Quyết định giải mật lệnh bắt giữ 4 nhân vật quyền lực nhất Taliban
Tại trụ sở ở La Haye (Hà Lan), Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) đã đưa ra thông báo chính thức về việc giải mật các lệnh bắt giữ nhắm vào bốn nhân vật chóp bu của chính quyền Taliban. Các lệnh này được thẩm phán phê chuẩn từ tháng 7 và tháng 9 năm ngoái nhưng được niêm phong kín cho đến nay, đánh dấu lần đầu tiên tội ác phân biệt giới tính được đưa ra truy tố ở cấp độ lãnh đạo quốc gia cao nhất.
Bốn nhân vật bị truy nã bao gồm: Thủ lĩnh tối cao Hibatullah Akhundzada – người nắm quyền lực tuyệt đối tại Afghanistan; Chánh án Tòa án Tối cao Abdul Hakim Haqqani; Bộ trưởng Giáo dục Habibullah Agha; và Bộ trưởng Giáo dục Đại học Neda Mohammad Nadim. Họ bị cáo buộc nhân danh Taliban thực thi chính sách đàn áp có hệ thống, xâm phạm nghiêm trọng các quyền và quyền tự do căn bản của người dân.
Các đơn xin lệnh bắt giữ công nhận phụ nữ, trẻ em gái và cộng đồng LGBTQI+ tại Afghanistan đang phải đối mặt với sự đàn áp tàn bạo, vô lương tâm và chưa từng có tiền lệ từ Taliban.
ICC chính thức công khai giải mật lệnh bắt giữ Thủ lĩnh tối cao Hibatullah Akhundzada và 3 bộ trưởng cấp cao Taliban.
Các lệnh bắt được giữ kín từ năm trước nay được công bố nhằm đẩy mạnh áp lực pháp lý quốc tế lên chế độ Kabul.
Chế độ 'phân biệt chủng tộc giới' và sự tước đoạt nhân quyền toàn diện
Theo cáo trạng của các thẩm phán ICC, bốn thủ lĩnh Taliban đã trực tiếp chỉ đạo và thực thi chính sách nhắm mục tiêu vào phụ nữ và trẻ em gái thuần túy vì giới tính của họ. Kể từ khi kiểm soát đất nước vào tháng 8 năm 2021, phong trào Hồi giáo này đã cấm nữ giới học tập từ sau lớp 6, cấm tham gia hầu hết các công việc chuyên môn và trục xuất họ khỏi các không gian công cộng như công viên, phòng tập thể dục.
Mức độ đàn áp khắc nghiệt đến mức vào năm ngoái, Thủ lĩnh Akhundzada thậm chí còn ban hành sắc lệnh cấm các tòa nhà có cửa sổ nhìn vào những nơi phụ nữ có thể ngồi hoặc đứng. Cáo trạng của ICC cũng chỉ rõ chính sách của Taliban gắn liền với các hành vi tội ác dã man như giết người, giam cầm trái phép, tra tấn, cưỡng hiếp và cưỡng bức mất tích đối với những người chống đối hoặc bất đồng chính kiến.
Taliban nhắm mục tiêu vào phụ nữ vì giới tính, tước đoạt của họ quyền giáo dục, quyền riêng tư, tự do đi lại, tự do biểu đạt và quyền tự do tín ngưỡng.
Phụ nữ và trẻ em gái Afghanistan bị cấm đi học sau lớp 6, cấm đi làm và tước đoạt gần như hoàn toàn quyền công dân.
Chính sách đàn áp kèm theo các hành vi tra tấn, cưỡng hiếp và thủ tiêu người ủng hộ quyền bình đẳng giới.
Triển vọng thực thi công lý và thách thức thiếu chế tài cưỡng chế
Mặc dù quyết định của ICC được các tổ chức bảo vệ nhân quyền toàn cầu nhiệt liệt hoan nghênh, các chuyên gia pháp lý quốc tế nhận định triển vọng đưa bốn thủ lĩnh Taliban ra vành móng ngựa tại La Haye trong tương lai gần là vô cùng mong manh. Do ICC không sở hữu lực lượng cảnh sát riêng và Afghanistan hiện do Taliban hoàn toàn kiểm soát trên thực tế, việc thi hành lệnh bắt hoàn toàn phụ thuộc vào sự hợp tác của các quốc gia thành viên nếu các nghi phạm xuất cảnh.
Tuy nhiên, việc ban hành lệnh bắt giữ công khai mang giá trị biểu tượng và chính trị to lớn: nó biến các nhà lãnh đạo chóp bu của Taliban thành những kẻ tội phạm bị quốc tế truy nã, cô lập hơn nữa chế độ này trên trường ngoại giao và tước đi mọi cơ hội được cộng đồng quốc tế công nhận tính hợp pháp của chính phủ de facto tại Kabul.
Dù triển vọng bắt giữ còn xa vời, lệnh truy nã của ICC là lời khẳng định rằng công lý quốc tế sẽ không bao giờ thỏa hiệp trước tội ác đàn áp giới tính.
ICC không có lực lượng cảnh sát thi hành án, khiến cơ hội bắt giữ các thủ lĩnh Taliban trong ngắn hạn là rất thấp.
Lệnh bắt quốc tế giáng đòn chí mạng vào nỗ lực tìm kiếm sự công nhận ngoại giao chính thống của chính quyền Taliban.














