Vai trò của đại dương trong hệ thống khí hậu toàn cầu

Việc nồng độ khí nhà kính tăng cao đã khiến tầng khí quyển giữ lại một lượng lớn nhiệt lượng dư thừa từ hoạt động của con người. Khoảng 90% năng lượng nhiệt này được đại dương hấp thụ, tạo ra những ảnh hưởng sâu rộng không chỉ lên hệ sinh thái biển mà còn tác động trực tiếp đến đời sống trên đất liền. Trong bối cảnh đó, nhà hải dương học Regina Rodrigues, giáo sư tại Đại học Liên bang Santa Catarina, Brazil, nổi lên như một trong những chuyên gia hàng đầu nghiên cứu mối liên hệ giữa sự nóng lên của đại dương và các hiện tượng khí hậu cực đoan.

Bà cũng là tác giả báo cáo của Hội đồng Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) và hiện đang điều phối ba nhóm nghiên cứu quan trọng thuộc Tổ chức Khí tượng Thế giới (OMM). Các nghiên cứu của bà tập trung làm rõ cách mà đại dương góp phần hình thành các hiện tượng như hạn hán, sóng nhiệt và mưa cực đoan, ảnh hưởng không nhỏ đến nhiều khu vực trên thế giới.

Khởi nguồn nghiên cứu và kinh nghiệm quốc tế

Hành trình nghiên cứu chuyên sâu của Regina Rodrigues bắt đầu khi bà thực hiện nghiên cứu sau tiến sĩ tại NOAA, cơ quan quan sát đại dương và khí quyển nổi tiếng của Mỹ, được mệnh danh là "NASA của đại dương". Tại đây, dưới sự hướng dẫn của người sáng lập chương trình giám sát El Niño từ năm 1985, bà đã tập trung tìm hiểu các tác động của đại dương đối với khí hậu, đặc biệt là hiện tượng El Niño tại Thái Bình Dương.

Advertisement300 × 250

Đây là một trong những hiện tượng đại dương khí hậu gây ra nhiều biến động thời tiết cực đoan tại khu vực Nam Mỹ, trong đó có Brazil.

Theo bà, từ kinh nghiệm này đã định hướng sự nghiệp nghiên cứu khoa học của mình tập trung vào việc khám phá vai trò của các đại dương đối với các sự kiện khí hậu khắc nghiệt mà thế giới đang phải đối mặt.

Hoạt động quốc nội và quốc tế trong lĩnh vực khí hậu

Tại Brazil, Regina giữ chức điều phối viên đội ngũ nghiên cứu về thiên tai khí hậu thuộc Mạng lưới Khí hậu, một tổ chức liên quan đến Bộ Khoa học và Công nghệ nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách công. Bà cũng là thành viên của Hội đồng Liên bộ về Biến đổi Khí hậu của chính phủ liên bang, đóng góp ý kiến cho các kế hoạch và chiến lược ứng phó biến đổi khí hậu.

Trên bình diện quốc tế, một trong ba nhóm nghiên cứu mà Regina điều phối tại OMM tập trung vào hiện tượng sóng nhiệt đại dương, vấn đề ngày càng được quan tâm trong cộng đồng khoa học toàn cầu. Bà nhấn mạnh rằng, theo Thỏa thuận Paris, mục tiêu là giới hạn tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu không vượt quá 1,5ºC so với thời kỳ tiền công nghiệp, nhưng nguyên tắc này chỉ áp dụng cho nhiệt độ không khí. "Chúng ta hiện ở mức 1,3ºC, nhưng nhờ đại dương hấp thụ đến 90% nhiệt dư thừa nên sự nóng lên của đại dương đang diễn ra rất nhanh, đặc biệt trong vài thập niên gần đây", bà giải thích. Đây là nguyên nhân dẫn đến nhiều hiện tượng khí hậu cực đoan đang xảy ra khắp nơi, như sóng nhiệt tại thành phố Rio de Janeiro hay các trận lụt tại miền Nam Brazil.

Tác động nghiêm trọng đối với sinh vật biển và triển vọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu

Nhiệt độ tăng nhanh của đại dương không chỉ ảnh hưởng đến khí hậu mà còn đe dọa đa dạng sinh học biển. Hầu hết sinh vật biển là động vật máu lạnh không thể điều hòa nhiệt độ cơ thể, vì vậy sự biến đổi nhiệt độ nước biển có thể gây tử vong hàng loạt cho hệ sinh thái này. Regina Rodrigues, sinh ra tại Santos và lớn lên ở Guarujá, đã chứng kiến từ khi còn trẻ những tác động phá hủy của con người đối với Đại Tây Dương.

Mặc dù đối mặt với những tin tức đáng lo ngại như việc Mỹ dưới thời chính quyền Trump cắt giảm ngân sách chương trình giám sát đại dương, dẫn đến việc tháo dỡ các phao đo meteo và đại dương, Regina vẫn nhìn nhận tích cực khi cho rằng mỗi phần mười độ C giảm được trong tăng nhiệt là một thành công quan trọng. Bà trích dẫn các dự báo hiện tại chỉ ra mức tăng nhiệt độ toàn cầu đến năm 2100 đã được điều chỉnh giảm từ 4ºC xuống còn 2,8ºC và bằng cách thúc đẩy năng lượng sạch, con số này có thể tiếp tục được cải thiện.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Regina Rodrigues là nhà hải dương học hàng đầu Brazil chuyên nghiên cứu mối liên hệ giữa đại dương và hiện tượng khí hậu cực đoan.
  • Đại dương hấp thụ khoảng 90% nhiệt dư thừa gây ra bởi khí nhà kính, ảnh hưởng lớn đến khí hậu toàn cầu.
  • Sóng nhiệt đại dương và các hiện tượng như El Niño là trọng tâm trong các nhóm nghiên cứu quốc tế của Regina tại OMM.
  • Nhiệt độ đại dương tăng nhanh đe dọa nghiêm trọng sinh vật biển và góp phần làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan.
  • Những nỗ lực hạn chế tăng nhiệt độ toàn cầu có thể giúp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, theo đánh giá của Regina.

Đăng ký bản tin QMVN