Thỏa thuận giữ chân nhà sáng lập
Ông Zuckerberg, người giàu thứ sáu thế giới theo Forbes với tài sản khoảng 240 tỷ USD, cho Meta biết đang cân nhắc chuyển nơi cư trú chính ra ngoài California, vì Đề xuất số 40 có thể khiến ông phải gánh khoản thuế khổng lồ và buộc phải bán cổ phiếu có quyền biểu quyết. Những điểm chính của thỏa thuận:
- Ông Zuckerberg nhận cổ phiếu loại C không có quyền biểu quyết, có thể bán để trả thuế nếu đề xuất được thông qua.
- Ông có thể bán ngay 20% số cổ phiếu loại C nhận được, tương đương 10% tổng lợi ích kinh tế của ông tại công ty, mà không mất quyền kiểm soát biểu quyết.
- Đổi lại, ông cam kết cư trú tại California, hoặc nơi Meta đặt trụ sở, trong tám năm.
- Một ủy ban đặc biệt của hội đồng quản trị kết luận việc ông tiếp tục lãnh đạo từ trụ sở California là “cực kỳ quan trọng”.
Đề xuất số 40 là gì
Đề xuất số 40 sẽ được đưa ra bỏ phiếu ngày 3/11, áp mức thuế một lần 5% trên tổng tài sản ròng của cư dân California sở hữu từ 1 tỷ USD trở lên, với tình trạng cư trú được xác định vào ngày 1/1/2026. Theo đề xuất, 90% số thu dành cho y tế công, 10% còn lại cho giáo dục và hỗ trợ lương thực.
Theo giới phân tích chính trị, khả năng đề xuất được thông qua còn rất bất định. Những người phản đối đã chi hoặc đặt trước khoảng 96 triệu USD cho quảng cáo, vượt xa phe ủng hộ, và còn đưa ra các đề xuất đối trọng có thể ngăn đề xuất số 40 có hiệu lực dù được thông qua.
Lý lẽ của hai phe
Phe ủng hộ, trong đó có nhà kinh tế Emmanuel Saez của Đại học California tại Berkeley, người tham gia soạn thảo đề xuất, ước tính thuế có thể thu khoảng 100 tỷ USD để bù đắp các khoản cắt giảm ngân sách liên bang cho y tế và hỗ trợ lương thực. Họ cho rằng đây là cách duy nhất để ngăn một cuộc khủng hoảng y tế.
Phe phản đối, gồm nhiều lãnh đạo công nghệ như đồng sáng lập Google Sergey Brin, cùng một số chính trị gia Dân chủ, cảnh báo thuế có thể khiến giới siêu giàu rời bang, làm giảm nguồn thu và đầu tư về lâu dài. Một số người hoài nghi ước tính số thu chỉ khoảng 40 tỷ USD. Thống đốc Gavin Newsom ủng hộ một loại thuế tỷ phú cấp quốc gia nhưng cho rằng thuế riêng của California sẽ khiến bang mất lợi thế cạnh tranh.
Tham vọng AI và cổ phiếu loại C
Cùng ngày, Meta cho biết sẽ phát hành một loại cổ phiếu phổ thông loại C không có quyền biểu quyết vào tháng 1/2027, về cơ bản tương đương một đợt chia tách cổ phiếu theo tỷ lệ hai đổi một, nhằm tài trợ các thương vụ thâu tóm và giữ chân nhân tài trong khi vẫn duy trì quyền kiểm soát của ông Zuckerberg. Theo hồ sơ của công ty, Meta có thể cần huy động “hàng trăm tỷ USD” trong nhiều năm để tài trợ kế hoạch tăng trưởng liên quan đến trí tuệ nhân tạo, trong bối cảnh cạnh tranh trong ngành được mô tả là chưa từng có.
