên tòa tham nhũng kéo dài nhiều năm
Song song với ủy ban điều tra, ông Netanyahu vẫn là bị cáo trong vụ án tham nhũng gồm ba hồ sơ, thường được gọi là Hồ sơ 1000, 2000 và 4000, với các cáo buộc nhận hối lộ, gian lận và lạm dụng lòng tin. Ông bị truy tố năm 2019 và phiên tòa bắt đầu từ năm 2020. Ông luôn phủ nhận mọi cáo buộc.
Trong nhiều năm, tiến độ phiên tòa liên tục bị chậm lại vì các yêu cầu hoãn xét xử, đặc biệt trong thời gian chiến tranh. Những người chỉ trích cho rằng đề nghị mới nhất là một phần trong chiến lược kéo dài vụ án, còn những người ủng hộ ông Netanyahu khẳng định một thủ tướng thời chiến không thể dồn quá nhiều thời gian cho tòa án.
Pháp lý và lá phiếu
Đề nghị hủy phiên tòa diễn ra trong bối cảnh đặc biệt: chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử ngày 27/10, cuộc bầu cử được xem là cuộc trưng cầu ý dân về sự nghiệp chính trị của ông Netanyahu. Cũng trong thời gian này, chính phủ của ông vẫn từ chối thành lập ủy ban điều tra nhà nước về thất bại ngày 7/10/2023.
Nghịch lý ấy khiến nhiều người Israel đặt câu hỏi về sự nhất quán trong cách các thể chế giám sát quyền lực vận hành. Dù kết quả bầu cử ra sao, cả phiên tòa tham nhũng lẫn ủy ban điều tra vụ tàu ngầm vẫn sẽ là những phép thử quan trọng đối với nền pháp quyền của Israel.














