Đóng cửa văn phòng kinh tế của Đài Loan tại Papua New Guinea và phản ứng

Tuần trước, Papua New Guinea (PNG) tuyên bố sẽ đóng cửa ngay lập tức văn phòng đại diện không chính thức của Đài Loan tại thủ đô Port Moresby. Ngoại trưởng PNG Justin Tkatchenko cho biết quyết định này phản ánh “cam kết kiên định đối với chính sách một Trung Quốc” nhân dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa PNG và Trung Quốc đại lục. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian nhanh chóng hoan nghênh quyết định của PNG, ca ngợi đây là minh chứng cho “ý chí chung của cộng đồng quốc tế và xu thế thời đại” trong việc tuân thủ nguyên tắc một Trung Quốc.

Phía Bắc Kinh cũng cam kết tiếp tục hỗ trợ Port Moresby trong các vấn đề liên quan đến lợi ích cốt lõi của nhau, đồng thời thúc đẩy mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước. Ngược lại, Đài Loan lên tiếng phản đối và cho biết họ chưa được tham vấn trước khi PNG đưa ra quyết định này. Tokyo tuyên bố sẽ giữ nguyên văn phòng kinh tế trong lúc tiếp tục đàm phán với PNG.

Ảnh hưởng đến nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng của Đài Loan

Động thái trên khiến Đài Loan khởi động cuộc xem xét các mối quan hệ kinh tế song phương, đặc biệt là hợp đồng nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) dài hạn. Theo đó, Đài Loan hiện nhập khẩu hơn 1,2 triệu tấn LNG mỗi năm từ PNG, theo hợp đồng kéo dài 20 năm với tập đoàn nhà nước CPC Corporation. Số lượng khí này chiếm gần một phần ba tổng sản lượng LPG xuất khẩu của PNG.

Advertisement300 × 250

Bộ trưởng Ngoại giao Đài Loan Lin Chia-lung khẳng định “mối quan hệ với PNG không hề thiếu các liên kết kinh tế như một số quan chức của nước này đã tuyên bố”. Ông nhấn mạnh đây là nguồn cung cấp quan trọng cho năng lượng Đài Loan, trong bối cảnh khí chiếm gần một nửa sản lượng điện trên đảo. Chính phủ Đài Loan đã tổ chức cuộc họp khẩn cấp và cân nhắc các biện pháp đáp trả cần thiết, trong đó có khả năng xem xét lại nhập khẩu LNG, đồng thời phối hợp với các đối tác cùng chí hướng.

Quan hệ Đài Loan và Campuchia căng thẳng theo tình hình khu vực

Song song đó, Đài Loan cũng thông báo sẽ đình chỉ một số chương trình cấp thị thực cho công dân Campuchia từ ngày 1/8, bao gồm cả các chính sách miễn thị thực có điều kiện và chương trình du lịch theo nhóm có tổ chức. Bộ Ngoại giao Đài Loan cáo buộc Campuchia đã phát ngôn gần giống Bắc Kinh nhằm giảm nhẹ vị thế của Đài Loan và “dường như ủng hộ khả năng Trung Quốc sử dụng vũ lực nhằm thống nhất Đài Loan”.

Ngoài ra, Đài Loan còn bày tỏ lo ngại về các hoạt động gian lận qua biên giới có liên quan đến Campuchia. Thông cáo được đưa ra sau cuộc gặp giữa Thủ tướng Campuchia Hun Manet và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ở Thượng Hải hôm thứ Sáu, trong đó Campuchia tái khẳng định chính sách một Trung Quốc và cam kết tăng cường niềm tin chính trị cùng hợp tác đa phương với Bắc Kinh.

Phía Bộ Ngoại giao Campuchia sau đó tái khẳng định quan điểm Đài Loan là một tỉnh của Trung Quốc, một tuyên bố đã được Phnom Penh nhiều lần đưa ra trước đây. Bộ trưởng Ngoại giao Đài Loan Lin Chia-lung nhấn mạnh hòn đảo không thể chấp nhận việc Campuchia ủng hộ vũ lực sử dụng đối với Đài Loan hay thiếu sự đối ứng trong thiện chí từ phía Đài Bắc.

