Hướng dẫn mới của WHO về giảm nguy cơ sa sút trí tuệ
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công bố phiên bản cập nhật thứ hai của hướng dẫn giảm thiểu nguy cơ sa sút trí tuệ vào ngày 15/7. Tài liệu này nêu bật nhiều yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được từ hoạt động thể chất, tham gia xã hội, kiểm soát các bệnh mãn tính cho đến ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường. Chuyên gia thần kinh giáo sư tiến sĩ Canan Aykut Bingöl nhấn mạnh rằng bệnh sa sút trí tuệ hiện chưa có phương pháp điều trị dứt điểm. Do đó, duy trì các thói quen phòng ngừa suốt đời đóng vai trò then chốt trong việc giảm thiểu nguy cơ mắc phải căn bệnh này. Đồng thời, kiểm soát sớm bệnh là điều cực kỳ quan trọng.
Sa sút trí tuệ ảnh hưởng hàng triệu người trên thế giới
Theo Prof. Dr. Bingöl, với dân số toàn cầu già hóa ngày càng tăng, sa sút trí tuệ trở thành một trong những vấn đề y tế công cộng cấp bách. Bà cho biết, tài liệu hướng dẫn mới của WHO quy tụ các bằng chứng khoa học cập nhật về những thay đổi lối sống có thể giúp giảm khả năng mắc bệnh. Hướng dẫn đầu tiên được phát hành năm 2019, nhưng lần cập nhật này đã mở rộng đáng kể dựa trên dữ liệu khoa học mới thu thập trong những năm gần đây.
Chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu
Tính đến năm 2021, thế giới có khoảng 57 triệu người đang sống chung với sa sút trí tuệ, phần lớn trong số đó cư trú ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình. Theo Prof. Dr. Bingöl, cho đến nay chưa có thuốc hay phương pháp nào có thể ngăn chặn hoặc đảo ngược bệnh một cách triệt để.
Do vậy, chiến lược phòng ngừa cá nhân áp dụng suốt đời được coi là phương pháp hiệu quả nhất để làm giảm tỉ lệ mắc bệnh trong tương lai. Bà lưu ý rằng nhiều yếu tố nguy cơ đều có thể kiểm soát được, vì vậy việc nhận diện và điều chỉnh sớm rất quan trọng.
Thêm nhiều yếu tố nguy cơ mới vào hướng dẫn
Theo chuyên gia này, phiên bản cập nhật bổ sung thêm tám yếu tố nguy cơ mới, trong đó có HIV, đột quỵ và chấn thương não do va chạm, đồng thời xem xét lại các chứng cứ khoa học liên quan đến tám yếu tố đã biết trước đó. Các khuyến nghị trong tài liệu được chia thành ba nhóm chính gồm:
- Thúc đẩy thói quen sống lành mạnh
- Quản lý hiệu quả các bệnh liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ
- Giảm thiểu tác động của các yếu tố môi trường
Vai trò của thể lực và đời sống xã hội
Hướng dẫn của WHO đặc biệt nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc duy trì hoạt động thể chất đều đặn, thực hiện các bài tập trí tuệ và giữ vững các mối quan hệ xã hội. Prof. Dr. Bingöl cho biết các chương trình đào tạo trí tuệ và tham gia hoạt động cộng đồng được khuyến cáo cho người trưởng thành có chức năng nhận thức bình thường hoặc có rối loạn nhận thức nhẹ. Các hoạt động thể chất thường xuyên cũng được hỗ trợ bởi bằng chứng khoa học mạnh mẽ nhất nhằm giảm thiểu nguy cơ sa sút trí tuệ.
Kiểm soát bệnh mãn tính và các biện pháp khác
Bên cạnh thay đổi lối sống, hướng dẫn cũng chú trọng quản lý các bệnh mãn tính như tăng huyết áp, tiểu đường, béo phì, cholesterol cao, mất thính lực, rối loạn giấc ngủ và trầm cảm, bởi chúng ảnh hưởng lớn đến nguy cơ sa sút trí tuệ. Việc bỏ hút thuốc được xác định là một trong những khuyến nghị mạnh mẽ, trong khi hạn chế sử dụng rượu và duy trì chế độ ăn uống cân bằng, đặc biệt là kiểu ăn Địa Trung Hải, cũng là các cách hiệu quả để giảm rủi ro.
Tầm quan trọng của môi trường sống
Lần đầu tiên, tài liệu hướng dẫn mở rộng việc đề cập đến các yếu tố môi trường có thể tác động đến nguy cơ bệnh, trong đó việc tiếp xúc kéo dài với ô nhiễm không khí được xem là một yếu tố nguy cơ cần chú ý.
Khuyến nghị thực tiễn để giảm nguy cơ sa sút trí tuệ
- Thực hiện hoạt động thể chất đều đặn
- Duy trì quan hệ xã hội tích cực
- Kiểm soát tốt các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tiểu đường và cholesterol cao
- Không hút thuốc, hạn chế dùng rượu
- Áp dụng chế độ ăn Địa Trung Hải lành mạnh và cân đối
- Chú ý điều trị các vấn đề về thính giác và thị giác khi cần thiết
- Đảm bảo giấc ngủ đầy đủ và chất lượng để hỗ trợ sức khỏe não bộ
Theo Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, việc áp dụng những biện pháp trên trong cuộc sống hàng ngày sẽ giúp phòng ngừa và giảm thiểu đáng kể nguy cơ sa sút trí tuệ, bệnh lý đang ngày càng trở nên phổ biến và là thử thách lớn cho y tế toàn cầu.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Sa sút trí tuệ hiện ảnh hưởng tới khoảng 57 triệu người trên toàn cầu tính đến năm 2021, phần lớn ở các nước có thu nhập thấp và trung bình.
- Bản cập nhật hướng dẫn của WHO bổ sung thêm 8 yếu tố nguy cơ mới gồm HIV, đột quỵ, chấn thương não và đánh giá lại các yếu tố đã biết.
- Chưa có thuốc đặc trị sa sút trí tuệ, vì vậy phòng ngừa thông qua thay đổi lối sống và kiểm soát bệnh mãn tính là cách thức hiệu quả nhất.
- Hoạt động thể chất đều đặn và duy trì giao tiếp xã hội được chứng minh có tác dụng giảm nguy cơ mắc sa sút trí tuệ.
- Ô nhiễm không khí được xem là yếu tố nguy cơ mới có tác động quan trọng đến nguy cơ phát triển sa sút trí tuệ.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.









