Than đá giữ vị trí trọng yếu trong nguồn cung điện cho ngành AI châu Á
Châu Á đang nắm giữ một phần lớn trong tổng trữ lượng than đá toàn cầu, lên tới gần ba phần năm theo một số ước tính. Đối với nhiều quốc gia trong khu vực, than đá mang lại ưu thế về giá thành rẻ hơn và tính ổn định so với việc nhập khẩu dầu mỏ và khí đốt, đồng thời ít bị ảnh hưởng bởi những biến động địa chính trị toàn cầu như chiến tranh, điều này khiến than đá trở thành lựa chọn hàng đầu trong việc hỗ trợ triển khai hạ tầng AI rộng khắp.
Alexander Kheder, chuyên gia phân tích thị trường tại BMI nhận định nhu cầu điện của AI đang gia tăng nhanh hơn khả năng triển khai các nguồn năng lượng sạch. Mặc dù năng lượng mặt trời và gió đã đạt nhiều tiến bộ, chúng vẫn chưa thể cung cấp điện liên tục và ổn định cho các trung tâm dữ liệu vận hành AI. Đây là lý do than đá tiếp tục là nguồn bổ sung cần thiết đáp ứng yêu cầu tải cơ bản không gián đoạn của hệ thống.
Áp lực từ các trung tâm dữ liệu tại Đông Nam Á
Tại Cyberjaya, Malaysia, một thành phố thông minh đi đầu khu vực, hàng chục trung tâm dữ liệu đã hoạt động và nhiều trung tâm mới đang được lên kế hoạch. Người dân địa phương như ông Adit Rahim bày tỏ lo ngại về tác động tới hạ tầng tiện ích công cộng, đặc biệt là nguồn điện và nước có thể không đáp ứng kịp với tốc độ phát triển nhanh chóng này. Hoạt động của các trung tâm dữ liệu không ngừng nghỉ, vận hành 24/7 để đảm bảo các mô hình AI được huấn luyện và hoạt động liên tục, dẫn đến nhu cầu năng lượng lớn và ổn định.
Ông Ali Badreddine, Phó Chủ tịch phụ trách dự án và giải pháp trung tâm dữ liệu tại Johnson Controls khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cho biết từ Singapore đã nhận được nhiều yêu cầu khẩn cấp trong việc cung cấp các hệ thống dự phòng điện. Thời gian chờ đợi để được cung cấp thiết bị này hiện kéo dài tới hai năm hoặc hơn, thậm chí khách hàng sẵn sàng trả giá cao vẫn khó có được sản phẩm nhanh chóng do hạn chế về năng lực sản xuất toàn cầu.
Chi phí năng lượng tăng cao và tác động địa chính trị
Chiến tranh giữa Mỹ và Iran đã gây khó khăn nghiêm trọng cho nguồn cung dầu và khí nhập khẩu châu Á, đặc biệt khi một số tuyến vận chuyển qua eo biển bị phong tỏa. Giá dầu thô biến động mạnh từ 60 USD/thùng vào đầu năm đến gần 120 USD/thùng trong những tháng cao điểm xung đột.
Mặc dù một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài vài tuần vào tháng 6, thì những diễn biến mới lại khiến giá dầu biến động trở lại, gây áp lực lên chi phí điện năng.
Giá khí tự nhiên tăng cao cũng đẩy chi phí điện tại Singapore lên mức kỷ lục gần 35 cent USD/kWh và tác động lan rộng tại Philippines và Việt Nam, nơi các chính sách giá điện giờ cao điểm được triển khai để kiểm soát áp lực. Malaysia thì vẫn duy trì giá điện ổn định nhờ trợ giá từ chính phủ, nhưng người dân gần các trung tâm dữ liệu như Cyberjaya lo ngại về nguồn cung điện và nước trong tương lai.
Ưu tiên nguồn điện ổn định trong bối cảnh khó khăn
Ông Ashwin Balasubramanian, đối tác tại công ty tư vấn quản lý McKinsey cho biết đối với các trung tâm dữ liệu lớn, việc chuẩn bị nguồn điện là ưu tiên số một, trong đó sự sẵn sàng và đáng tin cậy quan trọng hơn cả về mặt xanh sạch. Dưới 40% số trung tâm dữ liệu đã đưa ra cam kết sử dụng năng lượng xanh, cho thấy khả năng gia tăng phát thải từ nhiên liệu hóa thạch trong ngắn hạn.
