Ngân sách trở thành phép thử của đối thoại chính trị
Tại Palmela, bên lề Festa das Vindimas, José Luís Carneiro nói rõ PS chưa hứa bỏ phiếu thuận hay bỏ phiếu trắng cho ngân sách 2027. Ông muốn những bảo đảm chính trị cụ thể từ Thủ tướng Luís Montenegro. Cách tiếp cận này đặt trách nhiệm xây dựng đa số trở lại phía Chính phủ, đồng thời giữ cho PS không gian thương lượng.
Tiền lệ năm 2026 khiến lựa chọn của PS quan trọng. Khi đó, đảng này bỏ phiếu trắng, góp phần để ngân sách vượt qua Quốc hội. Carneiro không chấp nhận coi kết quả ấy là mặc định cho năm 2027. Theo ông, ổn định phải đi cùng khả năng thực thi chính sách và giữ cam kết.
Chính phủ bước vào vòng ngân sách mới với chi phí đã hình thành từ các quyết định trước. Báo chí kinh tế Bồ Đào Nha dẫn khung chính sách không đổi cho biết các biện pháp đã thông qua có thể tạo tác động khoảng 4,783 tỷ euro lên tài khóa năm 2027, trước khi tính chính sách mới. Mọi thỏa hiệp vì thế đều cần nguồn vốn và lịch thực hiện rõ ràng.
Bốn điều kiện chạm vào cả thể chế lẫn đời sống
Điều kiện thứ nhất liên quan đến Constituição. Carneiro muốn Montenegro cam kết công khai rằng những thay đổi hiến pháp quan trọng sẽ không được thúc đẩy nếu thiếu thỏa thuận giữa PS và PSD. Đây là yêu cầu về cách hai đảng lớn bảo vệ nền tảng dân chủ.
Điều kiện thứ hai là lương hưu và Segurança Social. PS phản đối cải cách có thể làm suy yếu khoản lương hưu đang chi trả hoặc quyền lợi tương lai. Chính phủ đã phát tín hiệu rằng lương hưu không bị đe dọa, nhưng Carneiro muốn bảo đảm ở cấp thủ tướng. Với nhiều gia đình, niềm tin vào hệ thống hưu trí gắn với kế hoạch nghỉ hưu.
Điều kiện thứ ba tập trung vào các dự án thuộc Plano de Recuperação e Resiliência. Một số công trình trường học, bệnh viện, trung tâm y tế và cơ sở xã hội có nguy cơ không kịp tiến độ. Nếu vốn phục hồi của Liên minh châu Âu không còn bao phủ được các dự án chậm, Chính phủ phải chỉ ra nguồn thay thế để tránh những công trình dang dở.
Điều kiện cuối cùng liên quan đến hỗ trợ sau bão. Reuters ghi nhận Chính phủ từng công bố gói khoảng 2,5 tỷ euro sau Storm Kristin, trong khi chi phí tái thiết trực tiếp được ước tính vượt 4 tỷ euro. PS muốn biết hỗ trợ có đến được với doanh nghiệp, gia đình và autarquias đã được hứa hay không.
Sự ổn định chỉ bền khi cam kết có thể thực thi
Tranh luận OE2027 vượt khỏi một cuộc mặc cả giữa Chính phủ và phe đối lập. Nó cho thấy khoảng cách giữa thông báo chính sách và kết quả thực tế. Một trường học chậm tiến độ, khoản cứu trợ giải ngân muộn hay cải cách thiếu đồng thuận đều có thể làm hao mòn niềm tin nhanh chóng.
PS dự kiến đưa thêm đề xuất về nhà ở, gồm hỗ trợ nhà ở hợp tác và nhà ở có giá phải chăng, nhưng tách khỏi bốn điều kiện cốt lõi. Điều đó cho thấy Carneiro đang đặt một ngưỡng tối thiểu cho hợp tác thay vì yêu cầu Chính phủ chấp nhận toàn bộ chương trình của phe đối lập.
Với Montenegro, bài toán là bảo vệ chương trình điều hành nhưng vẫn tạo đủ điểm chung để ngân sách được thông qua. Với Carneiro, thách thức là chứng minh việc đòi bảo đảm không đồng nghĩa gây bất ổn. Kết quả phụ thuộc vào lúc các tuyên bố được chuyển thành dòng ngân sách, nguồn vốn, quy định và lịch thực hiện cụ thể.