Ý nghĩa chiến lược của Papua New Guinea với Đài Loan về mặt an ninh năng lượng

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian hôm thứ Hai phản bác Đài Loan, cáo buộc Đài Bắc thách thức nguyên tắc một Trung Quốc và nhấn mạnh quan điểm của Campuchia cho thấy “đường cùng của chủ nghĩa độc lập Đài Loan”. Các nhà phân tích nhận định sự việc tại PNG không chỉ phản ánh ảnh hưởng ngày càng tăng của Bắc Kinh trong khu vực mà còn nêu bật vị thế chiến lược của quốc gia Thái Bình Dương đối với an ninh năng lượng của Đài Loan.

Chuyên gia Lin Ying-yu, phó giáo sư nghiên cứu chiến lược tại Đại học Tamkang ở thành phố Tân Bắc, cho rằng Trung Quốc thông qua việc đóng cửa văn phòng kinh tế của Đài Loan đã thể hiện rõ sự mở rộng ảnh hưởng ở khu vực Thái Bình Dương, đồng thời củng cố vị thế quốc tế về vấn đề Đài Loan. Ông cũng nhận định Bắc Kinh muốn chứng minh sức ảnh hưởng của mình tới Mỹ và Australia tại khu vực này.

Ông khuyên Đài Loan nên cân nhắc tìm kiếm các nhà cung cấp LNG thay thế, trong đó có Mỹ, để giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn khí từ PNG. Năm ngoái, PNG chiếm khoảng 11% tổng lượng nhập khẩu LNG của Đài Loan theo dữ liệu từ Bộ Kinh tế Đài Loan.

Dù các hợp đồng thương mại LNG hiện tại có thể chưa chịu tác động ngay lập tức từ việc đóng cửa văn phòng, các chuyên gia cho rằng việc mất đi cơ quan đại diện trên đất PNG có thể làm suy yếu dần khả năng bảo vệ các lợi ích thương mại và duy trì quan hệ hợp tác, khi Bắc Kinh mở rộng ảnh hưởng chính trị - kinh tế tại khu vực này.

Nhà bình luận chính trị Tang Hsiang-lung đặt câu hỏi về mức độ ảnh hưởng thực sự của Đài Bắc trong thị trường LNG vốn do bên bán chi phối. Ông cho biết PNG đang cung cấp hơn 10% nhu cầu LNG của Đài Loan, là nguồn năng lượng quan trọng giúp gần một nửa sản lượng điện trên đảo phụ thuộc khí thiên nhiên.

Tang dự đoán Đài Loan sẽ tìm kiếm sự hỗ trợ ngoại giao từ Mỹ và Australia, song khả năng đàm phán để có lợi thế nhiều là không cao. Bắc Kinh tiếp tục xem Đài Loan là một phần của Trung Quốc và không loại trừ sử dụng vũ lực để thống nhất. Các quốc gia, trong đó có Mỹ, dù không công nhận Đài Loan là nhà nước độc lập, luôn phản đối mọi hành động cưỡng bức nhằm chiếm đoạt hòn đảo.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Papua New Guinea đóng cửa văn phòng kinh tế Đài Loan khẳng định cam kết chính sách một Trung Quốc.
  • Đài Loan nhập khẩu hơn 1,2 triệu tấn LNG từ PNG, chiếm gần 1/3 sản lượng xuất khẩu khí của PNG.
  • Đài Loan cân nhắc xem xét lại hợp đồng nhập khẩu LNG dài hạn sau quyết định của PNG.
  • Quan hệ Đài Loan - Campuchia căng thẳng, Đài Loan đình chỉ một số chính sách visa với Campuchia.
  • Việc đóng cửa văn phòng ở PNG cho thấy ảnh hưởng gia tăng của Bắc Kinh trong khu vực và thách thức an ninh năng lượng của Đài Loan.

Đăng ký bản tin QMVN