Chuyên gia năng lượng Mayank Maheshwari từ ngân hàng Morgan Stanley dự đoán nhu cầu năng lượng của Đông Nam Á tiếp tục vượt quá nguồn cung từ năng lượng tái tạo trong một vài năm tới, vừa vì tính ổn định vừa vì giá thành thấp, than đá sẽ giữ vai trò then chốt trong giai đoạn chuyển tiếp. Morgan Stanley dự báo lượng than tiêu thụ tại châu Á tăng thêm 130 triệu tấn đến năm 2030, tương đương mức tăng từ 8 đến 10%. Đồng thời, đầu tư vào năng lượng sạch và nhiên liệu hóa thạch tại khu vực sẽ vượt mức 5 nghìn tỷ USD trong cùng giai đoạn, xếp thứ hai sau chính ngành AI về quy mô đầu tư.
Tiềm năng và thách thức của năng lượng tái tạo
Chuyên gia Aditya Lolla từ tổ chức nghiên cứu Ember cảnh báo về việc đầu tư mở rộng lớn vào than đá sẽ là lời giải tạm thời nhưng tốn kém và không hiệu quả cho vấn đề năng lượng hiện tại. Việc xây dựng các nhà máy than mới mất nhiều năm, không thể đáp ứng kịp đà tăng đột biến của nhu cầu AI và có thể dẫn đến ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Tổ chức Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA) công bố trên 90% dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn mới trên thế giới trong năm ngoái đã cung cấp điện với chi phí thấp hơn so với các dự án nhiên liệu hóa thạch tương đương. Tại Indonesia, Thái Lan và Philippines, năng lượng tái tạo đã thay thế khoảng 5,7 tỷ USD chi phí nhập khẩu than và khí đốt, theo báo cáo của IRENA.
Ông Joe Phelan, Giám đốc điều hành khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Hội đồng Doanh nghiệp Phát triển Bền vững toàn cầu nhận định năng lượng tái tạo đang ngày càng trở thành nguồn cung khả thi và ưu tiên cho nhiều công ty công nghệ và công nghiệp lớn.
Phân bố nguồn năng lượng và giải pháp kết nối khu vực
Có sự khác biệt rõ nét giữa các nền kinh tế phát triển hạn chế nguồn cung như Singapore, vốn đang hướng đến làm trung tâm nhập khẩu năng lượng sạch khu vực, với các thị trường khác trong khu vực vẫn chủ yếu dựa vào than và khí do nguồn cung dồi dào và chi phí thấp.
Ông Michael Goh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc phụ trách khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Iron Mountain Data Centres chia sẻ họ tập trung nâng cao hiệu quả năng lượng và sử dụng các nguồn tài nguyên vật liệu phụ như nhiệt thu hồi từ quá trình tái hóa khí LNG, thay vì tăng cường tiêu thụ nước và điện, đồng thời hợp tác với Indonesia và Australia nhập khẩu năng lượng tái tạo để đáp ứng nhu cầu tăng lên.
Liên kết năng lượng xuyên biên giới được xem là chìa khóa cho bài toán năng lượng của khu vực. Kế hoạch lưới điện tích hợp ASEAN, đã được đề xuất từ nhiều thập kỷ trước nhưng bị chậm trễ thực hiện, có thể giúp chia sẻ nguồn điện sạch dư thừa giữa các nước, giảm áp lực phát triển riêng lẻ từng quốc gia.
Ali Nami, Giám đốc và trưởng bộ phận năng lượng tại công ty tư vấn dự án TBH cho rằng năng lượng chuyển đổi ở Đông Nam Á đang bước vào một giai đoạn mới, và khả năng phối hợp đầu tư cũng như tạo ra nguồn điện đáng tin cậy sẽ quyết định tương lai năng lượng lâu dài của khu vực.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Than đá chiếm gần 60% trữ lượng than thế giới và là nguồn nhiên liệu chính cung cấp điện cho hạ tầng AI ở châu Á.
- Nhu cầu năng lượng của trung tâm dữ liệu AI tăng nhanh hơn tốc độ triển khai năng lượng tái tạo hiện nay.
- Xung đột địa chính trị làm gián đoạn nguồn cung dầu khí, khiến điện than trở thành lựa chọn ổn định và kinh tế hơn.
- Đầu tư vào năng lượng tái tạo tăng nhanh đang làm giảm đáng kể chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch tại một số quốc gia Đông Nam Á.
- Kết nối lưới điện khu vực ASEAN có thể là giải pháp chia sẻ năng lượng tái tạo hiệu quả trong dài hạn.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.







