Vụ việc và phản ứng của chính quyền
Chính quyền Nam Phi đang tiến hành điều tra sự việc một người đàn ông Nigeria 42 tuổi tên Ibeh Chika Simon đã đột ngột gục ngã và tử vong khi bị cảnh sát bắt giữ tại thành phố Cape Town hồi tuần trước. Theo kết quả khám nghiệm tử thi ban đầu do cơ quan độc lập giám sát hành vi cảnh sát công bố, ông Simon có "nhiều vết bầm tím và xây xát trên lưng và ngực".
Phát ngôn viên cảnh sát tỉnh Western Cape, ông Col Andre Traut, cho biết vào thời điểm xảy ra vụ việc, các sĩ quan đang tiến hành khám xét một ngôi nhà và đã tìm thấy một khẩu súng không giấy phép cùng một số vật thể nghi là ma túy. Khi cảnh sát tiến hành bắt giữ ông Simon, ông này bất ngờ bị ngã và nhanh chóng được gọi nhân viên y tế, nhưng đã được xác nhận tử vong ngay tại hiện trường.
Trước những diễn biến trên, bà Ninikanwa Okey-Uche, đại diện ngoại giao Nigeria tại Johannesburg, bày tỏ sự phẫn nộ sâu sắc trước những báo cáo về cách thức cảnh sát hành xử dẫn đến cái chết của công dân Nigeria. Bà kêu gọi một cuộc điều tra minh bạch và nhấn mạnh rằng những nghi phạm phải được hưởng quyền xét xử công bằng theo pháp luật, không ai có quyền đứng trên luật pháp.
Bối cảnh căng thẳng và các vụ việc liên quan
Cái chết của ông Simon xảy ra trong bối cảnh căng thẳng đang gia tăng giữa Nam Phi và Nigeria do những cáo buộc rằng người Nigeria là đối tượng của các hành vi bạo lực phân biệt chủng tộc. Đây là vụ thứ hai trong tháng này một người Nigeria tử vong trong những tình huống tương tự ở Nam Phi.
Trước đó, chính quyền Nam Phi cũng xác nhận cái chết của Emeka Charles Iroegbu, một người Nigeria khác, dưới hoàn cảnh tương tự trong tháng Sáu.
Bên cạnh đó, theo đại diện ngoại giao Nigeria, một công dân Nigeria khác có tên Egwabor Patrick Chuks cũng bị thương nặng trong cùng một chiến dịch cảnh sát, hiện đang điều trị tại bệnh viện. Tuy nhiên, phía cảnh sát Western Cape đã báo cáo không có hồ sơ về sự việc này.
Động thái điều tra và phản ứng khu vực
Hiện Cơ quan Điều tra cảnh sát độc lập (Ipid) của Nam Phi đang tiến hành làm rõ vụ việc này. Ủy ban liên bộ về di cư của Nam Phi cũng xác nhận cuộc điều tra đang được tiến hành. Bộ trưởng Tư pháp Mmamoloko Kubayi, Chủ tịch ủy ban, cho biết trong một cuộc họp báo hôm Chủ Nhật rằng trong chiến dịch cảnh sát ở Cape Town vừa qua, một số người nước ngoài đã chống lại lực lượng thực thi pháp luật.
Quan hệ ngoại giao giữa Nam Phi và một số quốc gia châu Phi cũng đang chịu áp lực gia tăng. Ghana, quốc gia từng hồi hương công dân trong đợt bạo lực phân biệt chủng tộc ở Nam Phi, đã lên tiếng phản đối trước những cáo buộc về việc một công dân Ghana thiệt mạng trong các cuộc biểu tình chống người nhập cư tại Nam Phi, cáo buộc mà phía Nam Phi phủ nhận. Ngoài ra, hai công dân Ghana đã đệ trình lên Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) yêu cầu điều tra các cuộc tấn công nhằm vào người nhập cư tại Nam Phi, coi đây là những hành vi có thể cấu thành tội ác chống lại loài người. Tuy nhiên, chính quyền Nam Phi đã bác bỏ yêu cầu này, cho là không đủ căn cứ pháp lý và tin tưởng vào hệ thống pháp luật nội địa.
Đáng chú ý, khu vực Tây Phi cũng đã lên tiếng phản đối các cuộc tấn công nhằm vào người nhập cư ở Nam Phi thông qua khối ECOWAS, với Nigeria và Ghana đưa vấn đề ra tại hội nghị thượng đỉnh ở Sierra Leone, đồng thời kêu gọi chính quyền Nam Phi nhanh chóng có biện pháp bảo vệ người nước ngoài.
Cam kết của Nam Phi và các phản ứng trong nước
Chính phủ Nam Phi đã nhiều lần khẳng định mình "hoàn toàn bác bỏ chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, phân biệt đối xử và sự không khoan dung dưới mọi hình thức". Tổng thống Cyril Ramaphosa đã thừa nhận những lo ngại về vấn đề di cư, đồng thời kêu gọi công dân không tự ý giải quyết các vấn đề theo cách riêng của mình.
Vụ việc lần này càng làm nổi bật những thách thức trong quản lý di cư và bảo vệ quyền con người ở Nam Phi, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp bách về minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động của các cơ quan thực thi pháp luật.









