Mahmoud Khalil gõ cửa Tòa án Tối cao Mỹ: cuộc chiến pháp lý về tự do ngôn luận và quyền lực trục xuất bước vào hồi quyết định

Các luật sư của Khalil đề nghị Tòa án Tối cao làm rõ rằng luật nhập cư không ngăn người không phải công dân theo đuổi vụ kiện khi cho rằng họ bị giam giữ để trừng phạt cho phát ngôn được Hiến pháp bảo vệ. Trong lúc chờ Tòa án Tối cao quyết định, lệnh của tòa cấp dưới cấm bắt giữ lại anh vẫn còn hiệu lực.

*“Nếu chính quyền Trump có thể trừng phạt một người vì phát ngôn ủng hộ Palestine, thì chính quyền này hay bất kỳ chính quyền nào sau này cũng có thể trừng phạt bất kỳ ai vì bất kỳ phát ngôn nào.” — Mahmoud Khalil*

Nếu phán quyết của Tòa phúc thẩm Khu vực 3 được giữ nguyên, Khalil có thể bị bắt và trục xuất, bởi hồi tháng 4, Hội đồng Kháng cáo Di trú đã bác đơn của anh đối với lệnh của thẩm phán di trú yêu cầu trục xuất anh sang Algeria hoặc Syria. Một kháng cáo riêng với lệnh trục xuất này vẫn đang chờ xử tại Tòa phúc thẩm Khu vực 5.

Chính quyền Trump coi trường hợp của Khalil là chuyện thực thi luật nhập cư. Ngoại trưởng Marco Rubio đã viện dẫn một điều khoản ít được dùng của Đạo luật Di trú và Quốc tịch để xác định Khalil có thể bị trục xuất, với lý do anh tham gia các cuộc biểu tình bị chính quyền mô tả là “bài Do Thái” và gây rối tại Columbia năm 2024, tạo ra môi trường thù địch với sinh viên Do Thái.

Phía Khalil và các tổ chức dân quyền như Trung tâm Quyền Hiến pháp thì cho rằng đây là hành động trừng phạt quan điểm chính trị. Luật sư Baher Azmy gọi phán quyết của Tòa phúc thẩm là “nguy hiểm”. Người phát ngôn Bộ An ninh Nội địa, cơ quan quản lý ICE, khẳng định chính quyền đã hành động trong phạm vi thẩm quyền và khuyến khích Khalil tự trục xuất.

Khalil, công dân Algeria sinh ra trong một trại tị nạn Palestine ở Syria, là gương mặt nổi bật trong các cuộc biểu tình phản đối cuộc chiến của Israel ở Gaza. Vợ và con trai một tuổi của anh đều là công dân Mỹ.

Theo phán quyết tháng 1, các khiếu nại của Khalil không thể được giải quyết tại tòa án cấp quận mà phải nêu ra trong quá trình kháng cáo lệnh trục xuất của thẩm phán di trú. Thẩm phán Cheryl Ann Krause, một trong những người muốn xét lại vụ án, cho rằng phán quyết này đã “trói tay” khả năng của tòa án trong việc bảo vệ quyền tự do dân sự của người không phải công dân.

Mấu chốt của vụ việc không chỉ là số phận của một cá nhân. Các tòa phúc thẩm liên bang đang chia rẽ về việc thẩm phán cấp quận có được xét những khiếu nại như của Khalil hay các vụ việc này phải đi qua tòa di trú trước. Đáng chú ý, tòa di trú không thuộc hệ thống tư pháp liên bang mà do Bộ Tư pháp điều hành.

Tháng trước, chính quyền Trump cũng đã đề nghị Tòa án Tối cao lật lại phán quyết trong một vụ tương tự có lợi cho học giả Badar Khan Suri của Đại học Georgetown, một người ủng hộ Palestine khác từng bị ICE giam giữ rồi được lệnh trả tự do. Phán quyết của Tòa án Tối cao, nếu tòa chấp nhận thụ lý, có thể định hình cách nước Mỹ cân bằng giữa quyền lực trục xuất của nhánh hành pháp và quyền được tòa án bảo vệ của mỗi cá nhân.