Một mùa tựu trường không bình yên
Người Pháp gọi mùa tựu trường và trở lại làm việc sau kỳ nghỉ hè là “rentrée”. Năm nay, đó là một mùa thu hỗn loạn. Hàng nghìn học sinh phong tỏa trường học để phản đối tình trạng cơ sở vật chất xuống cấp và thiếu giáo viên; hàng trăm trường phải đóng cửa, hàng chục trường bị hư hại, nhiều người bị bắt hoặc bị thương trong các cuộc đụng độ với cảnh sát.
Hôm thứ Ba, giáo viên và công chức xuống đường phản đối đề xuất đóng băng lương, trong khi chính phủ chật vật thông qua ngân sách. Cùng lúc, ngư dân chặn các cảng và kho nhiên liệu vì giá dầu diesel leo thang. Hình ảnh người trẻ giữa làn hơi cay đã trở thành biểu tượng sống động nhất cho nỗi bất bình của nước Pháp.
Gốc rễ chung: một nhà nước không còn đủ tiền
Các nhà kinh tế cho rằng mọi xáo trộn đều quy về bài toán tài khóa. Những con số đáng chú ý gồm:
- Nợ công khoảng 4.000 tỷ USD, tương đương 119% sản lượng kinh tế hằng năm.
- Chi phí trả lãi dự kiến tăng lên khoảng 100 tỷ USD vào năm 2027.
- Dân số già hóa đẩy chi phí y tế và lương hưu đi lên.
- Chi tiêu quốc phòng tăng do chiến tranh Ukraine và sự rút lui dần của Mỹ.
- Lợi suất trái phiếu 10 năm ở gần 5%, thuộc nhóm cao nhất Liên minh châu Âu.
