Phút mặc niệm ở Kfar Aza
Ba năm trước, các tay súng Hamas đã tràn vào Kfar Aza, sát hại hàng chục người và bắt 19 con tin đưa về Gaza. Sáng thứ Tư (7/10), cư dân kibbutz đứng lặng trong buổi tưởng niệm khi tiếng kèn trầm buồn vang lên, rồi một người dân lần lượt đọc tên những người đã khuất. Gần đó, tại khu vực từng diễn ra lễ hội âm nhạc Nova gần Reim, nơi nhiều người tham dự bị sát hại và bắt cóc, những người viếng thăm lặng lẽ đặt hoa tưởng nhớ.
Ông Zion Regev, một lãnh đạo cộng đồng của kibbutz, cho biết phần lớn cư dân vẫn chưa thể trở về nhà và nỗi ám ảnh của ngày 7/10 tiếp tục chi phối cuộc sống của họ. Theo ông, đây là lần đầu tiên cộng đồng tổ chức đầy đủ các nghi lễ ngay tại kibbutz, và đó là một ngày đầy xúc động, vô cùng khó khăn với tất cả mọi người.
Nỗi đau hóa thành đòi hỏi trách nhiệm
Tại Jerusalem, những người biểu tình tập trung trước tòa nhà quốc hội, cáo buộc Thủ tướng Benjamin Netanyahu né tránh trách nhiệm khi từ chối thành lập ủy ban điều tra độc lập về thất bại an ninh. Một số người giương biểu ngữ nhắc rằng người dân sẽ nhớ ngày 7/10 vào ngày 27/10, thời điểm diễn ra tổng tuyển cử.
Chị Shaked Arrad, một người biểu tình, nói đất nước cần sự thay đổi, cần hy vọng và cần một chính phủ thực sự quan tâm tới người dân thay vì chỉ phục vụ chính mình.
Ông Netanyahu bác bỏ trách nhiệm về lỗ hổng an ninh và phản đối các lời kêu gọi điều tra độc lập, khiến nhiều gia đình nạn nhân thất vọng; một số người trong họ đã quyết định tham gia tranh cử. Trong tuyên bố của văn phòng thủ tướng, ông nói cả dân tộc đoàn kết trong nỗi nhớ thương những người thân yêu, đồng thời cam kết hoàn thành sứ mệnh và tiếp tục thanh toán với những kẻ sát nhân. Các cuộc thăm dò cho thấy cả ông lẫn các đối thủ chính đều chưa đủ số ghế để lập liên minh cầm quyền nếu bầu cử diễn ra ngay lúc này.
Gaza giữa đống đổ nát
Đây là lễ kỷ niệm đầu tiên kể từ thỏa thuận ngừng bắn ngày 10/10/2025 do Mỹ làm trung gian. Thỏa thuận chấm dứt các cuộc giao tranh lớn nhưng không ngăn được các cuộc tấn công của Israel, cũng chưa giải giáp được Hamas. Theo giới chức y tế Gaza, ít nhất 1.400 người đã thiệt mạng trong năm qua kể từ khi ngừng bắn. Israel hiện kiểm soát khoảng hai phần ba lãnh thổ Gaza, nơi các tòa nhà còn sót lại bị phá dỡ và cư dân bị yêu cầu rời đi; một phần ba còn lại do Hamas kiểm soát là dải đất hẹp ven biển, nơi khoảng 2 triệu người chủ yếu sống trong lều tạm và những tòa nhà đổ nát.
Ngay trong ngày kỷ niệm, nhân viên y tế Gaza cho biết các cuộc không kích của Israel tại Beit Lahia ở phía bắc và Khan Younis ở phía nam đã khiến ít nhất hai người Palestine thiệt mạng. Quân đội Israel cho biết đã tiêu diệt hai người mà họ mô tả là tay súng Hamas, nhưng không bình luận về cuộc tấn công tại Khan Younis.
Bà Umm Mohammad, mẹ của năm người con, phải rời thành phố Gaza và hiện sống cùng chồng con trong một khu lều trại ở Deir Al-Balah. Bà kể chiến tranh đã chia cắt gia đình mình:
Chúng tôi từng là một gia đình hạnh phúc. Chiến tranh đã khiến chúng tôi tan tác.
Một người con trai của bà đã rời khỏi Gaza, người kia dọn sang lều khác, các con gái theo chồng tới những nơi khác trong dải đất, và cả nhà hiếm khi gặp nhau. Vào ngày này, bà nhớ lại rằng dù có bao khó khăn, gia đình bà đã từng hạnh phúc biết bao trước khi chiến tranh phá hủy mọi thứ họ yêu thương.
Hai nỗi đau trên một vùng đất
Ba năm sau ngày định mệnh, những câu hỏi then chốt vẫn còn bỏ ngỏ:
- Trách nhiệm giải trình:** Israel vẫn chưa có một cuộc điều tra độc lập cấp nhà nước về thất bại an ninh ngày 7/10, vấn đề đang trở thành tâm điểm của cuộc bầu cử.
- Tương lai của Gaza:** việc giải giáp Hamas, quản trị vùng lãnh thổ bị chia cắt và tái thiết từ đống đổ nát vẫn chưa có lời giải.
- Hòa bình khu vực:** cuộc chiến bắt đầu từ Gaza đã lan rộng khắp Trung Đông, và khu vực vẫn chưa thoát khỏi vòng xoáy xung đột.
Ở hai phía của hàng rào biên giới, những con người khác nhau cùng mang một nỗi đau mất mát. Một bên là cộng đồng chưa thể trở về những ngôi nhà từng bị tấn công, bên kia là những gia đình bị chia lìa giữa biển lều trại. Lịch sử sẽ ghi nhận cách các nhà lãnh đạo đáp lại những nỗi đau ấy, bằng sự thật và hòa giải, hay bằng một vòng thù hận mới.














