“Sống trong nỗi sợ thường trực”
Nir Oz là một trong những cộng đồng chịu tổn thất nặng nề nhất trong ngày 7/10/2023: khoảng một phần tư trong số 400 cư dân đã bị sát hại hoặc bắt cóc. Ba năm sau, theo ông Gadi Moses, những người ở lại vẫn chưa thoát khỏi cảm giác bất an, khi chỉ cách biên giới Gaza một khoảng ngắn.
“Vấn đề hôm nay là chúng ta có một quân đội đang làm những gì họ làm ở Dải Gaza, nhưng lại phớt lờ chúng tôi, những thường dân sống cách biên giới chỉ hai mét. Họ không giải trình, cũng không chia sẻ với chúng tôi những gì đang diễn ra. Nhà nước không đưa ra bất kỳ bảo đảm nào rằng chuyện như thế sẽ không thể xảy ra lần nữa.” — Gadi Moses
Lời phàn nàn của ông Moses không chỉ là nỗi niềm cá nhân, mà phản ánh tâm trạng chung của nhiều cư dân vùng biên giới phía nam Israel, những người mong muốn được tham vấn và thông tin minh bạch hơn về các quyết định an ninh ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống của họ.
“Một công dân vô hình”
Ông Moses không giấu sự thất vọng với Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Theo ông, người đứng đầu chính phủ chưa thực sự lắng nghe những gì các nạn nhân của ngày 7/10 đã trải qua.
“Tôi nghĩ mình là một công dân vô hình, một người mà Thủ tướng không nói chuyện cùng, không hiểu điều gì đã xảy ra với tôi và cũng không muốn hiểu. Ông ấy chỉ lặp lại đủ loại khẩu hiệu. Tôi đề nghị ông ấy đối xử với tôi như một công dân có quyền bình đẳng trên đất nước chúng ta.” — Gadi Moses
Ông Moses còn cáo buộc ông Netanyahu đã tạo ra sự chia rẽ sâu sắc giữa các “bộ tộc” khác nhau của dân tộc Do Thái và làm xói mòn niềm tin vào tinh thần đoàn kết. Văn phòng Thủ tướng chưa đưa ra phản hồi đối với những phát biểu này.
Cuộc tranh cãi về ủy ban điều tra nhà nước
Ông Moses cho rằng không phải ngẫu nhiên mà ông Netanyahu phản đối việc thành lập ủy ban điều tra nhà nước về thất bại ngày 7/10. Đây là một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất tại Israel hiện nay:
- Nhiều gia đình nạn nhân, cựu con tin và phe đối lập yêu cầu một ủy ban điều tra nhà nước độc lập theo luật định.
- Chính phủ của ông Netanyahu từng cho rằng cuộc điều tra nên chờ đến sau chiến tranh và phản đối mô hình ủy ban hiện hành mà họ cho là thiếu cân bằng.
- Đầu năm nay, ông Moses cùng luật sư Gil Avriel công bố đề xuất chi tiết về phạm vi điều tra, thông qua Viện Chính sách Dân tộc Do Thái (JPPI).
- Theo đề xuất này, ủy ban cần đi sâu vào những nguyên nhân gốc rễ, không chỉ dừng ở các thất bại chiến thuật.
Với ông Moses, việc điều tra không phải để tìm người chịu tội, mà để khôi phục niềm tin của người dân vào Nhà nước và bảo đảm thảm kịch không lặp lại.
Ba năm sau, Nir Oz vẫn đang hồi sinh
Ông Gadi Moses là một nhà nông học nổi tiếng quốc tế, một trong những người sáng lập nhà máy rượu vang của Nir Oz và từng là nhà hoạt động vì hòa bình. Ông bị lực lượng Thánh chiến Hồi giáo Palestine bắt cóc, mất người bạn đời Efrat Katz trong ngày 7/10, và được trả tự do ngày 30/1/2025 theo thỏa thuận ngừng bắn sau 482 ngày bị giam cầm.
Ngay khi được thả, ông tuyên bố ưu tiên hàng đầu là tái thiết Nir Oz. Kế hoạch xây dựng khoảng 200 căn nhà mới tại kibbutz đã được đẩy nhanh từ năm 2025. Nhưng như ông Moses nhắc nhở, xây lại những ngôi nhà có lẽ dễ hơn nhiều so với việc xây lại niềm tin.














