Một hệ thống, nhiều “món quà” từ biển cả
Sản xuất hydro từ nước biển bằng năng lượng tái tạo được coi là con đường quan trọng để tạo ra hydro xanh, nhưng cả hai phương pháp chính hiện nay đều có nhược điểm. Điện phân trực tiếp nước biển khiến ion clorua ăn mòn điện cực dương, còn ion canxi và magie tạo cặn trên điện cực âm, làm giảm hiệu suất. Phương pháp hai bước, khử mặn trước rồi mới điện phân, lại đòi hỏi thiết bị khử mặn đắt đỏ và tiêu tốn nhiều điện.
Nhóm nghiên cứu ở Đại Liên đã chọn cải tiến con đường thứ hai vốn đã hoàn thiện về công nghệ. Theo nghiên cứu công bố ngày 15/9, hệ thống mới không chỉ cho ra hydro mà còn tạo đủ nước ngọt để vận hành thiết bị điện phân và vẫn còn dư. Từ phần nước biển cô đặc còn lại, có thể chiết xuất muối, uranium, brom và nhiều tài nguyên biển khác qua nhiều công đoạn.
Bít “lỗ rò” năng lượng bị bỏ quên
Điểm đột phá nằm ở một nguồn thất thoát năng lượng thường bị bỏ qua. Trong các hệ thống thương mại hiện nay, ở nhiệt độ 80 đến 90 độ C, khoảng 30% lượng điện biến thành nhiệt thải chất lượng thấp, khó thu hồi và thường phải dùng hệ thống nước làm mát để loại bỏ, khiến việc tiêu thụ năng lượng và nước ngọt càng tăng thêm.
Để giải quyết, nhóm nghiên cứu kết nối thiết bị điện phân với bộ phận khử mặn, đưa nhiệt thải trực tiếp vào một tháp chưng cất chân không. Tại đây, nước biển sôi và bay hơi ở nhiệt độ thấp chỉ 40 đến 50 độ C, sau đó hơi nước được ngưng tụ thành nước ngọt. Nói cách khác, thứ từng là gánh nặng giờ trở thành nguồn năng lượng hữu ích.
Những con số ấn tượng
Năm 2023, nhóm từng xây dựng một thiết bị nhỏ công suất 25 kW, được Liên đoàn Công nghiệp Dầu khí và Hóa chất Trung Quốc đánh giá đạt trình độ dẫn đầu quốc tế. Phiên bản mở rộng 250 kW đạt được những kết quả nổi bật:
- Sản xuất 380.000 mét khối tiêu chuẩn hydro mỗi năm với độ tinh khiết 99,9999%, đồng thời tạo ra 256 tấn nước ngọt.
- Nâng hiệu suất sử dụng điện thêm 14,4% so với phương pháp điện phân nước kiềm truyền thống.
- Vận hành ổn định trong 40 ngày với chế độ khởi động và dừng hằng ngày mà không có dấu hiệu suy giảm rõ rệt.
Khả năng chịu được việc bật tắt liên tục đặc biệt quan trọng, bởi điện gió và điện mặt trời vốn biến động theo thời tiết. Một hệ thống sản xuất hydro xanh muốn đi vào thực tế phải thích nghi được với nguồn điện không ổn định này.
Bài toán chi phí và chặng đường phía trước
Theo bài báo, phân tích chi phí cho thấy hệ thống có sức cạnh tranh kinh tế cao hơn quy trình hai bước truyền thống. Chi phí sản xuất trung bình ước tính khoảng 2,1 USD mỗi kg hydro khi dùng điện gió trên bờ giá 0,033 USD mỗi kWh, và 2,9 USD mỗi kg khi dùng điện mặt trời giá 0,049 USD mỗi kWh. Trong khi đó, hydro hiện được bán với giá khoảng 3,9 USD mỗi kg.
Ông Deng cho biết các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung phát triển chất xúc tác tốt hơn, nâng cao khả năng thu hồi nhiệt thải và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tối ưu các thông số vận hành. Dù vẫn ở quy mô thử nghiệm, công trình cho thấy biển cả có thể trở thành một “nhà máy” đa năng, cung cấp đồng thời năng lượng sạch, nước ngọt và khoáng sản chiến lược.
















